Bloggað fyrir mig

Hugsjón sem er þess verð

2012-01-23T14:47:00.000Z

Með aðild að Evrópusambandinu má búast við að lífskjör hins almenna manns muni batna. Verðlag verður lægra, vextir meira í takt við það sem eðlilegt er. Það verður því auðveldaraað koma sér þaki yfir höfuðið. Verðtryggingin verður óþörf. Svo nokkuð sé nefnt. Náist viðunandi samningar, sérstaklega um sjávarútveginn, má leiða að því líkum að stór hópur muni kjósa með samningi vegna þess að hagur þeirra muni batna.

Margir hafa skiljanlega áhyggjur af landbúnaðinum. Líklega eru þær áhyggjur á misskilningi byggðar. Sauðfjárbændur fluttu mikið af lambakjöti til Evrópusambandslanda á síðasta ári. Svo mikið að verslanir hér á landi kvörtuðu undan því að fá ekki nóg. Með aðild mætti stórauka útflutning sem augljóslega borgar sig fyrst menn velja þann markað heldur en þann innlenda. Vandamálið gæti því frekar farið aftur að snúast um ofbeit á afréttum en ekki fátækt sauðfjárbænda.

Mjólkurbændur eiga líka að eiga í fullu tré við innflutning og samkeppni. Við erum öll enn að borða íslenskt nammi sem á sér áratuga hefð svo sem kúlur, lakkrísrör eða Freyjurís. Og líka nýjungar einsog þrista, drauma og nóakropp. Hví ætti það sama ekki að gilda um íslenskar mjólkurafurðir? Verst yrði væntanlega útkoman hjá svína- og kjúklingabændum. En hvað eru þeir margir?

Þetta er samt ekki aðalástæða þess að mér hugnast aðild að Evrópusambandinu. Ég ætla ekki greiða atkvæði með veskinu þó ég muni auðvitað taka það með í reikninginn. Það eru svo margir aðrir mikilvægir þættir sem skipta máli. Þar á meðal hugsjónin um betri Evrópu. Hugsjón um frið, um samvinnu, um frelsi Evrópubúa til að búa, vinna eða stunda viðskipti þar sem þeir vilja. Hugsjón um mannréttindi, um rétt neytenda, um að láta ekki alþjóðastórfyrirtæki stjórna lífi okkar. Hugsjón um bætta afkomu almennings, um jöfnuð milli fólks, um jöfnuð milli landa. Og hugsjónin um betri Evrópu leiðir hugann að hugsjón um betri heim.

Það er langt í land. Betri heimur er ekkert handan við hornið. En ég vil fá að taka þátt í því og leggja mitt af mörkum til að gera heiminn betri. Lengi hafa þjóðir heims horft til norrænu ríkjanna sem fyrirmyndar þjóðfélaga. Evrópusambandið gerir það líka. Og það er fyrirmynd um að leysa vandamál saman og í samvinnu, en ekki með átökum. Og heimurinn mun líta til Evrópusambandsins sem fyrirmyndar.

Ég vil að Ísland leggi sitt af mörkum í því, ég vil að Ísland leggist á sveif með Norðurlöndum og auki þannig vægi þeirrar raddar innan Evrópu. Ég vil að Ísland horfi til hugsjónanna sem fólust í hugsjóninni um sjálfstætt Ísland, því þær eru náskyldar. Ég vil að við leggjum okkar af mörkum til að tryggja að tilraun Evrópuríkja um frið, samvinnu, mannréttindi og betri samskipti almennt takist og að þess vegna breiðist þessi hugsjón út um heim allan, einhvern tímann í framtíðinni. Sem fyrst vonandi.

Ég er kannski bláeygur en ég vil gera mitt fyrir betri framtíð. Ég vil ekki sitja hjá, sitja einn á heiðinni og glata öllu og sjálfum mér líka í þrjóskunni.

Jóhanna getur og á kannski að rjúfa þing

2012-01-22T18:17:00.001Z

Jóhanna með Evu Joly. Hún myndi ekki vilja hætta við.

Ef það lítur út fyrir að þingsályktunartillaga um að vísa frá ákærum á hendur Geir Haarde verði samþykkt á Alþingi á Jóhanna Sigurðardóttir þann möguleika að rjúfa þing og boða til kosninga.

Tillagan á núna eftir að fá þinglega meðferð í nefnd áður en til seinni umræðunnar um hana kemur. Ef allt væri eðlilegt myndi það taka að minnsta kosti 4-6 vikur og líklega jafnvel 2-3 mánuði, jafnvel fjóra. Það væri eðlilegt.

En það er ekkert eðlilegt í þessu máli og útlit fyrir þrýsting á þing um að vinna hraðar að þessu máli en öllum öðrum. Og það er ekki annað að sjá en að þingforseti sé sérstaklega áhugasamur um að þetta geti allt saman gerst á "nó tæm and nó".

Og það má spyrja sig hvers vegna? En það er reyndar annað mál.

Ef Jóhönnu og Steingrími tekst ekki að tryggja sér meirihluta fyrir því að fella tillöguna finnst mér að Jóhanna ætti að íhuga það alvarlega að rjúfa þing.

Rjúfa þing áður en en þingsályktunartillagan kæmi til annarrar umræðu. Ákæran yrði þannig ekki dregin til baka fyrr en þá nýtt Alþingi kæmi saman og nýskipað þing tæki ákvörðun um framhaldið. Eða gerði hreinlega ekki neitt.

Landsdómur myndi þá halda sínu striki og á næstu vikum, samhliða því að menn væru í kosningabaráttu hæfust vitnaleiðslur fyrir Landsdómi og kjósendur gætu þá íhugað framgöngu stjórnmálamannann fyrir hrun og í hruninu meðan þeir ákvæðu hverja þeir vildu helst ljá atkvæði sitt.

Myndin er tekin af vef forsætisráðuneytisins.

Bréf til Ögmundar

2012-01-17T09:35:00.001Z

Ögmundur, nú er ég satt að segja sorgmæddur. Segðu mér til hvers ég stóð á Austurvelli laugardag eftir laugardag ef ekki til þess að krefjast þess að það yrði farið ofan í saumana á því af hverju allt hrundi? Til að krefjast breytinga? Nú ætlar þú að taka það af okkur sem þar stóðum, ætlar að stöðva Landsdóm, stöðva að það verði farið ofan í saumana á ábyrgð mannsins sem var forsætisráðherra þegar ósköpin dundu yfir, formanns flokksins sem stýrði landinu í 18 ár þar til við fórum fram af.

Um daginn var framið rán í úraverslun, þrír af fjórum þjófum sluppu úr landi og heimaland þeirra vill ekki (getur ekki) framselt þá. Þeir sleppa. Á þá að láta þann sem var gómaður hér á landi sleppa? Á ekki að rétta yfir honum? Er það réttlæti?

Ég verð að viðurkenna að maður er við það að gefast upp. Kannski er bara best að við förum aftur í gamla farið. Sættum okkar bara við að Ísland sé þannig, hættum að taka á málum. Hættum að reyna að komast að því hvað fór úrskeiðis, gefumst upp á því að læra af misstökunum. Opnum aldrei aftur skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Maulum okkar iðnaðarsalt og höfum uppi möntruna, Ísland best í heimi. Lokum augunum.

Það eru þín skilaboð til mín í dag.

Sorglegt.

kveðja
Pétur
-

Afhverju einblína menn enn á álver?

2012-01-14T18:41:00.002Z

Það eru mörg álver á landinu. Og þau nota mikla raforku. Hvorki meira né minna en sjötíu prósent af allri raforku sem framleidd er í landinu. Þrír dropar af hverjum fjórum sem renna í gegnum virkjanirnar og til sjávar fara þannig til stóriðjunnar.

Þetta er nú þó nokkuð. Þrátt fyrir að möguleikum til virkjana fari fækkandi, hvað þá virkjanakostum sem full sátt er um, eru uppi áform um að fjölga og stækka álverin enn.

En hvað fáum við út úr þessu. Lausleg gúgglun skilar þessu frá Samtökum álframleiðenda:

Um 40% af heildarútflutningstekjum álfyrirtækjanna er varið til kaupa á raforku, annarri innlendri vöru og þjónustu og til greiðslu launa og opinberra gjalda á Íslandi. Þetta samsvarar um 70 milljörðum króna á síðasta ári.

Við vitum að raforkan hefur verið seld á útsöluprís, skattar á áliðnaðinn eru ekki háir, laun eru lág á Íslandi (a.m.k. miðað við Norður-Evrópu) o.s.frv. Álfyrirtækin hafa það ekki slæmt á Íslandi. En öll eru þau erlend, hagnaðurinn, gróðinn fer því úr landi. Eðlilega.

En viljum við halda áfram á þessari braut? Er bara ekki nóg komið af áleggjum í körfunni?

Skoðum hvað annað við erum að gera. Það kom frétt um það um daginn að átta daga myndataka vegna stórmyndar Ridley Scott hefði skilið eftir sig 740 milljónum í gjaldeyri. Nokkru seinn koma svo frétt um að Iceland Airwaves sem stóð í fimm daga hefði skilað 700 milljónum króna í gjaldeyri úr vösum gestanna. Einn og hálfur milljarður króna á tæplega hálfum mánuði.

Til sölu var íslenskt landslag og íslensk tónlist og skipulagsgáfa tónlistarhátíðarforsvarsmannanna.

Hvað nú ef eitthvað viðlíka væri í gangi allt árið? Ef íslenskt landslag (sem er náttúrulega selt 540 þúsund erlendum gestum á hverju ári) og íslensk menning, tónlist eða hvað annað, halaði nú þetta inn á ársbasis. Þá myndi það skila 36 milljörðum króna. Ef við næðum að tvöfalda það þá slær það út áliðnaðinum og gott betur. 72 milljarðar á ári. Dágóð summa. Það hlýtur að vera raunhæft að hægt sé að auka þennan þátt og viðlíka þætti. En þá þarf að fjárfesta í því.

Hvað ætli þyrfti að fjárfesta mikið til að gera þetta að veruleika? Myndi fjárfestingarkostnaðurinn vera á pari við eitt álver? Eina Kárahnjúkavirkjun? Eða væri hægt að fjárfesta í landslagi og menningu fyrir brot af hundruða milljarða fjárfestingu í álverum og virkjunum og fá miklu meira út úr því?

Þetta eitthvað annað liggur þarna og bíður eftir að vera hirt upp. Nema það sem búið er að hirða upp einsog kvikmyndataka, auglýsingamyndataka, ferðamennska, kvikmyndahátíðir og Iceland Airwaves hafa gert.

Kannski eru menn ekkert að einblína á álver. Kannski er það bara hávær minnihluti sem kemst að í fjölmiðlum með kröfur sínar? Gæti það verið?
-

Þriðji í hugsjón

2012-01-10T20:17:00.005Z

Sumir halda að aðild að Evrópusambandinu útiloki samstarf eða samvinnu við ríki utan ESB. Svo sem Kína eða Indland. Varla getur það nú verið reyndin því í einhverjum samskiptum eiga nú Evrópusambandsríki við þessi ríki, eða hvað?

Við tökum þátt í norrænu samstarfi og ekki hefur það útilokað að við tækjum þátt í samstarfi við aðra. Eða stunduðum viðskipti við aðra. Við ættum líka að þekkja þetta af reynslunni, við áttum jú ríkja mest í viðskiptum við Sovétríkin meðan við hölluðum okkur hvað mest að Bandaríkjunum.

Nei, þegar menn segjast ekki vilja loka á Indland og Kína og hafna þar með aðild að Evrópusambandinu eru menn að seilast heldur langt. Tilgangurinn farinn að helga meðalið.

Norræn samvinna hefur verið litin öfundaraugum af mörgum ríkjum. Velmegunin á Norðurlöndum, hagvöxturinn og allir þessir mælikvarðar sem menn líta til, auk ríkidæmisins, er nokkuð sem aðrar þjóðir sækjast eftir. Þetta hefur gengið býsna vel á Norðurlöndum allt saman og það þrátt fyrir að leitun er að ríkjum sem leggja á hærri skatta - hvortheldur einstaklinga eða fyrirtæki. Samt skora norænu ríkin hátt, og oftast hæst, á öllum þessum mælikvörðum.

Það stangast illilega á við möntruna um skattalækkanir sem fylgir frjálshyggjumöntrunni einsog skugginn. Hvernig má það vera að ríkin með hæstu skattana vegni best? Hvernig má það vera að ríkin með lágu skattana, og endalausa orðræðuna "read my lips, no new taxes" vegnar ekki eins vel.

Getur það eitthvað haft að gera með jöfnuð? Auðvitað er það lykilatriði í þessu öllu saman.

Evrópusambandið leitar jöfnuðar, leitar eftir því að jafna kjör ríkjanna. Það er samt ekki gert með því að henda bara peningum ríku þjóðanna í þau fátækari. Það er áætlanir, það er stuðningur og það er fylgst með því að sá peningur sem fer á milli sé notaður í það sem vera ber. Til að byggja upp innviði, rannsóknir og menntun til framtíðar. Miðað við upphæðirnar sem í þetta fara þá er ótrúlegt hvað spilling er lítil.

Það hefur nú ekki verið þannig hérna upp á Íslandi.

En þótt menn líti til Norðurlanda sem fyrirmyndar er ekki allt þar bara dans á rósum. Fjarri því, Það er enginn skortur á vandamálum, enginn skortur á átökum um áherslur. Og það er auðvitað líka þannig í Evrópusambandinu, það er margt gagnrýnivert. Margt sem má betur fara. Margr sem verður að fara betur.

En það þýðir ekki að menn hverfi frá hugsjóninni ekki frekar en að norrænu ríkin hyggist leggja af norræna samvinnu eða hverfa frá norrænu velferðarkerfi. Því fer fjarri.

Draumurinn, og maður verður að hafa drauma, er sá að Evrópusambandssamvinnan geti orðið öðrum ríkjum fyrirmynd, geti leitt til frekari samvinnu þjóða, frekari samþættingu hagsmuna almennings og á móti minnkandi átökum, færri stríða, það verði minna um dráp á saklausu fólki í stríðsátökum hagsmuna peninganna.

Það er hugsjónin og hana ber að varðveita þótt það séu alveg örugglega margir áratugir þangað til hún gæti séð ljós dagsins. Ef við höldum rétt á spilunum

PS. Til að forðast misskilning. Nei-sinnar láta gjarnan í veðri vaka að með ESB-aðild verði sjálfkrafa hætt viðskiptum við t.d. Kína eða Indland. Að einhvernveginn verðum við að velja, annars "lokumst" við inn í Evrópusambandinu. Hér vil ég einungis benda á að auðvitað munu viðskipti við þau ríki halda áfram þótt með einhverju breyttu sniði yrði. Samvinna mun halda áfram ef við viljum og í þeim mæli sem við viljum. Eða eiga t.d. Danir ekki í viðskiptum við Kína. Samvinna við Evrópuríki, ESB-ríkin, mun svo klárlega aukast og það mikið. Það verður bara okkar hagur, hvað sem nei-sinnar ímynda sér. Sjá umfjöllun á Evrópuvefnum: Hvaða viðskiptasamningar okkar falla niður við aðild að ESB? Hvaða samningar ESB kæmu í staðinn? Hver yrðu heildaráhrifin?

PPS. Sjá líka nýtt svar á Evrópuvefnum um samskipti Kína og ESB. 13. janúar 2012
-

Meira um hugsjónir og Evrópu.

2012-01-09T19:30:00.000Z

Það er kannski voða rómantískt að hafa hugsjónir. Og kannski asnalegt líka. Eða hvað?

Er kannski ekki frekar að skortur á hugsjónum sé asnalegur?

Undanfarna tvo áratugi og líklega lengur hefur mantran einmitt verið sú að það þurfi ekki hugsjónir. Því markaðurinn sjái um alla hluti og enginn þurfi að stýra honum eða hugsa yfirleitt. Markaðurinn finni alltaf sjálfur bestu lausnina og hlutverk mannanna sé það eitt að tryggja að engar hömlur verði settar á markaðinn.

Þetta hefur verið mantran. Á þessu fór að bera eftir að uppreisnum 68-kynslóðarinnar lauk, eftir að uppreisn unga fólksins gegn Víetnam stríðinu lauk. Hún hófst eftir að vinstri menn á Íslandi gátu ekki komið sér saman í ríkisstjórn, ekki 1971-74 og enn síður 1978-79. Þá var hægribylgja í heiminum eftir vinstribylgjuna á undan. Frjálshyggjan og markaðsdýrkunin hófst svo fyrir alvöru með Thatcher og Reagan, lokum kalda stríðsins og falli Sovétríkjanna og austurblokkarinnar.

Það var einsog kapítalisminn hefði unnið og ekki þyrfti að ræða það meira. Sigur í höfn, allir heim að hugsa um eitthvað annað.

Samt var á þessum tíma Evrópusambandið að styrkjast og þótt hugsjónir væru ekki mikið í tísku á Íslandi (þar sem einkavinavæðingin stóð sem hæst) þá höfðu menn þessa hugsjón í Evrópu um samvinnu þjóða til að stuðla að friði, til að auðvelda fólki lífið. Einfalda lífið bara með því að menn þurfi ekki um alla Evrópu þvera og endilanga að standa í biðröðum á öllum landamærum til þess svo eins að standa í annarri biðrö' til að skipta finnskum mörkum í grískar drökmur. Til að tryggja mannréttindi, til að standa vörð um neytendur á móti stórfyrirtækjunum alþjóðlegu.

Kannski gekk þessi hugsjón Evrópubúa upp því hún snerist ekki um hægri eða vinstri, ekki um kapítalisma eða kommúnisma. Heldur um frið, mannréttindi, neytendarétt, hag almennings og líka um viðskiptafrelsi. Frelsi einmitt til að stunda viðskipti þvert á landamæri. Til þess að skynsemi væri í því þurfti auðvitað samræmi. Hvort sem um væri að ræða ljósaperur, gúrkur eða réttinn til að kalla feta Feta. En fyrst og fremst hugsjón með praktíkina að leiðarljósi.

Lítið fer fyrir slíku á Íslandi. Samt erum við alin upp við rómantíska hugsjón. Við erum alin upp við Íslandssögu Jónasar frá Hriflu. "Þá riðu hetjur um héruð". Við vorum alin upp á þessu og það er að sjá að útrásarvíkingarnir hafi verið það líka. Að Íslendingar séu sérstakir, geti þar sem aðrir geri ekki. Geri þar sem aðrir geti ekki. Og klárlega hefur forsetinn lesið Jónas sér til óbóta. Uppskrúfaðar ræður í útlöndum um hið sérstaka og einstaka í Íslendingseðlinu sína það.

Hugsjón foreldra minna var um sjálfstætt Ísland. Ísland sem stæði á eigin fótum. Um sjálfstæða Íslendinga í frjálsu landi.

Lengi hafði ég ekki gert upp hug minn um aðild að Evrópusambandinu. Enda haldinn þessari rómantísku hugmynd um Ísland á eigin fótum.

En hefur Ísland verið sjálfstætt frá 1944? Alls ekki að öllu leiti. Vera bandaríska hersins skerti klárlega sjálfstæði Íslands. Fyrir nú utan hvernig íslenskir stjórnmálamenn hafa nýtt sér hernaðaráhuga stórveldanna. Það hafa ekki alltaf verið stórmannlegir stjórnmálamenn sem hafa haft í hótunum við útlendinga. Það hafa heldur ekki verið sjálfstæðir Íslendingar, heldur Íslendingar sem stunduðu aronsku í dularbúningi.

Það væri skemmtilegt ef Ísland gæti að óbreyttu séð algerlega um sig sjálft. Staðið eitt og "sjálfstætt". En það er bara ekki til umræðu. Það hefur aldrei verið möguleiki og síst núna. Enginn er eyland. Við getum ekki rekið okkar eigin gjaldmiðil. Ekki án hafta. Vegna þess að vogunarsjóðir og spákaupmenn munu gera árás á hana og hafa sigur að lokum.

Það var aldrei nein hætta á því að Rússarnir myndu ráðast á Ísland og hertaka. En spákaupmenn með græðgina að leiðarljósi munu ekki hika við að ráðast á Ísland og sigra krónuna. Um leið og höftin fara.

Eða við fyrsta veikleikamerki.

Þá færi sjálfstæðið fyrir lítið. Þá færi náttúrulega lífskjörin fyrir lítið.

Til að tryggja sjálfstæði þjóðarinnar þarf því að fara nýjar leiðir. Hugsa málið upp á nýtt. Það ríða engar hetjur um héruð. "Hetjurnar" fóru utan með fjöreggið og opnuðu Icesave. Þeir komu ekki aftur.

Og þótt enn þrái einhverjir 2007 þá megum við aldrei leyfa okkur að fara þangað aftur.

Til að tryggja sjálfstæði lítillar þjóðar verðum við einfaldlega að taka þátt í samstarfi þjóða. Við verður að fá stuðning þeirra og við verður að leggja það af mörkum á móti sem við getum. Og þótt við séum ekki bestu bankamenn í öllum heiminum getum við samt eitt og annað.

Og hvert er betra að horfa til í samstarfi þjóða en samstarf Evrópuþjóða um frið og hagsæld?

Eigum við að horfa til Kína, Indlands eða Bandaríkjanna einsog forsetinn vill? Er það skynsamlegt, er það raunhæft?

Er ekki það eðlilegasta í heimi að vinna með norrænum ríkjum innan Evrópusambandsins að enn betri Evrópu og enn betri heimi? Og vinna líka með Eystrasaltslöndum sem bíða eftir því að við komum inn og styðjum smáþjóðir til enn betri verka innan ESB?

Er það ekki bæði fín og praktísk hugsjón?
-

Evrópuhugsjónin

2012-01-08T20:13:00.000Z

Hver er hún? Evrópuhugsjónin? Kannski er hún mismunandi í hugum flestra. Sumir sjá ef til vill bara eitt stórt samsæri stórfyrirtækja eða stórkapítalista. Aðrir sjá óheftan sósíalisma, jafnvel kommúnisma. Og flestir væntanlega eitthvað þar á milli.

Það er þó nokkuð ljóst að upphaf Evrópusambandsins má rekja til þess að menn vildu koma í veg fyrir frekari stríðsátök í Evrópu. Það hefur tekist að mestu. Átökin á Balkanskaganum eru undantekningin og má eflaust deila um hversu vel Evrópusambandið tók á því máli. Nú er staðan hinsvegar sú að ríkin vilja öll verða aðilar að Evrópusambandinu ef þau eru ekki þegar orðin það.

Þar liggur líka besti möguleikinn á friði og hagsæld þeirra.

Þannig að Evrópusambandið hefur vissulega stuðlað að friði í Evrópu. Og reyndar víðar, þótt illa hafi gengið að tempra árásargirni Bandaríkjamanna og á tíðum samskonar þankagang Breta - undir stjórn Verkamannaflokksins af öllum. En það er annað mál.

Evrópusambandið snýst um samvinnu og líka um sanngirni. Ríkari þjóðir greiða meira til sambandsins en þær fátækari sem fá í staðinn meira í sinn hlut. Það jafnar stöðu ríkja innan Evrópu enda vita Evrópubúar að ójöfnuður leiðir til átaka. Óþarfa átaka sem allir tapa á.

Þegar hinar fátækari þjóðir standa sig betur munu þær auðvitað borga meira en áður.

Samvinnan (sem einu sinni var einkenni og hugsjón Framsóknarflokksins) er þannig grundvöllur samstarfsins. Og reyndar stundum uppspretta ósanngjarna háðsglósa þegar Evrópumenn reyna að samræma ólíka staðla í einn, til að auðvelda samvinnuna.

Evrópusambandið reynir líka að standa vörð um hinn minni máttar. Og þá er það oftar en ekki hagsmunir neytandans á móti hagsmunum stórfyrirtækja. Það sést á því hvernig ESB hefur sett símafyrirtækjum stólinn fyrir dyrnar varðandi reikisamninga og staðið vörð um rétt flugfarþega gagnvart flugfélögunum. Og ekki leyft Microsoft til dæmis að mola alla samkeppni mélinu smærra.

Stendur sem sé með Davíð á móti Golíat. Og ekki veitir af.
-

Sama á við um mannréttindi. Þar er Evrópusambandið í fararbroddi þótt vissulega megi ganga mun lengra í þá átt.

Þess vegna er andstaða vinstrimanna við aðild að Evrópusambandinu harla einkennileg. Þeir virðast margir starsýna á viðleitni Evrópusambandsins til þess að standa vörð um hag lítilla og meðalstórra fyrirtækja. Sem ætti þó að vera nokkuð sem hentar okkur Íslendingum vel. En við virðumst hinsvegar hallari undir Alcoa og Rio Tinto. Er það það sem Vinstri-græn vilja standa fyrir?

Því þrátt fyrir að stuðla að uppbyggingu atvinnulífins þá stendur Evrópusambandið líka í lappirnar gagnvart náttúruvernd. Hvað merkir grænt í nafni Vinsri-grænna?

Í hnotskurn reynir Evrópusambandið, rétt einsog í samstarfi norrænu ríkjanna, að nýta það besta frá mismunandi stefnum og straumum síðustu áratuga, síðustu 100 ára.

Tryggja að sem flestir standi á jafnréttisgrundvelli, tryggja rétt hinna smáu gagnvart hinum stóru, tryggja að ekki verði gengið á náttúruna án öfga. Tryggja mannréttindi í heimi sem sífellt verður miskunarlausari gagnvart fólki, venjulegu og oftast fátæku fólki.

Þetta er auðvitað ekki auðvelt. Setja þarf til dæmis Ungverjum stólinn fyrir dyrnar í mannréttindum. Og það er gert.

Og þetta er heldur ekki auðvelt í samstarfi 27 ríkja sem er ekki alltaf samstíga um allt, sem eru misstór og tryggja verður að réttur hinna smærri í því samhengi verði heldur ekki fyrir borð borinn.

Í því pólitíska litrófi gegna Norðurlönd þýðingarmiklu hlutverki.

Og þar á Ísland auðvitað heima líka.

Skaup er ekkert grín

2012-01-04T18:40:00.000Z

Það er ekki nýtt að sumum finnist áramótaskaupið gott en öðrum ömurlegt. Það er hinsvegar nýtt að Sjálfstæðisflokkurinn sé nokkurn veginn í heild, eða sem flokkur, óánægður með áramótaskaupið líkt og nú.

Við vitum hvað gerðist þegar Ólafur Ragnar fékk á baukinn í skaupinu, hann hætti að skrifa undir lög.

Svo er það þetta með "politically correct". Það var ekkert fyndið að gera grín að fjöldamorðunum í Noregi, mér fannst það ekki, mín "politically corectedness" sagði mér það.

Þegar ég horfði svo á atriðið með Sjálfstæðisflokknum og Bjarna Ben - alveg frá ræðunni á landsfundinum, og tárunum yfir Geir, sem voru kannski ekki tár og þar til yfir lauk fannst mér það í byrjun nokkuð fyndið. Eða svolítið fyndið. En þegar komið var baksviðs og söngurinn hófst þá kikkaði mitt "politically correctedness" inn. Mér fannst þetta ekkert fyndið, og hugsaði nei þetta er nú ekki hægt - þegar ég til dæmis sá flokksmann fá sér kókið í nös. Og ég svo sem hugsaði þarna á þessum síðasta degi ársins að þetta væri ekkert grín, ekki heldur háð, heldur bara gagnrýni. Ekki skaup. Og þar af leiðandi rangt. Ekki "politically correct".

Skrítið, hugsaði maður þegar maður fór að hugsa um þetta. Svona hugsaði ég ekki um skaupið þar sem forsetinn var algerlega tekinn í gegn og ást hans öll á útrásarvíkingum og sjálfum sér. Og man ég þó þá tíð þegar alls ekki var gert grín að forsetanum. Og saklaust og algerlega meinlaust grín um Vigdísi olli mikilli gagnrýni þegar í fyrsta sinni var gert grín að sitjandi forseta lýðveldisins. En það braut ísinn.

En afhverju má þá ekki taka Sjálfstæðisflokkinn í gegn? Ekki er hann í upphaldi hjá mér, enda tel ég að flokkurinn, stefnan og forystumenn hans beri langmesta ábyrgð á hruninu. Langmesta.

En þegar maður hugsar þetta áfram þá er niðurstaðan eiginlega sú að Sjálfstæðisflokkurinn hefur einhvernveginn krækt sér í þessa "politically correctedness" ("PC"). Það hefur þannig nánast verið PC að vera Sjálfstæðismaður. Stundum fannst manni það til dæmis í blaðamennskunni að ef það snerist jákvætt um flokkinn væri alveg óhætt að segja það - það væri PC. En að segja það sama um aðra flokka væri einhvernveginn ekki PC. Nema kannski ef það væri neikvætt - og þá væri náttúrulega ekki PC að segja það sama um Sjálfstæðisflokkinn.

Og kannski hefur það ekki verið PC að fara jafn háðulega með Sjálfstæðisflokkinn og gert var nú í áramótaskaupinu. En hvort sem manni finnst þetta hafa verið fyndið eða ekki þá er ljóst að það felst mikil ádeila í atriðinu, það er gagnrýnið. Það mátti ekki fyrir hrun að minnsta kosti, það var ekki PC.

En núna er sem sé sá ís greinilega brotinn.

Það er gott. Mjög gott.
-

Rétt að gera breytingar frekar en að sleppa því

2011-12-31T12:24:00.000Z

Breytingarnar á ríkisstjórninni gætu heppnast en það er þá eingöngu vegna þess að þær eru uppstokkun á verkefnum í leiðinni. Það var öllum ljóst að ekki var hægt að halda áfram með Jón Bjarnason innanborðs. Það sést líka á viðbrögðum hans. Pólitík Jóns snýst um Jón Bjarnason. Það kann aldrei góðri lukku að stýra. En það hefði ekki gengið að gera eingöngu mannabreytingar.

Sjáið muninn á viðbrögðum Jóns og Árna Páls Árnasonar. Hann fer úr ríkisstjórn vegna þess að einhver varð að fylgja Jóni og þrátt fyrir að hann sé settur af hefur hann spilað þannig úr sínum hundum að hann er sterkari nú en áður. Kristján Möller hefur ekki haldið þannig á sínum spilum og alls ekki Jón Bjarnason.

En uppstokkun er til bóta. Það bætir stjórnsýsluna að fækka og styrkja ráðuneytin. Þau hafa mörg hver verið alltof veik fyrir utan að stunda fyrst og fremst hagsmunagæslu fyrir þrýstihópa í stað þess að þjónusta almenning eða framfylgja vilja löggjafarvaldsins.

Það er líka gott að flytja málaflokka á milli flokkanna. Fá nýjar áherslur. Það verður verkefni Steingríms J. að gera breytingar á kvótakerfinu og færa auðlindina heim úr höndum sægreifanna. Sægreifanna sem alla kreppuna hafa ferðast á Saga Class meðan við vorum í gripalestinni og erum enn. (Svo ég vitni í likingu bróður míns.) Sjáum til hvernig það gengur, verður ekki verra en nú er.

Þetta er hinsvegar áhætta og ef Jón Bjarnason áttar sig ekki á því að Vinstri græn snúast ekki um hann persónulega þá gæti þetta orðið feigðarflan. Og svo það sé á hreinu þá er það ekki bara ESB málið sem verður þess valdandi að Jón Bjarnason er óalandi og óferjandi í ríkisstjórn. Breytingar á fiskveiðistjórnunarkerfinu er eitt og svo er annað taumlaus þjónkun við bændaforystuna (ekki bændur) og alger fordæming hans á hagsmunum neytenda í þessu landi.

Það hefði verið betra að semja við Hreyfinguna. Af mörgum ástæðum. Það hefði gefið meiri kraft í að ljúka stjórnarskrármálinu, þjóðaratkvæðagreiðslum og persónukjöri. En Hreyfingin hélt fast í almenna leiðréttingu lána og fórnaði því möguleikanum á því að koma hinum málunum ákveðnar fram.

Það voru misstök af þeirra hálfu.

Ég hef tapað öllu sem ég hafði þó eignast í húsinum. Tók lán 2005 og hef tapað einni milljón á ári. Mest auðvitað út af Hruninu. Og álíka miklu í lækkuðu húsnæðisverði. Þannig að ég myndi græða á almennri leiðréttingu láns.

Það er alveg sjónarmið að slíkt væri réttlátt, vandamálið er að kostnaðurinn lenti að miklu leiti á ríkinu og þess utan myndu þeir efnuðustu græða langmest. Það er mun skynsamlegra að halda áfram að tækla þá verst stöddu. Ég verð að sætta mig við mitt margmilljóna tap. Enda þyrfti þá að hækka skatta enn frekar og skera enn meira niður til að borga lánaleiðréttinguna.

Raunverulegur kostur í þessum málum er að styrkja efnahagsstjórnina sem verður best gert með aðild að Evrópusambandinu og fyrst tengingu við Evruna og síðan að taka hana upp. Þannig kæmust við loks undan verðtryggingunni og fengjum að sjá eðlilega vexti á húsnæðislánum.

En hugsanlega hefur Árni Páll lagt línuna fyrir framtíðina. Línuna um að menn standi saman. En það er nú sennilega alveg borin von að menn geri það. Þótt ríkisstjórnarmeirihlutinn gæti haldið með endalausum samningum og hjásetu eða stuðningi frá stjórnarandstöðunni.
-

Kominn tími til - loksins

2011-12-30T17:47:00.001Z

Jón Bjarnason er hinn vænsti kall, það vita menn, en afskaplega verður samt gott að losna við hann úr ríkisstjórninni. Ekki bara vegna þess að hann vinnur einfaldlega gegn hagsmunum þjóðarinnar með því að vinna gegn samningi um aðild að Evrópusambandinu, heldur vegna þess að hann er mesti íhaldsmaðurinn í ríkisstjórninni. Gerir óskunda víða.

Jón er fulltrúi löngu liðinna tíma, fulltrúi sérhagsmuna og hagsmunagæslu hinna fáu. Tíma þar sem neytendur og almenningur skiptu minna máli en "atvinnuvegirnir". "Atvinnuvegirnir" skiptu öllu máli, og því reyndar haldið fram að það væri til að halda atvinnu í landinu, en í auknum mæli hefur það bara verið til að halda í völd og ríkidæmi. Það var aðalatriðið, atvinnan skipti ekki svo miklu.

En þessir atvinnuvegir sem Jón Bjarnason hefur staðið vörð um gegn hagsmunum almennings fara sífellt minnkandi. Fyrst og fremst landbúnaðurinn en vægi sjávarútvegsins fer líka minnkandi. Og það sem skiptir líka máli er að hið nýja sem við þurfum, störfin sem við þurfum að skapa verða ekki til í sjávarútvegi. Þau verða enn síður til í landbúnaði, þau verða til annarsstaðar.

Þess vegna er gott að Jón er að fara. Það er í lagi að kveðja þennan tíma og kannski Jón haldi bara í hann hjá Hildibrandi í Bjarnarhöfn.

Það er líka gott mál að setja á laggirnar eitt stórt atvinnuvegaráðuneyti. Reynslan af því að stækka ráðuneytin er góð. Stærra ráðuneyti mun frekar líta á heildarmyndina og hvað kemur okkur almenningi best en ekki vera barátturáðuneyti hagsmunaaðilanna.

Það er líka svolítið einkennilegt að menn virðast kvarta yfir því að það eigi að fækka ráðherrum. Hefur það ekki verið keppikefli að gera það? Það er ekki mjög langt síðan að það voru 12 ráðherrar. Bara til að auðvelda formönnum stjórnmálaflokkanna að hafa menn góða.

Vilja menn fara aftur til þess (sem var reyndar bara um daginn þannig séð) þegar Guðni Ágústsson var landbúnaðarráðherra og ekkert annað? Örráðuneyti var það. En Guðni var fyndinn - svo sem. En viljum við ekki eitthað meira en það í stjórnsýslunni?

Svo þarf líka sterkt ráðuneyti til að semja um landbúnað við ESB svo bændur geti nýtt sér aðildina þegar þar að kemur.
-

Af æruskorti

2011-12-29T17:33:00.000Z

Enn á ný kemur Þórður Snær með dágóðan leiðara í Fréttablaðiðinu í dag, sem reyndar barst mér ekki í snjónum í morgun. Það breytir litlu meðan nettengingar eru góðar.

Ég hef tekið eftir því að hægrimenn hafa sett þann varnagla við leiðarann að frétta- og blaðamenn séu ekki alltaf hlutlausir. Að þeir komi einhversstaðar frá o.s.frv. Eða ýja að þessu öllu heldur. En þetta er þekkt stef.

Eftir Hrun fór maður nefnilega að átta sig á því að DO, til dæmis, þegar hann var forsætisráðherra og mennirnir í kringum hann voru allir á þessari skoðun. Að blaða- og fréttamenn væru einhvern veginn ekki að segja fréttir á hlutlausan og huglægan hátt heldur ræku þeir einhverskonar erindi. Oftast erindi andstæðinga þessara manna í pólitík - að þeim fannst. Enda lenska þeirra líka að setja alla í box, hólfa alla niður út frá skoðunum þeirra eða þeim skoðunum sem þessir menn héldu að fólk hefði.

Vandamálið við DO og hans kóna er að þeim er algerlega fyrirmunað að skilja að menn geti unnið vinnuna sína af heiðarleika og af metnaði fyrir því einu. Það bendir reyndar til þess eins að þannig hugsi þeir hvorki né vinni sjálfir. Það er ekki af metnaði fyrir starfinu, eða til að vinna þjóð sinni gagn heldur til að þjóna eigin hagsmunum. Eða hagsmunum vina sinna. Eða hagsmunum Flokksins.

Þeir skilja ekki og hafa aldrei skilið að opinberir starfsmenn vinni vinnuna sína af heilindum, af heiðarleika og af metnaði. Af því að þeir sjálfir eru ekki þannig innréttaðir.

En frá því að Thatcher og Reagan og hin óhefta frjálshyggja tók völdin þá hefur það verið mantran. Það er allt til sölu, markmiðið er gróðinn. Markaðurinn stjórnar ósýnilega og drifkraftur alls er hagnaður. Eða að ota sínum tota auðvitað, því það er ekki þjóðfélagslegur hagnaður sem frjálshyggjam vinnur að, ó nei það er hagnaður og gróði einhvers hóps manna sem flýtur ofan á. Manna auðvitað sem geta flotið ofan á af því að þeir komast til dæmis í völd. Til að hygla þeim svo aftur sem eiga peninga. Skítt með hina. Kenningin, svona sem er haldið á lofti, að ef hinir ríku verði ríkari verði hinir fátæku minna fátækir. Það hefur hvergi gengið eftir, heldur hefur frjálshyggjan eingöngu leitt til aukins ójafnaðar og aukið fátækt. Og fækkað þeim ríku niður í örfáa öfurríka.

Metnaður, samkennd og virðing fuku út um gluggann í kjöllfar þeirra Thatchers og Reagans. Slíkt skipti ekki máli, heldur einungis það að auka gróðann. Við sáum endimörkin í Hruninu og við tókum þessa æfingu lengra en flestir. A.m.k. lengra en nágrannaþjóðirnar. Það voru svo heiðarleiki og æra sem komu aftur til sögunnar á þjóðfundinum til dæmis og við endurgerð stjórnarskrárinnar.

En aftur að blaða- og fréttamönnum. Það er erfitt fyrir marga að átta sig á því að til dæmis á Ríkisútvarpinu er til hugarfar hlutleysis. Sem menn ganga inn í og gangast undir. Þeir fjölmörgu sem komu til dæmis nánast beint frá Heimdalli og SUS inn á Fréttastofu Sjónvarpsins gengust inn í þennan móral og gengust fljótt undir hann. Urðu ótrúlega fljótt góðir fréttamenn og eru enn. Og ganga engra erinda annarra en áhorfenda.

Auðvitað skilja þeir sem gerast ritstjórar til að endurskrifa söguna þetta ekki, en alveg einsog það er hægt að skapa hugarfar hlutleysis á fréttastofu er hægt að fara hina leiðina. En það gera þeir sem eru í herferð fyrir sjálfa sig eða einhverja aðra, það eru ekki menn sem eru með æru. Ekki æru hins heiðarlega, hlutlausa fréttamanna að minnsta kosti.

Það er svo ótrúlega erfitt að koma sumum í skilning um að menn geri eitthvað af metnaði, heiðarleika og vegna þess að það er rétt. Jafnvel þótt þeir fái ekkert annað í staðinn en lág laun og svei þér.
-

Er lífeyrir tifandi tímasprengja?

2011-12-27T18:15:00.001Z

Alltaf koma reglulega fréttir af því að við, ríkið, munum verða gjaldþrota eða því sem næst útaf lífeyrissjóðakerfinu. Útaf LSR, Lífeyrissjóði starfsmanna ríksins. Þetta á ég yfirleitt erfitt með að skilja.

Málið er að árið 1997 tóku ný lög gildi um LSR og eftir 1. janúar það ár var honum skipt upp í A-deild og B-deild. Stór hópur þá starfsmanna ríkisins fór í A-deildina og allir sem eru ráðnir eftir þá dagsetningu fara í A-deildina. Eftir í B-deild sat þá nokkur hópur, fyrst og fremst eldri starfsmenn ríkisins. Flestir yngri en 40 ára fóru í A-deild (og margir eldri líka) og flestir sem fengu annað kaup en bara dagvinnulaunin strípuð.

Árið 2009 voru um 80 prósent allra sjóðfélaga í A-deildinni. Sú deild er þannig uppbyggð að lagt er inn í sjóðinn jafnóðum allt það fé sem síðar verður greitt út. Launamaðurinn greiðir 4 prósent og ríkið greiðir núna 11,5 prósent. Dæmið er reglulega reiknað upp á nýtt og komi í ljós að féð í sjóðnum dugi ekki þá verður að hækka hlut ríkisins, samkvæmt lögum. Ríkið ábyrgist að þau réttindi sem launamaðurinn ávinnur sér verði greidd út. Einnig er mögulegt að lækka hlut ríkisins ef það kæmi út úr reikningsdæminu. Þannig er A-deildin sjóður sem greitt er inn í jafnóðum bæði af launamanninum og ríkinu og ríkið þarf ekki að leggja honum til fé í framtíðinni. Ríkið gerir það jafnóðum. Það er að minnsta kosti þannig sem málið er lagt upp samkvæmt lögum.

B-deildin er annarskonar. En ríkið ákvað í byrjun (rétt einsog ríkið er sitt eigið tryggingafélag) að borga starfsmönnum sínum lífeyri af peningum framtíðarinnar. Þannig að ríkið greiðir lífeyrinn ekki jafnóðum með laununum heldur síðar þegar lífeyrir er tekinn út. Þannig getur samanlögð skuldbinding næstu hálfa öldina orðið nokkuð há upphæð. Og út frá þeirri upphæð búa menn til dómsdagsspár sínar. En þetta er einfaldlega val ríkisins um hvenær greitt er. Reyndar hafa töluverðar upphæðir verið lagðar inn í B-deildina til að lækka framtíðarskuldbindinguna.

Auðvitað er mun skynsamlegra að leggja strax til hliðar en ekki ávísa greiðslum á framtíðina. Og þess vegna var breytingin gerð þarna árið 1997. Þeirri ríkisstjórn var sem sé alls ekki alls varnað. Og má líka fá í leiðinni hrós fyrir að greiða upp erlendar skuldir ríkisins og einnig að leggja fé inn í LSR til framtíðarinnar. Gott mál.

Svo minnkar auðvitað B-deildin. Það er gangur lífsins. Og eftir nokkra áratugi, og líklega eftir nokkuð fáa áratugi, verður hún orðin mun minni en í dag. Mun ekki telja 20 prósent sjóðfélaga hjá LSR.

Þannig að ég skil ekki áhyggjur manna af þessu. Í stað þess að ríkið greiði lífeyri þessa fólks í dag, sem myndi líka kosta fé, verður það gert þegar það tekur út lífeyrinn. Skuldbindingin er vissulega stór, en hana á ekki að greiða út í einu lagi heldur í marga áratugi og fer þess utan sífellt minnkandi.

Munurinn á lífeyriskerfi hins opinbera og því sem er á almennum markaði er svo önnur saga. Þar hlýtur krafan að vera að bæta kjörin á almenna markaðnum, að launagreiðendur hækki sitt framlag og jafnvel að einhvernveginn ábyrgist atvinnurekendur að lífeyrir verði svo og svo mikill þannig að ekki þurfi að koma til skerðingar á lífeyrinum.
-

Gleðileg jól

2011-12-24T11:59:00.001Z

Myndina

tók

snillingur

Vegagerðarinnar

með

myndavél

Viktor

Arnar

Ingólfsson.

Enn er þörf fyrir baksýnisspegilinn

2011-12-22T16:55:00.003Z

Stórgóður leiðari Þórðar Snæs Júlíussonar í Fréttablaðinu í morgun vakti mann til umhugsunar og sýndi fram á nauðsyn þess að enn um sinn er nauðsynlegt að hafa auga á baksýnisspegilinu og gleyma ekki Hruninu. Leiðarinn ber yfirskriftina "Spilling og græðgi" og fjallar um hvernig menn eignuðust Búnaðarbankann fyrir ekkert og urðu margmilljarðamæringar á eftir - og sigldu okkur svo í strand.

Þórður Snær lýkur á þessum orðum: "Það er í tísku í dag að segja fólki að hætta að horfa í baksýnisspegilinn og horfa frekar fram á veginn. Það er hins vegar erfitt þegar útsýnið út um framrúðuna sýnir sömu einstaklingana og stóðu að rót vandans áhyggjulausa á fleygiferð inn í framtíðina."

Þetta er lykilatriði. Það raunverulega slær mann óhug að fylgjast með því að við erum að sigla í sama farið og fyrir Hrun á svo mörgum sviðum. Það eru margir sem vilja gleyma Hruninu og enn fleiri sem eru búnir að því og halda helst að núverandi ríkisstjórn beri ábyrgð á því að lifistandardinn sé ekki einsog hann var 2007.

Það gengur heldur hægt hjá sérstökum saksóknara. Það þarf að sjást árangur verka hans. Og svo í þessum örfáu málum tengdum Hruninu sem eru komin til dómsstóla er maður drulluhræddur um menn verði unnvörpum sýknaðir, þótt þeir væru sekir.

Ég óttast verulega niðurstöðu Hæstaréttar í innherjasvikamáli Baldurs Guðlaugssonar. Sem leikmanni finnst manni alveg augljóst að hann hafi verið innherji og hafi nýtt sér innherjaupplýsingar til að hagnast sjálfur, eða til að "tapa ekki" öllu heldur. Sjái maður róna stinga lambalæri í Bónus inn á sig og ganga út án þess að borga þá veit maður að hann stal lærinu. Dómstólar eiga ekki í erfiðleikum með að dæma rónann. Mér finnst mál Baldurs alveg jafn augljóst og þetta með rónann og lærið. Ég veit ekki hvað gerist ef hann veðrur svo sýknaður í Hæstarétti. Kannski sýknaður á því að dómhald í Héraðsdómi hafi verið opið og blaðamenn sagt fréttir af því. Þá væri nú endanlega búið að dæma óréttlætinu í hag.

En spyrjum að leikslokum þar.

Því það er á mörgum öðrum sviðum þar sem einstaklingar virðast stefna á fleygiferð inn í framtíðina. Þeir sem fengu bankana gefins til dæmis. Ábyrgðamestu stjórnmálamennirnir til dæmis. Og samt heykist Alþingi á því að rannsaka í alvöru einkavæðingu bankanna. Eða einkavæðinguna almennt, því það er ekki að sjá að nein einasta þeirra hafi farið eðlilega fram.

Nei það er ekki búið að samþykkja að rannsaka einkavæðingu bankanna en einsog kemur fram í títtnefndum leiðara þá þarf sko aldeilis að velta ofan af þeim steini og sjá hvað undir er.

En menn eru hræddir við dagsljósið. Menn eru hræddir við sannleikann í þessum málum. Það sést nú á vilja þingmanna til að draga ákæruna á hendur Geir Haarde fyrir Landsdómi til baka. Það er líklegt að menn séu farnir að óttast hverjir verða kallaðir til vitnis og hvað þeir munu segja. Það er svo margt sem menn vilja ekki að sjái dagsljósið.

En við getum bara ekki haldið áfram sem þjóð án þess að draga þessa hluti fram í birtuna.

Eða eigum við kannski að sýkna hægri-vinstri fyrir bankahrun og efnahagsskipbrot? Loka augunum fyrir einkavinavæðingunni? Gjöfinni á bönkunum? Loka augunum fyrir því hvernig Geir Haarde lokaði augunum fyrir ónýtu bankakerfi og vonaði bara það besta?

Eru ekki hagsmunaöflin, farin að hvetja sinn flokk, Sjálfstæðisflokkinn, einmitt til þess að fara þá leið? Nærast þeir ekki á því að flokkurinn mælist ótrúlega hátt í skoðanakönnunum og eflast í baráttu sinni?

Eru þeir ekki að styrkjast og eflast sem bera ábyrgðina á Hruninu, sem eru á fleygiferð inn í framtíðina, og sem treysta á einn flokk til að loka á dagsljósið?

Er ekki lífsnauðsynlegt fyrir þjóðina að hleypa birtunni að, núna á vetrarsólhvörfum. Það er ekki seinna vænna.

Leyfum þeim ekki að loka á sannleikann.

PS. Spáið svo í muninn á þessum leiðara hans Þórðs og þessum sem birtist um daginn í Mogganum um Perluna. Himinn og haf.
-

Ósvífni

2011-12-21T13:29:00.000Z

Ég bara hreinlega átti ekki til orð þegar ég sá að Advice hópurinn hafði sent frá sér tilkynningu þar sem meðal annars var ýjað að því að ríkisstjórnin væri ekki treystandi til að standa vörð um hagsmuni Íslands fyrir Efta-dómstólnum í Icesave málinu. Eiginlega bara duttu mér allar dauðar lýs af höfði og meira til.

Sjá frétt um málið.

Einhvern veginn hefði ég haldið að það fólk sem ber mikla ábyrgð á því að málið er nú fyrir dómstóli en ekki frágengið í samkomulagi við nágrannaþjóðir okkar hefði haft það vit að segja sem minnst á þessu stigi málsins. Fólkið sem ber sína ábyrgð á því að Icesave skuli enn þá vera í umræðunni. Fólkið sem sagði samt fyrir síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu um málið að ef fólk segði nei þá myndi Icesave hverfa.

Icesave gerði það ekki, þvert á móti. Við í Áfram-hópnum reyndum að koma hinu á framfæri, að það myndi leysa málið til frambúðar að semja um það, að það væru bestu hagsmunir Íslands að semja um málið og ekki taka áhættuna á því að það myndi hafna fyrir dómstólum. Að það væri ekki skynsamlegt að taka hundruð milljarða króna áhættu.

En það var ekki hlustað á það, ekki af nægilega mörgum að minnsta kosti. Við fengum meira að segja skömm í hattinn fyrir að sýna áhættuna í líki hákarls. Af því að við máttum bara nota skynsemina meðan hinir spiluðu á allar mögulegar og ómögulegar tilfinningar. Oft á tíðum óheiðarlega fannst mer. Og mér fannst þeir komast upp með það að höfða til tilfinninga án þess að sannleikurinn eða skynsemin þyrfti endilega að fylgja með. En það er annað mál. Fróðlegt til eftir á skoðunar.

En hefur einhver séð Áfram-hópinn kalla núna á fjölmiðla eða senda frá sér fréttatilkynningu þess efnis að hópurinn hefði nú haft rétt fyrir sér? Auðvitað ekki.

Menn hafa kallað eftir því að við stöndum saman í stað þess að fara í Icesave-skotgrafirnar. En þá kemur Advice hópurinn fram og kastar skít í það fólk sem standa verður vörð um hagsmuni okkar. Af því að það er starf þess, ekki það að þau hafi valið að fara þessa leið. Þau vildu sannanlega aðra leið. Það þýðir ekki að menn ætli ekki að gera sitt allra besta.

Það er líka ýjað að því að ríkisstjórnin hafi ekki mikinn vilja til að vinna málið, að ríkisstjórnin vilji tapa málinu. Hvernig getur nokkrum manni dottið slíkt í hug? Ég á bara ekki til orð, satt best að segja. Og fyrir nú utan að besta leiðin til að "vinna" mál fyrir dómstólum er að forða því að mál lendi þar, það var kostur í þessu máli en hann var ekki valinn.

En að koma núna fram og horfa framhjá eigin orðum en saka aðra (ríkisstjórnina) um að hreinlega vinna gegn Íslandi er með ólíkindum alveg hreint.

Hvílíkur dónaskapur, hvílík ósvífni.

Ja svei, ja svei.
-

Þingmenn

2011-12-20T19:11:00.000Z

Afhverju verður það stórmál hvort vörn Íslands vegna Icesave-hörmungarinnar sé í forsvari Össurar Skarphéðinssonar eða Árna Páls Árnasonar?

Er það eitthvað sem þingmenn þurfa að hafa áhyggjur af? Er það það stærsta í Icesave í dag?

Nei auðvitað ekki. Þetta er bara bull mál. Eitt af þessum upphlaupum þingmanna sem halda áfram að draga þá niður á gólf trausts þjóðarinnar.

Það má skilja stjórnarandstöðuna sem greinilega reynir að nota þetta mál til að skapa úlfúð meðal stjórnarliða. En það er ekki hægt að skilja afhverju Guðfríður Lilja Grétarsdóttir gengst inn á að hjálpa stjórnarandstöðunni í því. Óskiljanlegt eiginlega. Er það bara Evrópusambandsaðildarumsóknarandúðin sem kemur svona fram? Ég veit það ekki og skil það ekki.

En þótt maður skilji að stjórnarandstaðan vilji skapa úlfúð meðal stjórnarliða þá er það nú ekki beint framkoma þroskaðra stjórnamálamanna að standa í slíku. Eru þingmenn ekki núna unnvörpum að tala um að við þurfum nú að standa saman vegna Icesave og ekki fara í gömlu skotgrafirnar. Þetta segja þeir nú hæst sem héldu því fram fyrir síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu að Icesave myndi hverfa við nei-ið og að það færi aldrei fyrir dóm. Vilja víst sem minnst segja um hundruða milljarða áhættuna sem tekin var með nei-inu.

Það eykur ekki heldur traustið á þingmönnum.

Menn ættu að skammast sín, en gera það ekki.

Í staðinn fara þeir í herferð til að draga til baka málið gegn Geir H. Haarde fyrir Landsdómi. Að margra mati af því að þeir óttast hvað muni koma fram í vitnaleiðslum. Þeir óttast sannleikann, óttast að upp um einhverja komist. Hverja? Ja, það fæst ekki úr því skorið ef þingheimur verður sér enn meira til skammar með því að draga ákæruna til baka. Nóg er nú samt.

Og hvernig má það vera að það var ekki hægt að ræða samsskonar ályktun um níumenningana. Það var ekki einu sinni rætt hvort að það mál ætti að fara á dagskrá. En nú er hlaupið til og öllu snúið á hvolf til að koma þingsályktunartillögu um að draga málið til baka á dagskrá Alþingis.

Eykur það traustið?

Eykur það traust á þingmönnum ef þeir vilja ekki halda ákærunni til streitu. Vilja menn ekki fá niðurstöðu í málið. Kannski verða yfirheyrslurnar það allar mikilvægasta í málinu öllu. Mun mikilvægari en niðurstaðan. Það sem skorti eftir hrunið og það sem vantaði til hliðar við rannsóknarskýrslu Alþingis var nefnilega opinberar yfirheyrslur, opnar yfirheyrslur, svo við sem höfum tapað milljónum á milljónir ofan fengjum að heyra það frá bankamönnum, útrásarvíkingum, eftirlitsaðilum og stjórnamálamönnum afhverju við glötuðum öllu þessu fé.

Ég vil fá að heyra það frá þeim sjálfum. Og já ég vil fá að heyra einsog nefnt hefur verið, hvort Davíð Oddsson bar skilaboð seðlabankastjórans breska um aðstoð áfram til Geirs Haarde eða ekki.
-

Íslendingseðli?

2011-12-17T20:43:00.000Z

Hún sló mig svolítið fréttin um að því hefði verið frestað að samþykkja hækkun á framlagi til AGS. Um er að ræða hækkun á beinu framlagi og hækkun á því sem væri til reiðu fyrir sjóðinn frá Íslandi myndi á því reynast þörf.

Þetta lýsir hugarfari sem mér finnst alltof mikið einkenna marga á Íslandi alltof oft þessa dagana. Við erum nýbúin að fá aðstoð frá AGS og nokkrum nágrannalöndum (gleymum hvorki Póllandi né Færeyjum þótt forsetinn geri það). Aðstoð sem skipti algerum sköpum fyrir Íslendinga. Án hennar hefði hversdagurinn ekki haldið áfram að vera einmitt það. Við hefum ekki getað staðið við skuldbindingar okkar, orðið óreiðuþjóð. Fyrir utan alskyns vandræði með innflutning og útflutning og hið daglega líf almennt.

En nú þegar blikur eru á lofti víða um heim og þörf að styrkja AGS. Þannig að sjóðurinn geti komið öðrum til hjálpar þá er hér fullt af fólki sem vill það ekki.

Þetta virðist vera sama fólkið sem taldi sjálfsagt að fá aðstoð og ekki bara það heldur kvartaði og kveinaði og varð móðgað yfir því að aðstoðin kæmi ekki bara strax, að hún væri ekki meiri og verst af öllu þóttu sumum að aðstoðin væri skilyrt. Það var nú meiri móðgunin. Fólkið móðgaðist af því að sá sem ætlaði að láta okkur fá "böns of monní" vildi tryggja að við héldum ekki áfram að haga okkur einsog við gerðum áður, sem einmitt leiddi okkur í þau vandræði sem við enn erum í og þörfina fyrir aðstoð. Það var nú meiri frekjan. Gott ef ekki Svíar urðu helstu óvinir Íslands fyrir vikið, fyrir að hjálpa okkur.

En nei nú má ekki þakka aðstoðina með auknu framlagi.

Mér mislíkar þessi þáttur í fari margra minna landsmanna gríðarlega. Ég var ekki alinn upp við þennan hugsanahátt. Hugsanaháttinn um að við eigum rétt á öllu, að allir eigi að hlaupa til og aðstoða okkur en sé kallað eftir aðstoð frá okkur nei þá mega menn nú bara eiga sig.

Ég sem gamall herstöðvaandstæðingur held nú reyndar að hersetan sé stór hluti skýringarinnar á þessum hugsanahætti. Við fengum að kynnast því að fá gæði alskyns, vinnu og dót, gegn því einu að landið væri hér út í ballarhafi. Menn nýttu þetta síðan í pólitísku skyni og notfærðu sér völd sín til að útdeila þessum gæðum og viðhalda eigin völdum í leiðinni. Þetta var sannanlega ekki mjög áberandi, menn reyndu að fela þetta sem kostur var. En kannski einmitt þess vegna liggur þetta svo djúpt í þjóðarsálinni. Þjóðin áttar sig ekki á því hvaðan þessi ömurlegi eiginhagsmuna hugsanaháttur kemur. Eb hann verður ekki betri fyrir það. Dropinn hplar steinninn og það gerði hersetan, því miður.

En er einhver að horfast í augu við það?

Því að það Ísland sem ég ólst upp við var ekki svona, jafnvel þótt herinn væri þá kominn. Það var andstaða og menn minntust á sjálfstæðið og reyndu að hamast á móti því neikvæða við hersetuna. Svo hætt það bara og menn sættust á þetta og þetta varð bara sjálfsagt. Og við erum varla enn farin að viðurkenna spillinguna gengdarlausu í kringum þetta og helmingaskiptinguna.

Er ekki hægt að breyta þessu, hverfa frá þessum hugsanahætti?

Getur maður beðið um að þannig sé um hnúta búið að maður geti verið Íslendingur með reisn?

Eða eru menn svo uppteknir af því að "standa í lappirnar"?
-

Nei-sinnar vakna snemma

2011-12-12T17:36:00.002Z

Það er gott að sjá að nei-sinnar þessa lands taka daginn snemma. Lesa Fréttablaðið í bítið ef ekki fyrr. Og eru fljótir að blogga. Það verður ekki af þeim tekið. En þetta getur maður séð á Blogggáttinni sbr. myndina hér fyrir ofan.

Maður vaknaði við þær ánægjulegu fréttir í morgun að nærri tveir af hverjum þremur í könnun Fréttablaðsins og Stöðvar 2 vildu ljúka aðildarviðræðum við Evrópusambandið og greiða síðan atkvæði um samninginn í þjóðaratkvæðagreiðslu. Gott mál og staðfestinga á þessu enn einn ganginn. Og ekki nóg með það, því þetta er nákvæmlega sama niðurstaða og í janúar fyrir nærri ári síðan og ekki nóg með heldur eru nú heldur fleiri nú sem vilja klára ferlið en voru í sömu könnun í september. Fínt og gleðilegt.

Þetta er staðfesting á því sem ég bloggaði um daginn um mmr-könnun. En ég benti á að þótt tölurnar væru aðrar en hjá Fréttablaðinu hefði þeim fjölgað verulega sem vildu klára aðildarumsóknina frá því að mmr gerði könnun í júni og að sama skapi hafði þeim fækkað verulega sem voru eindregnir í því að hætta við.

Staðfestan í könnunum Fréttablaðsins er mjög ánægjuleg. Þótt hún segi ekki mikið um hugsanlega afstöðu fólks til niðurstöðu samnings þegar hann liggur fyrir þá hef ég alltaf talið að þessi hópur er mögulegur já-hópur, hann verður ekki stærri en þetta en hann gæti auðveldlega (en ekki án baráttu) orðið vel yfir 50 prósentunum.

Og það er kannski þess vegna sem nei-sinnar sofa ekki (ekki frekar en bleikt.is).

En svo má líka spyrja hvort að skilningur þeirra á staðreyndum sé eitthvað líkur rökum þeirra fyrir nei-inu?
-

Markmið, tilgangur og gulrót

2011-12-01T18:31:00.001Z

Fór á svokallað mannamót í gær sem Ímark og Almannatengslafélag Íslands standa fyrir einu sinni í mánuði. Gott mál. Boðið var upp á tvo mjög áhugaverða fyrirlestra á mannamótinu um Leikjavæðingu og twitter. En ekki ætla ég beint að tala um það.

Fyrirlesarinn sá fyrri kom frá CCP og fjallaði ekkert um það. Hún heitir Elísabet Grétarsdóttir, og sagði nokkuð áhugavert sem ég staldraði við. Allt hitt var reyndar líka bæði áhugavert og skemmtilegt.

En sum sé, hún nefndi að ef þú lætur börn fá blöð og liti þá munu þau strax fara að teikna og lita og yfirleitt skemmta sér hið besta. En ef þú heitir þeim verðlaunum fyrir vikið, fyrir flestar teikningar eða eitthvað í þá veru, ja, hvað gerist þá? Jú, börnin teikna í gríð og erg en á annan hátt, þau vanda sig ekki, þau krassa frekar og hafa auðvitað augað á verðlaununum. Og ánægjan, gleðin við að teikna og lita hún hverfur.

Þetta var nokkuð sem vakti mann til umhugsunar. Hvað það skiptir til að mynda miklu máli að hafa gaman af því sem maður er að gera. Hlýtur að vera ömurlegt að vinna bara til að fá kaupið sitt, sumir náttúrulega neyðast til, en það er annað mál.

Svo fór ég að hugsa um þetta í tengslum við Hrunið og blessaða útrásarvíkingana og bankamennina og allt þetta sem við sem þjóð erum búin að ganga í gegnum. Og síðast en ekki síst um þessa meintu auðmenn sem sagt er að hafi flutt skattskyldu sína til útlanda til að forðast að borga einhvern smá aukaskatt sem á að leggja á hina allra efnuðustu.

Eru þessir auðmenn, og bankamennirnir og útrásarvíkingarnir ekki drifnir áfram af verðlaununum, gulrótinni, sem eru peningar og enn meiri peningar? Eru þeir ekki einsog börnin sem fara að krassa sem mest þau mega á sem flest blöð til að fá verðlaunin?

Ég held að mjög margir þeirra séu þannig. Hafi alla tíð verið haldnir þeirri glýju að verða ríkir. Enda hefur því miður í okkar þjóðfélagi verið ýtt undir að það sé ákjósanlegt að vera sem ríkastur og í raun að það séu ekki önnur markmið með þessu lífi okkar.

Menn hafa gleymt því að lifa, að teikna og lita sér til ánægju, fyrir sig, fyrir sköpunarfullnægjuna, fyrir gleðina, fyrir það að vera til.

Í staðinn hefur fókusinn og einbeitingin öll farið í það að verða sem ríkastur. Ryðja niður tveimur einbýlishúsum til að reisa eitt risavaxið í staðinn, henda öllu út á tveggja ára fresti og innrétta upp á nýtt. Kaupa og kaupa. Kaupa skútur og einkaþotur, tvær hæðir á Manhattan og allt það - þegar öfgarnar urðu nú sem mestar.

En til hvers? Hvað situr eftir nema feitir peningar á Tortóla? Og þó þessi hegðun hefði ekki valdið efnahagshruni, hvað hefði samt setið eftir? Hefði ekki þurft að halda áfram, verða enn ríkari í dag en í gær, a.m.k. á pappírunum?

Ég held það. Ég held að það hafi engin gleði verið í þessu og það sé engin gleði í því.

Hvar er líka stolt þeirra sem nú ætla til dæmis að æða úr landi af því að landið þeirra, samfélagið, samborgararnir þurfa eitthvað til baka, bara smávegis aukalega? Hvar er stoltið?

Og hver verður gleðin þeirra?

Ég segi, verði þeim að góðu.

PS. Annars er Google með þetta á hreinu einsog alltaf. Ég fór að leita að myndum af peningum:

Skoðið þessar myndir sem komu þegar ég leitaði að: Ríkir peningar á Tortóla

og sjáið svo gleðilegan samanburðinn þegar ég leitaði að myndum af: Ríkidæmi.

Í fyrra tilvikinu koma slatti af línuritum og gröfum, og miðaldra köllum, og sjálfstæðisfálkinn og svoleiðis. Í seinna tilvikinu kom miklu meira af fólki, börnum, barnamergð og konum og miklu minna af stökum körlum. Ríkidæmi og að vera ríkur er ekki það sama.

Myndi Jón Bjarnason leggja Matís niður?

2011-11-29T20:35:00.002Z

Það er eitthvað meira en lítið brogað við það að stjórnarformaður Matís ohf. hafi tekið fram fyrir hendurnar á framkvæmdastjóra stofnunarinnar og ákveðið að hætt verði við að sækja um 300 milljóna króna styrk til Evrópusambandsins. Fréttablaðið fjallar um málið og þar stendur:

„Um svokallaðan IPA-styrk er að ræða, en þeir standa til boða þjóðum sem eiga í aðildarviðræðum við Evrópusambandið. Fyrir styrkinn átti að kaupa tæki til að mæla skordýraeitur og önnur efni í matvælum með það að markmiði að uppfylla skilyrði matvælalöggjafar ESB eins og Alþingi samþykkti í fyrravor.“

En afhverju vilja menn ekki 300 milljóna króna styrk sem er ekki afturkræfur og þótt hann tengist aðildarumsókninni þá eru engin skilyrði um eitt né neitt í þessu sambandi og Alþingi samþykkti að ætti að uppfylla skilyrði matvælalöggjafarinnar:

„„Þetta er ákveðin krísa sem við lentum í,“ segir Friðrik Friðriksson, stjórnarformaður Matís, sem er opinbert hlutafélag.“

Ha? Hvaða krísa? Hvað þarf til til að henda 300 milljónum út um gluggann? Og hvernig á þá að uppfylla samþykkt Alþingis, aukafjárveiting kannski?

„Friðrik segir að pólitísk afstaða Jóns Bjarnasonar, sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra, hafi ráðið miklu um að umsóknin hafi verið dregin til baka. Hann segir Jón ekki hafa gert neitt til að hafa sjálfur áhrif á ákvörðun stjórnarinnar, en horfa verði til þess að Jón fari með hlut ríkisins í Matís og því skipti hans afstaða miklu.

„Það er alltaf þannig í stórum álitamálum að menn verða að leggja eyrun við jörðina og hlusta eftir því hvort starfsemin sé í samræmi við það sem eigandinn reiknar með,“ segir Friðrik. „Það þurfti ekki sérstaka tilskipun [...] við þurftum bara að horfa á pólitískar aðstæður.““

Ha, segi ég nú bara aftur! Þessu bara trúi ég ekki. Er Jón Bjarnason farinn að stjórna með óttanum einsog Davíð Oddsson gerði? Óttast Friðrik Friðriksson að Jón muni leggja Matís ohf. niður ef 300 milljóna króna styrkur frá ESB berist til landsins?

Afhverju er stjórnarformaðurinn að hlusta eftir því hvort starfsemin sé í samræmi við það sem eigandinn "reiknar" með? Og er það Jón Bjarnason sem er eigandinn að Matís? Er það LÍÚ sem er eigandinn? Eða kannski Bændasamtökin? Þótt Jón fari kannski með eignarhlutinn þá er hann trauðla einráður um allt. Hann er í flokki, hann er í ríkisstjórn, hann er á Alþingi og hann er í stjórnasamstarfi líka. Við erum ekki að tala um reksturinn á andyrinu á Hólaskóla.

Er ég ekki bara nákvæmalega jafnmikill eigandi Matís og Jón Bjarnason? Sjá góða pistla um málið hér og framhaldspistil hér.

Og afhverju í ósköpunum er stjórnarformaðurinn að horfa á pólitískar aðstæður? Er Matís í pólitík? Er Friðrik Friðriksson í pólitík?

Eða er kannski Friðrik að hlusta á og horfa til allt annarra pólitíkusa en þeirra skrítnu villikatta í VG? Eða svo maður segi það hreint út, til ritstjóra Morgunblaðisins? Fyrrverandi og núverandi? Er það þar sem hans eyru og augu eru?
-

Nú má Nubo - ekki

2011-11-27T22:17:00.004Z

Ég hef ekki myndað mér skoðun á Nubo-Grímsstaða málinu. Satt best að segja. Veit eiginlega ekki hvað mér á að finnast um það allt saman. Mér finnst þó að menn verði að horfa til nokkurra þátta.

Eitt. Það eiga að vera reglur sem allir eru jafnir fyrir, það geta þess vegna verið mismunandi reglur fyrir þá sem eru innan EES og þá sem eru utan. En reglur samt, eða lög. Og þeim verður að fara eftir. Ekkert að því. EES er samningur sem við höfum gert og við hann stöndum við. Eða er það ekki?

Ég set spurningamerki við það ef menn ætla að fara að setja sérlög gegn undirrituðum samningi, meira um það síðar.

Tvö. Það á ekki að skipta máli þegar kemur að landakaupum, skulum við segja, hvort kaupandinn komi frá Kína, eða Indlandi eða Bandaríkjunum eða Mexíkó. Sömu reglur eiga að gilda. Og sama málsmeðferð hlýtur að eiga að gilda um alla þá sem sækja um undanþágu frá landakaupum. Ég get til dæmis ekki séð að stærðin skipti hér máli. Má útlendur maður fá undanþágu ef landið sem hann hyggst kaupa er lítið en ekki stórt. Hvað ef hann vill þá kaupa landið sem Reykjavíkurflugvöllur stendur á? PS. 28. nóv: Svo mætti samt hugsa sér, hafi menn áhyggjur af því að það sé verið að kaupa upp mikið af landi, að setja hámark á hvað hver má eiga, en þá hlýtur að þurfa að setja reglur um það og þá hlýtur það sama að gilda um Íslendinga og útlendinga. Eða mega Íslendingar þá kaupa upp allt landið en útlendingar bara smáspildur? Eru menn nú vissir um að Íslendingar færu betur með? Mætti Hannes Smárason t.d. kaupa upp 1000 ferkílómetra?

Þrjú. Nú hafa menn fengið undanþágur fyrir landakaupum þrátt fyrir að þeir séu utan EES. Ég veit ekki á hverju þær undanþágur byggjast en líka þær hljóta að vera fordæmisgefandi. Ekki er hægt að segja við Kínverjann Nubo að aðrar reglur gildi um hann. Það gengur ekki.

Fjögur. Að þessu sögðu, þá má vera að við ættum að gera sérsamþykkt og hafna viðskiptum við Kína á grundvelli ítrekaðra og alvarlegra mannréttindabrota í því landi. En þá yrði það að eiga við um öll viðskipti, ekki bara viðskipti eins ljóðskálds sem tilheyrði einu sinni kommúnistaflokknum og stjórnvöldunum sem brjóta mannréttindi daglega. Og kannski ættum við að gera það. Taka forystu meðal þjóða til að knýja Kína til að standa sig í mannréttindum. Eða í umhverfismálum, það mætti taka það með. En það er ekki það sem Ögmundur er að gera. Er það?

Fimm. Síðan þyrfti auðvitað lika að hugleiða að við yrðum þá að hafna viðskiptum við öll lönd sem stunda mannréttindabrot og menga meira en góðu hófi gegnir. Þá koma mörg lönd til álita. Til dæmis Bandaríki Norður-Ameríku.

Sex. Við getum ekki, finnst mér að minnsta kosti, fært þau rök fyrir því að leyfa kaupin að það skili sér í miklum peningum til landsins. Ef það væri eina kríterían, þá er illa fyrir okkur komið. Þá erum við bara til sölu. Er Ögmundur kannski að refsa vændiskaupandanum en ekki seljandanum? Auðvitað skiptir erlend fjárfesting máli, en við getum ekki bara tekið við öllu, af því bara. Við erum reyndar og eiginlega líka búin að því. Búin að selja auðlindina fyrir slikk, fyrir vinnu nokkurra hundruða á byggingatíma virkjana og álvera og fyrir vinnu um það bil 2000 manna til frambúðar, en arðurinn af auðlindinni rennur til auðhringanna. Nei þetta gengur ekki. Má biðja um frekar að menn fari nú að vinda ofan af hóreríinu.

Sjö. Röksemdafærsla ráðuneytisins fyrir neituninni um að ekki gengi að Grímsstaðir litu erlendum yfirráðum er ekki barnaleg. Það er ekki svo einfalt. Hún ber vott um einhvers konar kólosal rökvillu. Hjá Ögmundi líklega, því það orðalag er langlíklegast komið frá honum, og ekki embættismönnum. Erlend yfirráð. Bandaríski herinn var með erlend yfirráð á sínum tíma en það er önnur saga. Á Grímsstöðum á fjöllum gilda íslensk lög, íslenskt skipulag. Og það má vitna í índíána þess efnis að hvorki Kínverjar né aðrir taka landið undir hendina á sér og fara með það burt.

Átta. Þessi hugmynd um risahótel á Grímsstöðum og golfvelli og hvað veit ég, er ekki bara áhættusöm heldur hreint út sagt fáránleg. Hún getur aldrei gengið upp. Það vita Íslendingar. Ef þeir bara hugsa. En margir segja að þetta séu bara peningar Kínverjans og skítt með það. Það fá þá einhverjir vinnu við að byggja á staðnum og eitthvað yrði keypt í Byko eða Húsasmiðjunni. Eða kannsi í Bauhaus? En viljum við að á Grímsstöðum á fjöllum standi auð risahótel og úr sér grónir eða uppfoknir golfvellir? Viljum við að þar verði útlits einsog á Straumnesfjalli? Ég myndi segja að fengi Nubo að kaupa ætti skipulag að vera þannig að ekki verði leyft að byggja risahótel til að þau standi auð.

Níu. Þá má - og á einnig - að líta til þess hvaða reglur gilda í Kína, get ég farið þangað og keypt landspildu? Myndi kommúnistaflokkurinn leyfa það? Hvernig er hægt að gagnrýna það að við leyfum ekki fjárfestingu hér ef það er bannað í heimalandi þessi sem vill kaupa?

Tíu. Er það ekki draumur margra sem sjá allt illt við Evrópusambandið að með því að hafna aðild Íslands að ESB sé við ekki að loka dyrum heldur opna þær fyrir Indverjum og já títtnefndum Kínverjum? Tvískinnungur? Það finnst mér.

Ellefu. Aftur að þessu með EES samninginn og hugmyndum um að banna öllum útlendingum að kaupa hér land. Þær hugmyndir lykta af útlendingahatri, ótta við erlendi ríki, erlend áhrif. Ótta sem er í andstöðu við samstöðu þjóða, samvinnu jarðarbúa, tilraunum til að bæta heiminn o.s.frv., o.s.frv. Þetta er hugsun um að við Íslendingar og Ísland sé svo sérstakt að allir vilji ásælast allt hér á landi. Þetta er hugsun einangrunar, þetta er hugsun gamals tíma og þetta er hugsun afturhalds og er næsti bær við rasisma. Þetta er hættuleg hugsun.

Við þurfum í þessum heimi að taka höndum saman, sameinast um frið, samvinnu, mannréttindi, verndun umhverfsins, jafnrétti, jöfnuð, útrýmingu fátækrar, svo fátt eitt sé nefnt.

Ísland má aldrei segja sig frá því að taka þátt í því mikilvægasta verkefni heimsins.

(Þótt Jón Bjarnason haldi að hann geti framleitt eldsneyti á traktorana þá fer því fjarri að hann smíði startara í þá úr mýrarrauða. Jafnvel ekki hann.)

En sem sagt - ég er samt engu nær.
-

Flýr fólk ef það vill ekki taka þátt í að byggja Ísland upp?

2011-11-19T13:43:00.001Z

Alveg er það makalaus sá áróður sínkt og heilagt að ríkt fólk muni flýja land ef það er farið fram á að það borgi örlítið til viðbótar við aðra í skatt. Sérstaklega er það einkennilegt núna þegar verið er að byggja upp eftir hrunið.

Mínir skattar hafa hækkað einsog annarra, mín laun lækkuðu töluvert eftir hrun og það sem meira er að frá árinu 2005 hefur húsnæðislánið mitt hækkað um eina milljón króna á ári - sem er hreint tap fyrir mig. Og húseignin hefur lækkað í verði. Það sem ég átti í húsinu þá á ég ekki núna.

Hvað ætli það sé nú mikil neikvæð ávöxtun sem felst í því?

Og svo leyfir Vilhjálmur Egilsson sér að hóta því að ríkt fólk fari frá Íslandi ef það verður lagður smá auðlegðar skattur á þá allra ríkustu. Hvílíkt og annað eins. Eru það þá bara við almennir launamenn og venjulegir húseigendur sem eigum að borga Hrunið, borga fyrir stórkostleg mistök Hrunflokkanna, glæpi flestra útrásarvíkinga og bankmanna? Eiga þeir ekkert að borga meira sem sluppu með allt sitt á hreinu? Og sem hafa jafnvel samt fengið fullt afskrifað líka? Afhverju er það alltaf þannig að það er eitthvað neikvætt að hinir ríku borgi skatt og það jafnvel örlítið meira en aðrir? Hvað er að, er ríkt fólk eitthvað merkilegra en við hin? Trú menn enn ruglaðri brauðmolakenningu frjálshyggjupotulanna?

Það er bara verið að tala um einsog Björn Valur Gíslason bendir á ".... að af hreinni skuldlausri eign einstaklings á bilinu 75 – 150 milljónir króna og af hreinni eign á bilinu 100 -200 milljónum hjá hjónum skuli greiddur sérstakur auðlegðarskattur upp á 1,5% (eitt og hálft prósent). Af hreinni skuldlausri eign einstaklings umfram 150 milljónir og hjóna umfram 200 milljónir sé greiddur sérstakur 2% skattur."

Er það til of mikils mælst? Erum við ekki öll hér saman að byggja upp íslenskt samfélag, eftir að menn fengu að græða og græða eftirlitslaust? Er ekki mögulegt að sumt þetta fólk eigi þessar eignir út af þeim risamistökum sem hér voru gerð með einkavinavæðingu bankanna og eftirlitsleysinu í kjölfarið?

Mér finnst það ekki ofrausn.

Og ef þetta ríka fólk vill ekki borga þetta lítilræði aukalega til samfélagsins, þá finnst mér satt best að segja engin eftirsjá að því.
-

Þeim fækkar sem eru eindregið á því að draga aðildarumsóknina að ESB til baka

2011-11-17T18:36:00.002Z

Ég var nokkuð hugsi þegar birt var niðurstaða könnunar sem mmr vann fyrir Andríki um að meirihluti væri fylgjandi því að draga umsóknina um aðildina að Evrópusambandinu til baka. Fréttablaðið hafði gert aðra könnun í september. Nærri tveir þriðju þeirra sem tóku afstöðu í könnuninni, 63%, vilja halda aðildarviðræðunum áfram en 37% vilja að þeim verði hætt. Í könnun Fréttablaðsins í janúar var spurt hvort svarendur vildu heldur draga umsóknina til baka eða halda áfram. 65% vildu halda áfram en 35% hætta. Þannig að þeim fjölgaði þarna sem vildu draga umsóknina til baka.

Hvað hefur nú gerst hugsaði ég, bara frá í september. Er í alvöru meirihluti fyrir því að draga umsóknina til baka? Samkvæmt þessu virðist það.

En þegar maður er að bera saman kannanir er best að bera sama kannanir þar sem sá sami spyr og það eins spurninga. Þorfinnur Ómarsson benti einmitt líka á það einhversstaðar á fésinu að það væri til eldri mmr könnun líka fyrir Andríki. Þannig að ég fór og skoðaði málið. Skoðaði fyrri könnun mmr fyrir Andríki.

Þá kemur nú einfaldlega í ljós að hreyfingin er alls ekki sú að þeim sé að fjölga sem vilja draga umsóknina til baka, ó ekki. Heldur þveröfugt, þeim fækkar sem eru eindregnir stuðningsmenn þess að draga hana til baka og þeim fækkar töluvert en að sama skapi fjölgar þeim enn meira sem eru eindregnir í því að draga umsóknina ekki til baka. Óákveðnum fækkar.

Svona lítur það út

Sem sé þeir sem eru mjög fylgjandi því að draga umsóknina til baka fækkar úr tæplega 46 prósentum í tæplega 39 prósent. Það er mikið. En enn meira fjölgar þeim sem eru mjög andvígir því að draga umsóknina til baka eða úr rúmum 15 prósentum í tæp 24 prósent og þeim sem eru frekar andvígir þeim fjölgar úr rúmum 9 prósentum í 11,5 prósent. Frekar fylgjandi því að hætta við eru jafnmargir.

Sem sé, þeim sem vilja draga til baka fækkar um heil 7 prósentustig en þeim sem vilja ekki að umsóknin sé dregin til baka fjölgar um heil 11 prósentustig.

Þetta er vægast sagt heilmikil sveifla á milli kannana. Og það á tíma þegar erfiðleikar eru í Evrópusambandinu. Fylgjendur þess að draga umsóknina til baka hafa horfið frá þeirri skoðun sinni og lagst á sveif með þeim sem vilja ljúka málinu.

Sem sagt, allt á réttri leið, því þetta sýnir líka að sá hópur sem hugsanlega mun segja já í atkvæðagreiðslu um samninginn um aðild fer frekar stækkandi en hitt.

Einmitt spurningin, bera auðlindirnar nafn með rentu

2011-11-15T17:31:00.001Z

Viðskiptablaðið skrifar um haustfund Landsvirkjunar og hljómar nú einsog það hafi orðið einhver breyting þar á bæ. Menn eru að horfa á hlutina með raunsæum augum og ekki á fullu að reyna að draga að álver til að selja orkuna á kostnaðarverði.

En ég ætla að leyfa mér að vitna í Viðskiptablaðið, eða vefinn þeirra, frétt í dag:

Hörður Arnarson: Auðlindin ber ekki nafn með rentu

Arðsemiskrafa Landsvirkjunar hefur í gegnum tíðina verið alltof lág. Hækka verður raforkuverð og og greiða ríkinu arð

Landsvirkjun hefur greitt ríkinu 110 milljóna dala á núvirði, jafnvirði rúmra 12,9 milljarða króna, á 46 árum. Þetta jafngildir tæpum 282 milljónum króna á ári. „Arðsemi eiginfjár Landsvirkjunar hefur ekki verið nægjanleg, jafnvel þótt vaxtakostnaður hafi verið í sögulegu lágmarki“ segir Hörður Arnarson, forstjóri Landsvirkjunar. Hann telur greiðslur til ríkisins hafa verið alltof lágar í gegnum árin.

Haustfundur Landsvirkjunar stendur nú yfir í Hörpu.

Hörður hefur farið yfir stöðu Landsvirkjunar, arðsemi og afkomu.

Hann benti á að hagnaður Landsvirkjunar í fyrra hafi verið 73 milljónir króna eftir skatta. Það jafngildir 8 milljörðum króna. Það er langt undir 11% arðsemiskröfu fyrirtækisins og því hefði hagnaðurinn þurft að vera 170 milljónir dala, eða tæplega þrisvar sinnum hærri en raunin varð. Af þeim sökum verði að selja raforku á hærra verði.

Þar sem eigendur Landsvirkjunar, ríkissjóður, hefur ekki fengið háar fjárhæðir í arðgreiðslur þá myndast ekki auðlindaarður. Af þeim sökum sé óvíst hvort auðlindir landsins beri nafn með rentu.

...hér endar fréttin

Þetta staðfestir það sem ég bloggaði um daginn þar sem ég vitnaði m.a. í skýrslu um Landsvirkjun. Skýrslu sem var einn samfelldur áfellisdómur yfir stóriðjustefnunni. Forstjóri Landsvirkjunar tekur í raun undir það hér.

Það er þá þannig að auðlindaarðurinn skilar sér eki til eigandans og það er þá spurning hvort auðlindir landsins beri nafn með rentu.

Í áratugi erum við búin að eltast við erlenda fjárfesta, byggja virkjanir og byggja álver og arðurinn af þessu, já hvað með hann? Hann fer eitthvað annað. Ekki til Landsvirkjunar, ekki til ríkisins. Og hvert fer hann þá?

Auðvitað til hinna aðþjóðlegu auðhringa sem reka álverin og hafa platað okkur upp úr skónum. Skónum sem við vorum svo glöð að pissa í fyrir vinnu á byggingartíma virkjana og álvera.

Er nú ekki nóg komið?

Upplýsingafátækt

2011-11-10T17:42:00.000Z

Það er gott að nýafstaðinn landsfundur Vinstrihreyfingarinnar – græns framboðs telji það „eitt af forgangsverkefnum flokksins, flokkseininganna og þingflokksins að herða róðurinn við að upplýsa þjóðina um eðli og afleiðingar ESB-aðildar“ líkt og segir í landsfundarályktun um aðildarviðræðurnar. Ekki veitir af. En það er eitt vandamál þar á ferð. Formálinn að þessari fínu niðurstöðu ber vott um töluverða fákunnáttu um Evrópusambandið og samningsferlið sem nú stendur yfir.

Í ályktuninni segir að það eigi að hafna því að Ísland afsali sér forræði og yfirstjórn á náttúruauðlindum. Það hefur verið svo ofarlega í umræðunni að auðlindir hvers ríkis innan Evrópusambandsins eru á forræði þess sjálfs að það er óskiljanlegt að landsfundur eins stærsta stjórnmálaflokks landsins skuli halda annað. Annað gildir reyndar um sjávarútveginn en við skulum sjá hvað um semst í þeim efnum, en vatnsorkan verður til dæmis á okkar framfæri hvað sem öllu öðru líður.

Hvaða mikla skerðing lýðræðis er það sem felst í aðild að ESB umfram það sem nú er? Með aðild mun lýðræði Íslendinga ekki skerðast heldur frekar aukast. Við fáum að kjósa sex þingmenn á Evrópuþingið, við fáum einn framkvæmdastjóra og setu í ráðherraráðinu og leiðtogaráðinu. Ísland fær rödd og fær áhrif, reyndar langt umfram höfðatölu, til að hafa eitthvað að segja um það sem nú er samþykkt orðalaust í gegnum EES-samninginn. Sjálfstæði okkar mun aukast við aðild þótt fullveldi verði gefið eftir á mjög takmörkuðum sviðum.

Með Lissabon-sáttmálanum var ekki verið að stofna Evrópuher, líkt og ýjað er að í ályktun landsfundarins. En Vinstri-græn virðast ekki gera sér grein fyrir því að með sáttmálanum var bein þátttaka almennings bundin í lög. Þar sem flestar ákvarðanir ráðherra- og leiðtogaráðs eru teknar á grundvelli samkomulags allra þjóða hefur hver þjóð í reynd neitunarvald. Væri nú ekki skemmtilegt fyrir Vinstri-græna að hugsa til þess að flokkurinn gæti, ef þannig stæði á, og ef einhverjum dytti sú fásinna í hug að stofna Evrópuher, stöðvað þá uppbyggingu?

Það ætti ekki að þurfa að segja stjórnmálamönnum á Íslandi í dag að það er engin aðlögun í gangi, nema sú sem á sér stöðugt og gegndarlaust stað í gegnum EES-samninginn. Einungis er farið fram á það að Íslendingar segi til um hvernig þeir ætli að uppfylla aðildarsamninginn verði hann samþykktur af þjóðinni. En steininn tekur úr, kannski þann sama og sumir stinga hausnum í, þegar skrifað er í ályktuninni að félagsleg sjónarmið, umhverfisvernd, fæðu- og matvælaöryggi og réttindi launafólks eigi undir högg að sækja innan Evrópusambandsins.

Vinstri-græn, sum hver, vilja takast á við heimskapítalismann. Gott og vel með það. En það vill þannig til að vald risafyrirtækjanna er orðið það mikið að ekki einu sinni ríki á borð við Þýskaland geta tæklað þau, ein og sér. En það er hægt innan Evrópusambandsins. Það má til dæmis sjá á því hvernig ESB hefur sett flugfélögum stólinn fyrir dyrnar og staðið vörð um réttindi farþega, hvernig ESB hefur tæklað símafyrirtækin og neytt þau til að lækka gjaldskrá sína varðandi reikisímtöl. Neytendur eiga því félagslegt skjól í Evrópusambandinu.

Og fæðu- og matvælaöryggið sem hverfur eins og dögg fyrir sólu stöðvist flutningar til landsins. Með aðild má hinsvegar reikna með að við stæðum mun betur en án aðildar og gætum tryggt nauðsynleg aðföng miklu lengur en ella.

Að mínu mati mætti herða róðurinn við að upplýsa Vinstri-græn um hvað Evrópusambandið snýst í raun og veru, áður en menn fara þar sjálfir að upplýsa kjósendur sína. Því ekki hef ég neina trú á því að Vinstri-græn hyggist upplýsa þann annars ágæta hóp um ranghugmyndir einar.

Birtist í Fréttablaðinu 10. nóvember
-

Stóriðjustefnan mestu mistök Íslandssögunnar

2011-11-09T22:23:00.001Z

Ég hef alltaf verið þeirra skoðunar að við eigum að nýta fallorkuna og virkja. Til að auka hag landsmanna og allt það. Það hefur ekki breyst. En ég hef fyllst á síðustu misserum auknum efasemdum um það hvernig við höfum staðið að því á undanförnum áratugum að nýta þessa miklu og frábæru auðlind okkar. Maður hefur velt vöngum yfir því afhverju í ósköpunum hér eru byggð þessi álver sem þurfa gígantíska orku. Og varla verður nokkuð annað gert við orkuna en að steypa ál.

Það var tvennt í vikunni sem varð þess valdandi að ég er nú þeirrar skoðunar að stóriðjustefnan sem var rekin og er kannski enn rekin hafi verið eða sé mestu mistök sem gerð hafi verið í allri Íslandssögunni. Meiri mistök en þau sem leiddu til efnahagshrunsins, meiri mistök en fall bankanna og hundruð milljarða tap Seðlabankans. (Réttlætingar í minningargreinum breyta ekki sögunni í þeim efnum).

Fyrst sá ég blogg Vilhjálms Þorsteinssonar, þetta hér. Sérstaklega varð mér starsýnt á súluritið hér fyrir neðan. Samt eru það engin ný sannindi þannig séð.

Það var ekki súlan með virkjunarkostunum sem mér varð starsýnt á heldur hin súlan. Þrjú álver éta upp megnið af allri raforku á Íslandi, hlutur þeirra er ekki bara stærstur heldur langstærstur. Sem sagt, um 13 terawattstundir af tæplega 17 alls. 13 á móti 2,7 terawattstundum sem allir aðrir nota fyrir utan fáa stórnotendur. Stórnotendur sem þó eru litlir miðað við álverin.

Öll eggin í sömu körfunni.

Þetta fannst mér ekki gott að sjá, myndin var hrikalegri en ég átti von á. Ég hef alltaf haldið því fram að það væri ekki mikill arður af þessu öllu saman, það yrði lítið eftir í landinu. Því hefur alltaf verið mótmælt af þeim sem ég hef rökrætt þessi mál við. Þeir hafa talið mikinn hagnað af álverunum, við séum að nýta orkuna sem annars félli ónotuð til sjávar og allt það.

En er það svo? Hvað fáum við út úr þessu?

Það var hitt atriðið. Egill Helgason vitnaði á sínu bloggi í skýrslu sem Landsvirkjun lét gera og hlýtur að hafa verið kynnt í sumar. Ég tók a.m.k. ekki eftir henni eða kynningu á henni. En ég sé ekki betur en að skýrslan sú sé einn samfelldur áfellisdómur yfir stóriðjustefnunni.

Það dugir í raun að lesa það sem Egill vitnar í:

,,Enn sem komið er hafa Íslendingar ekki náð að skapa raunverulega rentu af sinni auðlind.“

,,Þetta sýnir vel að þrátt fyrir stærð fyrirtækjanna sjálfra eru rekstraráhrif stóriðju á innlent hagkerfi fremur takmörkuð ef orkusalan er undanskilin, eða sem nemur um 0,2% að meðaltali á ári til hækkunar á hagvexti til ársins 2035.“

,,Ein og sér leggur framleiðsla málma, þ.e. stóriðjan, aðeins um 1,7% til landsframleiðslunnar við núverandi aðstæður, sem endurspeglar fyrst og fremst þá staðreynd að innlend framleiðsluþáttanotkun þessara fyrirtækja fyrir utan raforku er mjög takmörkuð.“

,,Og þar sem sú stefna hefur lengi verið ríkjandi hérlendis að selja raforku mjög nærri kostnaðarverði, sem m.a. endurspeglast í sögulegri lágri arðsemi Landsvirkjunar. … Séu þessar náttúruauðlindir raunverulegar auðlindir fyrir landið ætti það að endurspeglast í hárri arðsemi fyrirtækisins og arðgreiðslum. Ef arðsemin er í lægri kanti þess sem þekkist í almennum atvinnurekstri bendir það til þess að auðlindarenta sé annað hvort ekki til staðar eða renni til orkukaupans með lágu orkuverði.“

Sum sé. Þetta er staðfesting á því sem mér hefur fundist, og haldið fram, að það væri ekki mikið sem yrði eftir í landinu. Raforkan er seld á sem næst kostnaðarverði, það verður enginn arður eftir handa landsmönnum, handa eigendum auðlindarinnar.

Hvað fáum við þá út úr þessu? Horfið aftur á myndina og sjáið stóru raforkukassana álveranna. Sjáið alla þessa orku sem er seld á nánast kostnaðarverði.

Til hvers?

Ég spyr aftur, til hvers?

Ok. Það sem við höfum fengið út úr þessu eru framkvæmdir við byggingu virkjana og álvera. Jibbý. Og hvað svo? Raforkan er seld á því sem næst kostnaðarverði. Og 0,2 prósenta aukning á hagvexti til ársins 2035 að meðaltali á ári. Vá.

Skammsýnir stjórnmálamenn, eiginhagsmunaseggir sem ekki sjá nema í mesta lagi fram að næstu kosningum, hafa hamast og hamast við að koma álverum af stað og byggja virkjanir, til að nokkur hundruð manns fengju vinnu í 2-3 ár.

Það er nú það.

Já allt í lagi, nokkur hunduð manns hafa atvinnu í álverunum, það er það líka.

En er þetta samt ekki nákvæmlega einsog að pissa í skóinn sinn?

Málið er nefnilega þetta. Hvað nú ef við hefðum farið hægar í sakirnar og byggt upp iðnað hér í landinu sem notað ekki svo gríðarlega mikla raforku en gæti á móti borgað almennilegt verð fyrir hana?

Hvað ef það hefði verið stefnan?

Þá ættum við stóran hluta þess sem búið er að virkja eftir, við ættum það inni til framtíðar. Við ættum enn stærstu ósnortnu víðerni Evrópu ósnert. Fyrir börnin okkar. Þeim virðumst við hafa fórnað fyrir vinnu Íslendinga og þó helst Kínverja við byggingu Kárahnjúkavirkjunar og álversins og nokkur hundruð starfa á Austurlandi. Punktur. Er það þess virði?

Við hefðum í staðinn fyrir álverin geta nýtt orkuna úr einum þessara kassa (geymt hina tvo) og byggt upp smærri fyrirtæki, sem myndu nýta orkuna, með þúsundum, með tugþúsundum starfa og ekki bara það, heldur rukkað meira fyrir raforkuna og værum jafnvel að byggja upp okkar "olíu"sjóð, okkar raforkusjóð.

Við hefðum í stað þess að eyða 100 milljörðum plús í Kárahnjúkavirkjun notað þá milljarða í nýsköpun, í uppbyggingu, í kvikmyndir, í meira að segja grasafjall og örugglega fengið kostnaðarverðið til baka. Reyndar er miklu líklegra að við hefðum - og værum að fá - margfalda rentu til baka núna. Og hefði það nú ekki verið dásamlegt.

Hvílík skammsýni, hvílíkur skortur á framtíðarhugsun og hvílík skömm fylgir því að hafa selt auðlindirnar fyrir ekkert, álver eftir álver, gefið hana bara útlendingum í formi raforku á kostnaðarverði. Svo erum menn hræddir við aukið samstarf við Evrópuþjóðir og vilja ráðast á heimskapítalismann en gefa stórfyrirtækjum og auðmönnum auðlindir landsins. Fyrir hvað? Jú fyrir vinnu á byggingartímanum. Og nokkur hundruð störf að því loknu.

Má maður biðja um nýja hugsun.
-

Laugavegurinn fyrir fólk

2011-07-01T15:21:00.001Z

Poppstjarna á Laugaveginum í fyrra

Það voru ekki margir sem gengu á akbrautinni á Laugaveginum stuttu eftir að Jón Gnarr opnaði lokunina fyrir bílana á milli Vatnsstígs og Skólavörðustígs. Fólk er vant að ganga á gangstéttinni og það tekur tíma að venjast því að akbrautin sé líka fyrir gangandi. Og auðvitað þarf að taka afbrautina ef vel á að vera og gera hana aðlaðandi fyrir gangandi Reykvíkinga og gesti.

Þess vegna er ég uggandi um að þessi stutta tilraun með að gera Laugaveginn að göngugötu mistakist, vegna þess að það þarf lengri tíma en þettatil að venja fólk við, til að kenna fólki að nota alla götuna, til að læra á þetta. En vonandi verður þetta endurtekið í lengri tíma næsta sumar hvernig sem fer núna. Og svo mætti loka allt árið eftir þriðja sumarið.

Það var líka við hæfi að þessi opnun færi fram í rigningu eftir nokkuð sólríka daga að undanförnu. Það er einsog það er á Íslandi.

En svo eru fréttirnar þær að verslunareigendur sjá þessu allt til foráttu. Það er ekki nýtt en mikið vildi ég að menn finndu verslunareiganda sem er ánægður með þetta, því ég er viss að þeir finnast. Og þeir verða líka fleiri ef þetta fær að festast í sessi.

Ég held nefnilega að búðareigendur hafi alla tíð misskilið þetta. Ég trúi því ekki að það séu margir sem ekki fara í búð á Laugaveginum nema að fá stæði beint fyrir framan hana. Ég held nefnilega að menn keyri niður Laugaveginn og ef þeir fá ekki stæði strax (sem gerist nú sjaldnast) þá fari þeir annan hring, kannski þann þriðja. Ef þeir fá ekki stæði þá, þá keyra þeir nú örugglega bara í Kringluna eða í Smáralind. Og fara ekkert á Laugaveginn, stöðugur straumur bíla um veginn þýðir ekki að það fólk sé að fara að versla.

En ef þetta fólk veit að það getur ekkert lagt fyrir framan búðina þá fer það auðvitað beint í að leita að stæði annarsstaðar og liggur beinast við að aka beint inn í næsta bílastæðahús. Og labba á Laugaveginn. Sem er ekki mikið meiri ganga en af stæðinu við Smáralindina og í gegnum þann heljarlanga verslunarklasa.

Það tekur auðvitað tíma að læra á þetta og mánuður er sko alls ekki nóg, en menn munu læra á þetta og þá erist ekkert annað en það að umferð um Laugaveginn eykst og búðarfólkið verður voða, voða glatt með hann Gnarr.
-

Kartöflurnar og Evrópusambandið

2011-06-27T19:00:00.000Z

Ég setti snemma í maí niður níu kartöflur sem höfðu spírað í eldhússkápnum og er það svo sem ekki í frásögur færandi. Ég hef gert þetta nokkur undanfarin ár - gripið spíraðar búðarkartöflur og hent þeim út í þennan hálfa fermetra eða svo af karrtöflugarði. Mest mér til skemmtunar.

Nú í ár setti ég niður óvenjusnemma, fjári snemma í maí. Fyrir nokkrum dögum var ekkert farið að gerast, ég að verða úrkula vonar og byrjaður í huganum að afskrifa uppskeruna. Var farinn að búast við því að ekkert gerðist, ekkert myndi koma upp. Ímyndaði mér að það hefði verið of kalt rétt eftir að ég setti niður, að ég hefði sett "útsæðið" of djúpt eða jafnvel einsog einhver sagði að ég hefði sett þær öfugt niður :-)

Hvað sem því nú líður þá fóru að koma upp kartöflugrös fyrir nokkrum dögum, svona um það bil sem ég átti afmæli, afmælisgjöf kannski? Ég er náttúrulega býsna kátur með það. Þetta voru fimm rauðar sem fóru niður og fjögur gullaugu. Svo er bara að bíða rólegur eftir uppskerunni í haust. (Þótt manni finnist nú eiginlega komið haust í dag brrr - en það er önnur saga.)

En af því að það er nú í dag sem menn byrja á eiginlegum samningaviðræðum við Evrópusambandið, og Össur óð út til Brussel og opnaði fjóra kafla og gekk strax frá tveimur þeirra, þá fór ég að bera saman kartöflugarðinn minn og samningana. Og kannski helst umræðuna sem hefur átt sér stað undanfarin misseri.

Eiginlega má segja að umræðan hafi verið einokuð af nei-sinnum sem með upphrópunum sínum, neikvæðni og fyrirgangi hafa leitt til þess að fjöldi fólks hefur fengið óbeit á henni (ekki á Evrópusambandinu heldur umræðunni um aðildina), það má segja að umræðan hafi verið einokuð af Ásmundi Einari meðan hann var hluti stjórnarmeirihlutans og hans skoðanabræðrum. Sem er nú liðin tíð eftir að umræddur bóndi gerðist framsóknarmaður. Þetta hefur ekki verið skemmtilegur tími í umsóknarferlinu og nei-sinnum ekki til framdráttar. Þvert á móti.

Nú hef ég aftur á móti á tilfinningunni að umræðan sé að komast á annað stig og að hinn venjulegi Íslendingur hafi núna áhuga á að kynna sér í raun hvað felst í aðild, kynna sér kosti þess og galla og hvað hinn venjulegi meðaljón fær nú út úr þessu. Sem er býsna mikið, býsna mikið hygg ég.

En þetta tímabil hefur svolítið verið einsog biðin eftir því að grösin færu að láta á sér kræla í mínum "stóra" kartöflugarði. Nú eru þau sem sé komin upp. Þau grös sem fengu meiri sól eru lengra á veg komin, einsog kaflarnir sem opnaðir voru í dag og kláraðir um leið. Hin neikvæða umræða bara engan ávöxt en var undanfari þess að betri umræða eigi sér stað.

Nú er þess vegna bara að fylgjast með grösunum vaxa, taka þátt í uppbyggilegri umræðu og náttúrulega líka að reita arfann úr beðinu, ekki veitir nú af því í Evrópuumræðunni a.m.k. Því maður verður enn hissa á bullinu sem menn setja fram - en gjarnan er það nú þannig að þeir sem setja fram mesta bullið eiga líka styst í ofstopann og brjálæðið einsog hjá þeim sem hrópa og kalla á öllum fundum um Evrópusambandið þessa dagana.

En því linnir, umræðan mun skila sér og bera ávöxt og kartöflurnar eru í rólegheitunum að vaxa ofan í jörðinni þótt hann blási að norðan rétt í augnablikinu. Og allir munu vilja njóta jarðeplanna - ávaxtanna.

Svo fyrirsjáanlegt

2011-06-24T17:18:00.000Z

Alveg var það fyrirsjáanlegt að Hannes Hólmsteinn Gissurarson kæmi Davíð Oddssyni til varnar þegar sá síðarnefndi er gagnrýndur fyrir að Seðlabanki Íslands beri ábyrgð á langmesta tapi ríkisins vegna bankahrunsins (Davíðshrunsins). Langmesta tapinu sem er svo mikið að það bara mælist ekkki bara í prósentum af landsframleiðslu heldur í tugprósentu og ríflega það eða heil 13 prósent af landsframleiðslu - sem er hreint gríðarlegt tap.

Þetta var jafnfyrirsjáanlegt og vörnin sem er borin upp, sjá hér. Í fyrsta lagi felst vörnin náttúrulega í því grundvallaratriði í huga HHG að Davíð geti ekkert rangt gert og þarf hann ekki einu sinni að minnast á hann í greininni. Þetta minnir helst á Norður-Kóreu og hinn ástsæla leiðtoga.

Næst kemur í vörninni að allir aðrir skilji hlutina einfaldlega vitlaust - "allir viti" rökin sem í þessu tilviki eru þau að kröfur innlánseigenda í föllnu bönkunum hefði verið settar framar í röðina en kröfur Seðlabankans og það hafi bara ekki verið meira til í bönkunum þegar búið var að borga innlánseigendum.

Hmm, ég sem hélt nú að ástæða hins hrikalega taps Davíðs hafi falist í "ástarbréfunum" sem Davíð fann sjálfur nafnið á. Þannig að sjálfur var hann þess vel meðvitaður að í þeim fólst að þau voru verðlausir pappírar án haldgóðra veða eða eiginlega algjörlega án veða. Og þar sem hann var eini maðurinn á landinu sem sá hrunið fyrir að mati HHG hefði hann náttúrulega enn frekar átt að gera eitthvað í málunum - en gerði ekki.

Aðrir Seðlabankar í heiminum voru líka lánveitendur til þrautavara og gerðu það sem þeir gátu til að halda sínum bönkum gangandi en þeir gerðu það ekki nema með bestu mögulegu veðum. Seðlabanki Íslands gerði það reyndar þegar hann lánaði Kaupþingi tugi milljarða í hruninu miðju, gerði það með því að krefjast veðs í FIH bankanum danska og fékk þess vegna sitt til baka í því tilviki. Hvað Kaupsþingsmenn gerðu við þessa tugi milljarða sem þeir fengu lánaða er aftur önnur saga og ekki fagurri.

Þessi rök HHG halda því engu vatni, það var veðleysið sem var ástæða mesta tapsins, í raun og veru fengu bankarnir bara að fara athugasemdalaust inn í Seðlabankann og taka út peninga að vild.

Þriðja og algjörlega fyrirsjánlegust "rök" Hannesar eru þau að benda á einhverja allt aðra og spyrja afhverju ekki sé verið að skoða hvað einhverjir aðrir hafi gert í einhverjum öðrum tilvikum. Þegar Davíð er varinn fylgja nefnilega jafnan með aðdróttanir um annað fólk.

Það er alveg sama hversu oft HHG kemur vini sínum til varnar það breytir það því ekki að enginn einn maður hefur glatað jafnmiklu fé fyrir eina þjóð - og það bara sem seðlabankastjóri. Ekki er tekið með í reikninginn allt hitt sem átti sér stað á undan - einkavæðing bankanna og önnu einkavinavæðing (nafngift sem ég held að Jóhanna Sigurðardóttir eigi heiðurinn af).

Úr skýrslu OECD um málið, þar er talað um fjárhættuspil af hálfu Seðlabankans. Ég hef enga trú á því að aðrir seðlabankar hafi fengið þvílíka umsögn:

„However, the direct fiscal costs of the financial crisis incurred by the Iceland government have not been limited to the costs of restructuring financial institutions. The main costs were incurred in the months before the banks failed when the CBI lent to them against collateral of dubious quality (mainly claims on other Icelandic banks) in what appears with hindsight to have been a strategy of gambling for resurrection. Losses on these loans and on bank securities held by the Treasury amounted to 13% of GDP. In addition, there have been the costs of called loan guarantees (1,5% of GDP). Adding these costs to the costs of restructuring financial institutions brings total direct costs of the financial crisis to about 20% of GDP, which is higher than in any other country except Ireland.“ (bls. 10-11)

Það þarf ekki fleiri orð.

Til varnar Flatey

2011-06-22T22:11:00.001Z

Hrútaborgin bíður betri tíma.

Kærastan mín er mikill snillingur í óvissuafmælisferðum. Og henni tókst að plata mig upp úr skónum í síðustu viku. Fyrst plataði hún mig í gönguskó og þóttist vilja fá mig í eina litla göngu í Kolbeinsstaðahreppi á Snæfellsnesi með gistingu hjá tengdó í skúrnum við Kaldárbakka. Mér fannst það fínt mál að fara í góða göngu á 17. júní í stað þess að þramma niður í bæ og horfa á blálæraða skáta í skrúðgöngu.

Maður myndi svo bara renna í bæinn að morgni þess 18. (afmælisdagsins) og fá sér gott Café Haiti kaffi. Hljómaði eins og fínt plan.

Gönguferðin var í upphafi, á pappírunum a.m.k. nokkuð metnaðarfull. Stefnan tekin á að fara upp á Hrútaborg. Uppganga sem er á við Esjuna án göngustíga, og ansi flott þar að auki. En fjárans rokið og útsýnisleysið hrakti okkur frá þeim frómu fyrirheitum. Við örkuðum frekar inn Kaldárdalinn en svei og svei. Þegar inn var komið varð ekkert lát á rokinu og því enn skipt um kúrs og stefnan tekin í öfuga átt með vindinn í bakið. Byrjað var á því að stikla Kaldána og rölta þaðan í Barnaborgir í staðinn. Borgirnar voru nú líka bara fínar og gangan till baka í skúrinn yfir allt hraunið sömuleiðis þótt það væri torfarið blessað hraunið.

Svo var bara grill og Evróvisjón YouTube sessjón á eftir.

Hissa varð ég svo þegar ég var drifinn í vöfflur klukkan sjö á afmælisdagsmorgun en reyndi að láta á sem minnstu bera. Líka þegar ég var drifinn út í bíl og gönguskórnir með. Enn varð ég hissa þegar Katla ók verulega greitt í vestur og svo norður Vatnaleiðina. Nema þá fór ég að spá í að leiðin lægi líklega í Stykkishólm og hugsanlega benti aksturslagið til þess að við þyrftum að ná á bát á leið úr höfn. Sá fyrir mér rólega ævintýraferð með Sæferðum, með ígulkerjum og hvítvíni.

En ó nei, menn fara víst ekki í þannig túra svona snemma en hinsvegar siglir Baldur árla morguns. Og við fórum með. Sem mér leist bara vel á og reiknaði með að við tækjum bátinn til baka þegar hann kæmi frá Brjánslæk. Það myndi duga að ganga um eyjuna og skoða sig um. En fljótlega kom nú í ljós að ekki ætluðum við að fara þeim bát en þá skaut ég á að við færum með seinni ferðinni eða ættum fyrir höndum eina níu tíma í Flatey.

Ég var svolítið skeptískur á að maður yrði ekki orðinn leiður á að labba í rokinu (sem lét ekki að sér hæða þann daginn frekar en daginn á undan, eða daginn á eftir) eftir alla þá klukkutíma. Hún er ekki það stór eyjan og þar að auki lokuð að hluta út af æðarvarpinu. En ég beit á jaxlinn og sá fyrir mér að maður myndi treina kaffibollann í samkomuhúsinu yfir bókinn sem Katla var svo forsjál að taka með.

En hún átti nú enn eftir að plata mig úr gönguskónum. Og úr þeim fór ég á herberginu sem hún var búin að panta á Hótel Flatey. Dásamlegt þar að vera og verður að segjast að hótelið (endurbyggingin) er stórkostlega vel heppnuð, hótelið, samkomuhúsið (veitingasalan) og barinn eru í toppflokki. Smart, sérstaklega hvernig gömlu og nýju er blandað saman í eina þægilega heild.

Og ekki nóg með þetta heldur stefndi líka í tónleika á staðnum með þeim Tómasi R. Einarssyni og Ómari Guðjónssyni. Frábærir tónleikar og þótt Ómar væri betri á 12 strengja gítarnum en túpunni þá var líka gaman að heyra hann blása - og klára allt loftið.

Og á boðstólunum var fjögurra rétta málsverður sem enginn verður svikinn af með sérvöldum vínum og allt small það dásamlega saman. Grásleppuhrognin, sólkolinn, trjónukrabbasósan, lambið, graslauksblómið og súkkulaðitertusneiðin með kakófuglinum. Snilld.

Ekki var morgunverðurinn heldur síðri en að honum loknum var rölt niður á bryggju til að bíða eftir Baldri blessuðum.

Bryggjunni sem Gissur Sigurðsson sagði að væri svo sóðaleg.

Og hér verð ég bara að koma Flateyingum til varnar.

Mér finnst þetta ekki alveg maklegt. Í fyrsta lagi er ekkert einfalt mál að gera upp heilt frystihús í niðurníðslu, hugsanlega mætti taka eitthvað til á bryggjusvæðinu en hver og hver borgar þá vinnu? En frystihúsið verður ekki gert upp svona einn tveir og þrír. Annað er að ég sá ekki betur en að Flateyingar, sumarfólkið, sé í óða önn að laga til og bæta flest sem hönd á festir í eyjunni. Uppgerðu húsin í Plássinu, hótelið, samkomuhúsið og allt það er hreint til fyrirmyndar. A.m.k. eigendur fjögurra húsa voru að dytta að þeim um síðustu helgi. Þannig að það er fullt í gangi.

Hún Lísa Kristjánsdóttir sem ætlar að gera upp frystihúsið var líka nýbúin að opna Bryggjubúð, til að standa undir sér og einhverju viðhaldi líka. Þannig að líka á bryggjunni er allt að gerast. En hún getur ekki gert upp nema á veturna því það er asbest í húsinu og það verður ekki fjarlægt ofan í lungu ferðamanna.

Nei þetta var ómakleg gagnrýni sem var sett fram að óathuguðu máli. En mikið verður flott á bryggjunni þegar allt verður orðið spikk og span. Ég hlakka til því ég er viss um að ég á aftur eftir að koma í Flatey. Þó ekki væri nema í pönnukökur með rjóma meðan báturinn fer í Brjánslæk.

Lísa á fullu í Bryggjubúðinni

Það er alls ekki svo draslaralegt á bryggjunni, a.m.k. ekki miðað við að þetta er athafnasvæði eyjarskeggja og þarna fara í gegn allar vistir og allt sem þarf til að mannlífið þrífist og líka líf rollanna.

Plássið er mjög snyrtilegt

Sigurbjargir tvær og snyrtimennskan í góðu lagi - finnst mér

Það er ekki amalegt að sitja á verönd hótelsins

Bara fallegt

Pólitísk málsvörn

2011-06-16T16:38:00.001Z

Ekki veit ég hvernig málsvörn Geir H. Haarde hyggst hafa uppi í Landsdómi sjálfum en það er greinilegt að út á við og opinberlega ætlar hann að viðhafa pólitíska málsvörn. Vörnin virðist ekki snúast um að hann sé saklaus af ávirðingunum heldur að ásakanir um vanrækslu hans sem forsætisráðherra í ríkisstjórn hrunsins séu pólitískar ofsóknir.

Að öllu jöfnu vandaðir menn einsog Þorsteinn Pálsson hafa fallið fyrir þessu og gengið enn lengra og lýkt íslenskum réttahöldum við sýndarréttarhöld Stalíns. Þar er ansi langt seilst til þess að forðast að ræða um kjarna málsins og mála það í staðinn pólitískum litum. Og setur Þorstein niður fyrir vikið.

Þetta snýst ekki um pólitík nema að því marki að Geir er pólitíkus. Vissulega er stór ástæða hrunsins stefna Sjálfstæðisflokksins, frjálshyggjan og framkvæmd hennar af hálfu formannanna Davíðs Oddssonar og Geirs H. Haarde. En málið fyrir landsdómi snýst ekki um þá pólitík, frjálshyggjan er ekki fyrir dómi, heldur Geir og kveða á upp úr um vanrækslu með athöfnum eða athafnaleysi valdamesta manns landsins mánuðina fyrir hrun.

Geir kveinkar sér undan þessu og stuðningsmenn hans enn meira. Og vilja meina að það eigi ekki að sækja Geir til saka. En eiga menn þá ekki að bera ábyrgð ef þeir eru forsætisráðherrar? Nú gætu menn sagt að Geir hefði axlað ábyrgð með því að hætta sem forsætisráðherra og sem formaður Sjálfstæðisflokksins. en það gengur ekki upp. Geir var hrakinn úr embætti af ýmsum ástæðum þeim sem hann er sakaður um nú að hafa vanrækt og líka vegna þess að honum mistókst (eða vildi ekki, gat ekki) komið arkitekt hrunsins úr stól seðlabankastjóra. Það í raun litla viðvik var honum fyrirmunað að vinna, þetta sem fólk krafðist en "þjóðin" áttaði sig á afglöpum seðlabankastjórans strax eftir hrun og hefur það álit "þjóðarinnar" síðan verið stutt staðreyndum sem enn eru að koma upp á yfirborðið. Að koma ekki Davíð frá þegara eftir því var kallað og þegar það var svo augljóslega nauðsynlegt og rétt að gera, er kannski afskaplega lýsandi fyrir störf Geirs sem forsætisráðherra, það segir sína sögu "maybe I should have"-syndrómið.

Geir hætti heldur ekki sem formaður Sjálfstæðisflokksins á þeirri forsendu að honum hefði mistekist eða að hann teldi að hann bæri nokkra minnstu ábyrgð á hruninu. Nei hann hætti vegna veikinda.

Geir sóttist alla tíð eftir frama í pólitík, hann sóttist eftir því að verða forsætisráðherra. Því hlýtur að fylgja að menn verða þá að standa með verkum sínum eða aðgerðarleysi. Og menn verða sjálfir að bera á þeim ábyrgð. Það er ekki stefnan sem velur menn, menn velja stefnuna.

Hrunið varð ekki af náttúrunnar völdum, og það hefði mátt koma í veg fyrir þau ósköp alfarið og að minnsta kosti draga úr áhrifum þess verulega. Til þess ráðum við stjórnmálamenn. Við felum þeim ábyrgðina.

Vissulega ber Geir ekki einn ábyrgðina en það nýtist honum ekki sem vörn í málinu að hann sitji einn á þeim sakamannabekk að þær ættu að sitja fleiri. Sumir hafa komið sér undan og sitja á feitum eftirlaunum, aðra afgreiddi Alþingi og er við það að sakast í þeim efnum. Það breytir engu um ábyrgð Geirs ekki frekar en þegar lambalærisþjófur er dæmdur i þriggja mánaða fangelsi fyrir vikið. Það eru óskyld mál.

Margir mæra nú Geir og hann er alveg örugglega mörgum kostum búinn. Hann var klárlega góður þingflokksformaður á sínum tíma og líklega alveg ágætur fjármálaráðherra en þegar kom að forsætisráðherraembættinu réð hann ekki við starfið. Kannski hefði það aldrei komið í ljós nema vegna hrunsins. "Maybe not."

En það skiptir í raun ekki máli. Málið snýst um það hvort pólitíkusar, sem hafa sóst sjálfir eftir æðstu embættum, axli raunverulega ábyrgð hafi þeim orðið á í starfi. hér snýst málið um vanrækslu, rannsóknarnefnd Alþingis komst að þeirri niðurstöðu að Geir, ásamt fleirum reyndar, hefði gerst sekur um vanrækslu.

Verði mönnum alvarlega á í öðrum störfum þá sæta menn ábyrgð, menn missa bæði starf sitt og geta sætt ákæru og dómi ef brot eru þess eðlis.

Efnahagshrun heillar þjóðar sem á sér engin fordæmi, vöxtur bankakerfis sem fékk að viðgangast í skjóli stjórnvalda, seðlabanki sem lánaði sömu bönkum að því er virðist endalaust án veða, einkavæðing þar sem bankar voru nánast gefnir aðilum sem ekki kunnu að reka banka, allt þetta hlýtur að vekja upp spurningar um ábyrgð forsætisráðherra sem lét þetta viðgangast, eða brást ekki við þegar einsýnt mátti vera að í óefni stefndi og það hratt. Rannsóknarnefnd Alþingis komast að sinni niðurstöðu og nú mun Landsdómur komast að sinni niðurstöðu.

Ég held ekki að það sé Geir til framdráttar að ætla að fara með málið fyrir dómstól götunnar. Ég held heldur ekki að meirihluti dómara götunnar yrði honum hliðhollur.
-

Tóbaksofstopi

2011-06-03T18:37:00.004Z

Á miðvikudaginn þar sem ég sat og beið eftir því að fara til læknis, og hugsaði um tóbaksvarnartillögurnar hennar Sivjar, kom kona út úr lyftunni og dró á eftir sér innkaupatösku á hjólum. Í töskunni var að finna súrefniskút og mædd gekk konan að afgreiðslunni togandi í töskuna.

Það er ótrúlegt í raun að fylgjast með viðbrögðum, fyrst og fremst reykingamanna, við hugmynd Sivjar og átta annarra þingmanna um að sala á sígarettum og öðru tóbaki verði eftir nokkur ár einungis leyfð í apótekum. Greinilegt af viðbrögðunum er að þar fer að mestu leiti fólk í algerri afneitun. Ótrúlegast var þó að sjá Heimdall sem reynir enn þann dag í dag að draga í efa skaðsemi óbeinna reykinga. Það er ekki bara barnalegt heldur viðkomandi til ævarandi skammar, það tekur enginn mark á þvílíku bulli í dag. En þetta sýnir okkur að þar á bæ helgar tilgangurinn meðalið. Ég hef enga trú á því að þeir piltar (eru þetta annars ekki allt drengir?) viti ekki betur.

Menn tala æ ofaní æ um forræðishyggju. Einn sá ég á fésinu spyrja háðulega hvort það ætti ekki líka að banna fólki að detta.

Málið er að það er ekki verið að leggja til við bann við reykingum eða bann á tóbakssölu. En það er verið að leggja til að herða reglur sem hafa mjög verið hertar á undanförnum árum. Það er ekki verið að leggja til eðlisbreytingu, heldur bara stigsbreytingu.

Og það er ýmislegt gert í forvarnarskyndi, varðandi tóbak, og ekki síður varðandi það að fólk detti ekki. Er það forræðishyggja að gera kröfu um svalahandrið, að þau sé þannig úr garði gerð að börn geti ekki auðveldlega prílað upp handriðin og dottið fram af? Er það forræðishyggja að setja grindverk á milli akreina þar sem vitað er að gangandi vegfarendur myndu annars stytta sér leið og eiga á hættu að hlaupa fyrir bíl? Væri það forræðishyggja hjá mér ef ég gripi barn sem ég sæi að væri við það að detta út í umferðina?

Auðvitað er það engin forræðishyggja, og hvar leyft er að selja tóbak er heldur ekki forræðishyggja. Það eru forvarnir. Og forvarnir í þessu tilviki skila árangri. Það þýðir ekki að segja það við tóbakssjúklinginn, hann vill ekki horfast í augu við eitrið sem hann innbyrðir og afleiðingar þess. Hann lokar augunum fyrir konunni með súrefnistöskuna í eftirdragi. Hún hefði nú líklega alveg þegið það í dag að í hennar ungdæmi hefði verið erfiðara að nálgast sígarettur, það erfitt að hún hefði kannski aldrei byrjað að reykja.

Nei það deyja á hverju einasta ári 300 Íslendingar af völdum reykinga og margir þeirra lifa síðustu árin við miklu takmarkaðir lífsgæði vegna reykinganna. Við gerum mikið hér á Íslandi sem annarsstaðar til að koma í veg fyrir banaslys í umferðinni. En hvað myndum við gera ef það færust 300 manns á ári í umferðarslysum? 25 Íslendingar í hverjum einasta mánuði? Nærri einn á dag?

Það eru 700 ungmenni sem ánetjast tóbaksfíkninni á hverju ári. Vilja foreldrar að börnin þeirra byrji að reykja? Ég held að það sé leitun að því foreldri, ekki einu sinni þeir reykingamenn sem eru í mestri afneitun vilja það. Eða er það ekki alveg víst? Ein leið til þess að það gerist ekki er að takmarka aðganginn enn meira en nú er. Taka sígaretturnar úr sjoppunum. Það er einfalt og einfaldlega næsta skref.

Mér hefur oft dottið það í hug, þegar ég hef verið í bíó eða að horfa á sjónvarpið að nú sé augljóst að einhver tóbaksframleiðandinn hafi styrkt gerð myndarinnar. Reykingar sem ekkert passa inn í söguþráðinn og reykingar sem eru gerðar töff benda eindregið til þess.

Ég er mótfallinn allri ritskoðun en mér finnst ekkert að því að ef framleiðendur kvikmynda vilja láta reykja í myndinni sinni og fá styrk til þess frá einhverjum tóbaksframleiðenda að þá verði þeir að afsala sér í staðinn styrk frá hinu opinbera. Mér finnst ekkert að því. Það væri bara góður business fyrir ríkið sem vill draga úr kostnaði við heilbrigðisþjónustu við reykingamenn.

Eða á peningavald tóbaksframleiðands að vera mælikvarðinn á frelsi, er það hans frelsi, hans réttur að ánetja fólk tóbaksfíkn án þess að ríkisvaldið megi malda í móinn? Ég held ekki.

Ekki þegar reykingar eru að aukast í heiminum vegna þess að tóbaksframleiðendur herja á þróunarríkin. En er það ekki bara hið besta mál, stjórnar markaðurinn þessu ekki bara? Jú alveg eins og konan með kútinn, það var henni efst í huga þegar hún byrjaði að reykja 18 ára að hún þyrfti að dragnast með kút þegar hún yrði sextug. Nei þetta er ekki hægt að láta í hendurnar á markaðnum.

Ég er að horfa á heilar þrjár seríu af Mad Men og það er ekkert lítið sem fólk reykir í þeim þáttum, það reykja allir alltaf. Og kallarnir drekka lungann úr deginum líka og halda framhjá þess á milli. Það eru ekki margir í þessum þáttum sem maður hefur samúð með - alveg burtséð frá reykingum. En karektararnir eru samt mjög mannlegir. Reykingarnar eru hinsvegar það miklar að maður prísar sig sælan í hvert skipti sem maður horfir á þátt að ástandið sé ekki enn þann dag í dag einsog það var fyrir tæpri hálfri öld.

Um daginn var átta ára gömul dóttir Don Drapers að fikta við að reykja, mamma hennar skammaði hana en auðvitað fikta krakkar við það sem þeir sjá hina fullorðnu gera, nema hvað. Og ef sígarettur liggja bara á glámbekk eða í næstu sjoppu munu margir byrja fiktið. Það er þess virði að forða sem flestum ungmennum frá því.

Vill einhver snúa til baka? Held ekki, ekki einu sinni hörðustu reykingamenn, jú kannski má finna einn. Og hvað hefur breyst? Jú forvarnir í líki þess að takmarka aðgengi, hækka verð, banna reykingar á opinberum stöðum o.s.frv. það er það sem hefur breyst frá árinu 1960. Það er það sem hefur leitt til þess að dregið hefur verulega úr reykingum, það er ekki markaðurinn sem hefur gert það, enda hugsa þeir sem telja markaðinn leysa allt að það megi bara gera allt til að græða peninga en svo eigi ríkið að hirða reikninginn þegar kemur að skuldadögunum í heilbrigðiskerfinu. Og það er hár reikningur.

Ég sá einhvern reykingamanninn halda því fram að þeir borguðu nú fyrir sig reykingamennirnir með sköttunum. En það er alls ekki svo. Árið 2007 var kostnaður ríkisins við reykingar umfram tekjur metinn sem 29 milljarðar króna. 29 milljarður króna, en það er fimm sinnum meira fé en Vegagerðin fær til nýframkvæmda í ár. Eða nýbyggingar í fimm ár. Bara umframkostnaðurinn af reykingum í eitt ár. Við gætum byggt þrenn jarðgöng á hverju einasta ári fyrir mismuninn. Hluti af því er reyndar mat á þjáningum og sársauka. En hvað með það, við gætum alveg byggt tvenn göng fyrir beinharðan sparnað. Og samt eru það bara um 15 prósent Íslendinga sem reykja á ári. En það deyja 300 manns - viljum við ekki gera eitthvað í því?

Það dóu 100 milljón manns úr reykingum og óbeinum reykingum á síðustu öld og ef fram fer sem horfir reikna menn með að heill milljarður manna deyi á þessari öld. Allir Indverjar eða þar um bil - og þeir eru margir.

Það er svo sannarlega ástæða til að tækla reykingar og ein aðferð til þess er einmitt að takmarka aðganginn og koma í veg fyrir að börn, unglingar og ungt fólk ánetjist fíkninni. Án þess að banna notkunina. Það verður aldrei hægt.
-

Að segja frétt þegar átti að drepa hana

2011-04-22T11:14:00.002Z

Venjulegur fréttamaður eða blaðamaður fær á morgunfundi fullt af verkefnum til að tékka. Fréttahugmyndum sem geta orðið að fréttum eða ekki, eftir atvikum. Verði mál ekki að frétt er talað um að fréttamaðurinn hafi drepið málið. Það eru mörg mál drepin, líklega fleiri en þau sem verða að fréttum. Það þarf að tékka fullt af hlutum og alls ekki gefið að það sé frétt í málinu. Enda margar (kjafta)sögur í gangi í landinu og allt það. Ekkert nema eðlilegt við það. Óþarfi líka - oftast - fyrir þá sem eru spurðir út í eitthvað sem ekki er frétt að verða önugir útaf því. Það þarf að spyrja. Til að drepa frétt eða segja frétt.

Þegar ég las frétt í DV á miðvikudaginn - sem er nú komin á vefinn - sá ég alveg fyrir mér hvað hafði gerst á morgunfundi blaðsins. Einhver hefur sagt, hey, ég sá ryð á stálvirkinu í glervegg Hörpunnar. Þurfti ekki að taka niður vegginn og reisa hann upp á nýtt af því að hann var ryðgaður? Er spurt. Og fréttastjórinn fær einhvern til að tékka málið.

Sá hinn sami gerir það augljóslega og þá kemur í ljós að ryðið hafði ekkert með það að gera að veggurinn var tekinn niður í fyrra - bara ekkert með það að gera. Það er tíundað í fréttinni að ryðið verði einfaldlega hreinsað af áður en glerjað verður og að það sé ekkert mál. Framkvæmdastjóri hjá Hörpunni segir að við þessu verði séð, enda við þessu búist. Eðlilega. Annar verkfræðingur, sem þó vill ekki koma fram undir nafni, segir að það verði að hreinsa ryðið almennilega og að það geti orðið erfitt verk vegna nálægðar við sjóinn. Það er þá bara úrvinnsluefni og spurning um fagmennsku, og er staðfesting á því að það er ekkert verið að tala um að taka vegginn niður aftur.

Gott og vel. Hver er fréttin? Hún gæti jú kannski átt heima í fréttablaði byggingariðnaðarins þar sem menn færu vandlega ofan í verklagið og þau vandamál sem menn stóðu frammi fyrir. Þótt vænlegast væri þó að fjalla um það afhverju veggurinn var tekinn niður í fyrra. Um það er ekkert fjallað í fréttinni í DV en ástæðan er sú að það var galli í stálinu, í steypu stálsins sem steypt var í skipasmíðastöð Kína, galli sem fannst bara við það að menn fóru að skoða sprungu í einu horni, sem var ekkert vandamál í raun, en í ljós kom við ákaflega nákvæmar rannsóknir að það var galli í steypunni. Til að taka enga áhættu var ákveðið að taka vegginn niður og kínverjarnir steyptu nýjar einingar og tóku allt á sig, enda galli í þeirra vöru.

Þetta stendur ekki í DV. En hafði held ég örugglega komið fram þegar fréttir voru sagðar af því að veggurinn var tekinn niður vegna gallanna.

En blaðamaðurinn eða kannski fréttastjórinn, eru enn svo hrifnir af hugmyndinni frá morgunfundinum um að það sé ryð í veggnum og að það þurfi þá að taka hann niður aftur. Það væri nú skandall og góð frétt. Þess vegna geta þau ekki setið á sér, og þrátt fyrir að vera búin að í raun "drepa" fréttina, birta þau hana samt og hreinlega geta ekki haldið aftur af sér og verða bara að ýja að því að kannski og þrátt fyrir allt hafi nú veggurinn verið tekinn niður út af ryði utan á einingum og að það gæti þá kannski leitt til þess að það þurfi að gera það aftur. Þetta er skrifað í lok fréttar þrátt fyrir að öll fréttin fyrir ofan segi allt annað:

"Verið er að setja suðurvegginn upp í annað skipti, en í haust kom í ljós að stálsexstrendingar sem búið var að setja upp voru gallaðir og þurfti að rífa þá niður. Veggurinn var allur uppsettur og eingöngu átti eftir að glerja hann. Í veggnum sem rifinn var niður var einnig töluvert ryð."

Þarna kemur meira að segja fram að einingarnar hafi verið gallaðar en hey það var líka ryð í þeim! Kannski er þetta réttlæting fyrir því að birta fréttina eða réttlæting fyrir fyrirsögninni og undirfyrirsögninn sem segja bara ekki söguna sem er sögð í fréttinni, heldur eru það órökstuddar dylgjur. "Í veggnum sem rifinn var niður var einnig töluvert ryð." Og fyrirsögnin ýjar að þessu líka: "Harpan ryðgar aftur." Og undirfyrirsögnin lætur einsog blaðið sé sérfrótt um ryðskemmdir: "Greinilegt ryð í nýjum suðurvegg".

En fréttina hefði átt að drepa eða fjalla frekar um raunverulegar ástæður þess að veggurinn var tekinn niður í upphafi, kostnaðinn við það, hver ber þann kostnað, hvað það þýði í töfum, hvort forsvaranlegt hefði verið að láta hinn vegginn standa, og hvort öruggt sé að veggurinn sem er að fara upp sé í góðu lagi. Allskyns spurningar sem má spyrja. En það er ekki gert, menn sitja bara fastir í yfirborðsryði sem er bara ekkert mál og alltaf var vitað að kæmi og vitað að yrði hreinsað.

Menn verða að tíma að drepa fréttir sem eru ekki fréttir eða þá að finna annan fréttapunkt en lagt var upp með reynist hann tóm steypa.
-
PS. Til að gæta allrar sanngirni þá finnst mér DV vera gera fullt af góðum hlutm og segja fréttir sem aðrir gera ekki. Og um daginn gerðu þeir þetta öðruvísi þegar þeir sögðu frétt af því að Vegagerðin væri að nota lífolíu sem er aukaafurð við lýsisframleiðslu í stað terpentínu eða repjuolíu, sem er auðvitað miklu umhverfisvænna. Það var ekkert í fréttinni um það sem upphaflega var spurt um enda enginn skandall á ferð bara misskilningur.

Samkeppni - hvar og ekki hvar

2011-04-19T17:33:00.000Z

Samkeppniseftirlitið hefur verð iðið undanfarin misseri og það er hið besta mál, held ég. Og gott að þeir séu að skoða gosdrykkjaframleiðendur einsog í dag. Þótt það dugi nú sennilega ekki til þess að tækla alltof mikla drykkju landans á þessari óhollustu.

Það þarf að hafa eftirlit og aðhald, það er ekki spurning. Því svo merkilegt sem það er þá er hinum frjálsa markaði hreint ekki treystandi fyrir því að hafa eftirlit með sjálfum sér einsog hrundæmið okkar Íslendinga sannar með afdrifaríkum afleiðingum fyrir okkur öll (eða langflest).

En hvar á það við að viðhalda samkeppni og hvar ekki. Það hefur nefnilega verið trú margra að samkeppni eigi allstaðar og alltaf við, hvar sem er, hvenær sem er. Þetta er nú reyndar eitthvað sem á einmitt meira skylt við trú en raunveruleika.

Eitt gott dæmi um þetta eru skólatannlækningar. Nú er að koma í ljós að tannheilsa barna og ungmenna hefur farið snarversnandi á undanförnum árum. Snarversnandi. Þar áður hafði tannheilsan snarbatnað. Hver skyldi nú vera ástæðan fyrir þessu?

Þegar eldri börnin mín voru í skóla fóru þau til skólatannlæknis, tvisvar á ári. Það var tannlæknir í skólanum og öll börnin fóru þangað tvisvar á ári. Öll börnin nefnilega. Ekki bara sum - heldur öll. Það er lykilatriði í tannheilsu þjóðar að öllum sé sinnt - ekki að markaðurinn sinni sumum.

En þetta mátti ekki, ó nei ó nei. Tannlæknafélagið kvartaði og kveinaði og taldi ríkið mismuna því Tryggingastofnum samdi um lægri gjaldskrá við þá tannlækna sem þessu sinntu, enda kannski líka minni kostnaður fyrir þá að vinna í húsnæði skólanna o.s.frv. Og það var kvartað við Samkeppnisstofnun sem gat nú tekið á þessu og gert það óáreitt fyrir pólitíkinni (andstætt því sem varð raunin í máli olíufélaganna, en það er önnur saga)

Samkeppnisstofnun úrskurðaði árið 1996 að skólatannlæknar yrðu að hafa sömu gjaldskrá og einkatannlæknar. Og í kjölfarið kvarnaðist úr þessari þjónustu, hún hætti að vera almenn, skólum sem þetta stunduðu fækkaði, þeir þurftu húsnæðið vegna einsetningar o.s.frv. Og svo var þessu bara alveg hætt haustið 2003 held ég.

En þegar best lét og allir krakkar fóru til síns skólatannlæknis þá snarbatnaði tannheilsan. Þetta var gott kerfi, kerfi sem náði til allra. En það mátti ekki, vegna samkeppnissjónarmiða.

Það er eitthvað vitlaust í þessu. Þegar ekki má halda úti góðu kerfi heldur menn neyddir til að fara út í kerfi sem er verra fyrir heildana, þá er eitthvað alveg vitlaust í gangi. Það hlýtur að vera að gæði þess sem boðið er upp á, þau verðmæti sem í því liggja fyrir þjóðfélagið í heild og fyrir þjóðfélagsþegnanan, skipti meira máli en samkeppni, eða að hugsanlega missi einhverjir tannlæknar smá spón úr sínum aski. Eða er það ekki?

Og nú fer svo Samkeppniseftirlitið í dag inn í fyrirtæki gosdrykkjaframleiðenda, til þess að tryggja væntanlega áframhaldandi lágt verð á kókinu og appelsíninu, svo að krakkar hafi nú efni á því að kaupa sér hálfan lítra á dag eða nokkrum sinnum á dag. En þau hafa ekki efni á því að fara til tannlæknis.

Já það þarf samkeppni í kókframleiðslunni en nei það þarf enga samkeppni þegar málið snýr að tannlækningum barna og ungmenna, það þarf að tryggja að öll börn hafi aðgang að tannlækni og fari til tannlæknis, þar getur skólinn gegnt stóru hlutverki - og á að gera það af því að það er einfaldast og virkar best fyrir þjóðfélagið. Auðvitað á það líka að vera ókeypis eins og annað í okkar velferðarkerfi vegna þess að það er hagkvæmast fyrir þjóðfélagið í heild að tennur þegnanna séu ávallt í sem bestu ásigkomulagi.

Burt með samkeppnina þarna, fáum aftur góðu tannheilsuna.

Bestir í rusli

2011-04-16T13:54:00.001Z

Hún er sérkennileg þessi breyting sem fyrirhuguð er á söfnun á rusli í henni Reykjavík. Þessi 15 metra regla gengur illa upp.

Vera má að svona sé þetta gert í útlöndum og menn hafi þar hugsað þetta til enda, ég er ekki viss um að menn hafi gert það hér.

Það var sniðugt á sínum tíma að bjóða upp á að fækka svörtu tunnunum gegn því að borga minna og að bjóða upp á að fá græna tunnu sem er sótt sjaldnar og borga minna fyrir það. Þetta hvorttveggja gerði ég. Og sparaði fé. Allt í góðu með það. Fékk mér líka bláa tunnu frá borginni fyrir pappírinn á móti sparnaðinum. Enda hef ég farið með allan pappír og fernur og allt gler og allar flöskur í endurvinnslu auk þess að vera með safnhaug fyrir allt lífrænt rusl í garðinum mínum í nærri tvo áratugi. Fæ svo nágranna mína líka til að nota bláu tunnuna mína því ég næ ekki að fylla hana á þessum þremur vikum sem líður á milli þess að hún er sótt. Hvað verða margar vikur núna á milli?

Græna tunnan er sótt sjaldnar en svartar tunnur - á tíu daga fresti í stað 7. Og nú á að fara að sækja allar tunnur enn sjaldnar en áður, sú græna verður sótt á 20 daga fresti. Þá gætum við með grænu tunnurnar nú farið að lenda í vandræðum því þá fer að verða ansi langt á milli þess sem tunnan er tæmd. Við sjáum hvernig það gengur, mér líst illa á þennan mjög svo langa tíma. Verður maður kannski að fá sér svarta tunnu aftur? Því maður er þá búinn að fara frá því að vera með tvær tunnur sem voru tæmdar vikulega í eina tunnu á nærri þriggja vikna fresti. Það er orðið ansi mikið. Og það munar miklu að fara úr tíu dögum í 20. Þannig að sennilega er borgin með þessu að grafa undan þessu fína fyrirkomulagi með grænu tunnuna sem sparaði báðum aðilum fé.

En hvað sem því líður, maður borgar mismunandi fyrir tunnuna eftir því hvað hún er oft sótt, ekkert galið við það.

En 15 metra reglan. Hún er svolítið galnari. Hér er húsið mitt:

Ég hef það fyrir satt og það kom í ljós þegar lagnirnar voru endurnýjaðar í götunni að Samtúnið nær inn að húsinu mínu, gatan nær sem sé alveg upp að bakhúsunum í Samtúninu. Þetta er víst mjög mismunandi eftir bakhúsum og ekki nein regla um þetta en svona er þetta í Samtúninu. Það eru ekki 15 metrar í tunnuna sé tekið mið af þessu en það eru meira en 15 metrar frá því þar sem ruslabíllinn stoppar, en enginn hefur sagt að reglan snúist um það. Hvað sem öllu líður hlýtur þetta að opna á ágreining um 15 metrana. Tunnurnar mína sjást hérna undir A-inu.

Maður var náttúrulega búinn að lesa um þetta í blöðunum, að þetta stæði til. Og ég beið eftir bréfi frá borginni en ekkert kom. Hinsvegar kom einhver snepill inn um lúguna með öðrum ruslpósti um að það væru meira en 15 metrar í tunnuna mína og að ég þyrfti að gera ráðstafanir. Þetta var sent á lausum snepli, umslagslausum, ekki merktur mér. Sem mér finnst forkastanlegt en eflaust gert í sparnaðarskyni. Hvað ætla þeir að gera þegar engin svör koma af því að snepillinn fór beint í bláu tunnuna með hinum ruslpóstinum? Hætta að sækja rusl til þeirra sem eru meira en 15 metra frá?

Ég var búinn að henda sneplinum og fór því á heimasíðuna að leita upplýsinga, en það var örugglega ekki á sneplinum og ekki á heimasíðunni, nein leiðsögn um það hvernig mótmæla mætti mælingunni. Sem mér finnst nú að hefði átt að vera.

Hvað sem því líður þá er einkennilegt að fara að setja sérstakt gjald á bakhús og þau hús þar sem lengra er í ruslið. Fræðilega séð lækkar þetta náttúrulega verðið á minni íbúð. Það væri eðilegt að þessi þjónusta kostaði ákveðið grunngjald hvort sem þú ert í bakhúsi eða þeim megin götu þar sem húsin liggja fjær götunni, síðan væri mismunandi gjald eftir því hvað tunnan er sótt oft einsog gert er með grænu og svörtu tunnunum.

Og hvernig í ósköpunum ætlar borgin að fá öll þessi hús þar sem meira en fimmtán metrar eru í tunnuna til að muna að fara með tunnuna út á stétt, á 20 daga fresti, ef menn velja það. Þetta gengur ekki einu sinni upp í vikum, þannig að það væri aldrei sami vikudagurinn. Og ef maður gleymir að fara með tunnuna, á maður þá að hafa ruslið í tunnunni í 40 daga? Halló, segi ég nú bara. Það er eitt að fara með ruslatæmingu frá 7 dögum (svört tunna) í 20 daga (græn tunna eftir 1. maí) og líka á sama tíma að fara í þessa 15 metra ruglreglu.

Ég sendi því borginni tölvupóst og bíð enn eftir svari:

"Gatan Samtún gengur inn að húsunum á baklóðunum þótt ruslabílinn aki ekki þar inn, en miðað við að Samtún nái að bakhúsinu mínu þá eru engir 15 metrar að ruslatunnunum

ég mótmæli því að það séu meira en 15 metrar að tunnunum og gagnrýni einnig að í lausablaðinu sem kom inn um lúguna með öðrum ruslpósti var ekki sagt til um hvað gera beri séu menn ekki sammála þessari mælingu

ef ekki verður tekið tillit til þessara óska þá neyðist ég til að greiða aukgjaldið því ekki vil ég gera nágrönnum mínum það - né bílum þeirra - að skilja tunnurnar mínar eftir út í gangstétt. Nógu oft þarf ég að hirða þær upp eftir að þær hafa fokið á þeim stað þar sem þær eru núna og skapa ekki hættu á að skemma neitt þótt þær fjúki."

Ég fæ sennilega ekkert svar, bara rukkun.

Enn af forsetanum

2011-04-14T16:49:00.002Z

Nú er forsetinn farinn að verja það að hafa dásamað og talað máli útrásarvíkinganna fram að hruni, farinn að verja það að hafa verið klappstýra þeirra alla tíð. Hann er líka farinn að beita sama málflutningi og fyrir hrun, þegar hann var klappstýra. Nú er orðræðan og Bloomberegsviðtölin tekin til að hljóma í eyrum nei-sinna, enda forseti útrásararvíkinga og nei-sinna. Orðæðan er öll á þann veg hvað við erum frábær sem þjóð, ekki megi tala hlutina annað en upp, hvort sem innistæaða er fyrir því eða ekki og lykilatriðið er að skamma útlendinga sem vita allt verr en Íslendingar.

Ég kaus Ólaf Ragnar Grímsson forseta í tvígang en hann er ekki lengur minn forseti. Hann hefur valið að vera forseti hluta þjóðarinnar og hundsa hinn hlutann. Hann kemur ekki fram til að ná fram sáttum heldur til að tala digurbarkarlega og skammast út í útlendinga í erlendum fjölmiðlum til að ná eyrum síns fólks, nei-sinnanna.

Ég kaus ekki Ólaf Ragnar til þess. Ég kaus hann ekki til að fara í víking, fyrst með útrásarvíkingunum og nú með Styrmi Gunnarssyni, Davíð Oddssyni, Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni og þeim öllum - til að fara í stríð við fjármálakerfi heimsins, til að fara í stríð við heimskapítalismann.

Það er líka þægilegt fyrir forsetann að standa í þessu. Hann þarf ekki að standa skila af afborgunum húsnæðis. Hann þarf ekki að hafa áhyggjur af mánaðarlaunum sínum svo lengi sem hann lifir. Hann þarf ekki að hafa áhyggjur af því að láta enda ná saman í ellinni. Ég þarf að hafa þær áhyggjur. Ég hef ekki löngun til að falla fram á sverð mitt í þeirri tilraun að fella heimskapítalismann að velli. Ég hef ekki áhuga á því að etja börnunum mínum á það forað. Og allra síst hef ég áhuga á því að fara í þá herferð með meðreiðarsveinum forsetans. Enda er þeirra markmið sennilega eitthvað allt annað.

Nei ég kaus ekki Ólaf Ragnar til að fara í fréttaviðtöl á Bloomberg til að halda því fram hvað Íslendingar væru nú stórkostlegir að hafa sagt nei við samkomulagi við nágrannaþjóðirnar, til að segja að útlendingar séu nú bara vitleysingar og vondir við Íslendinga, til að segja að Moodys sé nú bara lélegir. Ég kaus hann ekki til þess.

Ég kaus hann ekki til þess að kljúfa þjóðina í tvennt heldur til að vera sameiningartákn allrar þjóðarinnar. Til að þjappa henni saman á erfiðum tímum en ekki stía henni í sundur.

Hvað hefur forsetinn gert eftir tvær atkvæðagreiðslur til að sætta mismunandi hópa í landinu? Ekkert, er það ekki svarið? Hefur hann ekki tekið sér stöðu með öðrum hópnum gegn hinum? Ætlast hann ekki til þess núna að já-fólk bara bugti sig og beygi og segi að nei-sinnar hafi bara haft rétt fyrir sér og já-menn eigi bara að fylkja sér bak nei-sinnum og sjálfum sér í stríðinu við vondu útlendingana?

Ég kaus Ólaf Ragnar til annars en þess.

Ég kaus Ólaf Ragnar til þess að fara í opinbera heimsókn í Árneshrepp á Ströndum til að heilsa þar upp á fólk og hvetja til dáða, fólk sem byggir landið þar sem það er erfiðast að búa. Til þess kaus ég hann.

Hvað er langt síðan Ólafur Ragnar hefur farið út til fólks, hvort sem er í Reykjavík eða út i á landi og þá er ég ekki að tala um frumsýningar í Þjóðleikhúsinu?

Eiga Strandamenn að tala við sinn forseta í gegnum Bloomberg?

Ég kaus Ólaf Ragnar til að vinna þessari þjóð gagn, til að vera verðugur fulltrúi landsins á erlendum vettvangi, en ekki til þess að rífa kjaft í útlensku sjónvarpi. Ég kaus hann til þess að koma fram fyrir hönd okkar allra, ekki til að standa í stríði við nágranna- og vinaþjóðir fyrir hluta þjóðarinnar.

Ég kaus hann til að fara á barnaspítala Hringsins og vera uppörvandi fyrir þá sem eiga um sárt að binda. Ég kaus hann til þess að stappa stálinu í alla Íslendinga.

En það góða sem honum ber að gera gerir hann ekki, hann er ekki minn forseti.

---

Svo sé ég að leiðarahöfundur Morgunblaðsins les gaumgæfilega allt sem frá mér kemur, hvort heldur er hér á blogginu eða á fésinu. Mikið fagna ég því að maðurinn, sem gat ekki horft í augu mér í fimmtán ár utan einu sinni, fylgist svona vel með mér. Hann reyndar mundi betur en ég sjálfur hvar ég hafði unnið áður en ég varð fréttamaður þannig að það er ekki nema von að hann viti hvar ég vinn núna.

En hvað kemur það málinu við - hvað kemur það mínum skoðunum við - hvar ég vinn? Afhverju nefnir maðurinn það? Tja, mér kemur ekki annað í hug en það sem títtnefndur forseti kallaði títtnefndan ritstjóra úr ræðustóli á Alþingi um árið. Þá hafði kannski rétt fyrir sér?
-

Ekki forseta útrásarvíkinga og nei-sinna að þakka

2011-04-13T17:22:00.000Z

Ef matsfyrirtækin henda ekki lánshæfi Íslands í ruslflokk þá verður það ekki forseta útrásarvíkinga og nei-sinna að þakka. Það yrði þá þrátt fyrir hann. Nú hefur ríkisstjórnin og Seðlabankinn nefnilega sett allt í gang til að reyna að forða því að við lendum í þeirri skelfilegu stöðu að hafna í ruslflokki og ná þannig ekki að endurfjármagna okkur eða taka lán til nýrra fjárfestinga nema á ofurvöxtum.

Samt hefur maður séð nei-sinna skammast út í ríkisstjórnina fyrir einmitt þetta. Af því að menn vildu segja já við Icesav-samkomulaginu þá mega þeir ekki reyna að bjarga málum eða eiga bara að berja hausnum við steinninn eða kannski vilja menn að já-fólk stingi höfðinu í sandinn. Auðvitað fer ekki ríkisstjórnin á fund þeirra Moodys og Standard & Poors og biður um að Ísland fari í ruslflokk.

Nei, ein afleiðing neisins er einmitt að kraftur stjórnvalda, kraftur stjórnkerfisins fer í að minnka skaðann af neiinu, að lágmarka skaðann sem mest má.

Á sama tíma kemur forseti útrásarvíkinga og nú nei-sinna fram og gerir illt verra. Skammast út í alla sem sögðu já og sérstaklega aðila vinnumarkaðarins. Það er ekki sáttatón þar að finna núna frekar en endranær. Sameiningartáknið sem sundraði þjóðinni heldur því áfram sinni för.

Og ekki nóg með það heldur er orðræðan vísbending um að stefnt sé hraðbyri á 2007, nú er farið að tala um álfyrirtæki og allt verður svo stórt, svo stórt að milljónir verða að milljörðum og í fréttum Morgunblaðsins verða milljarðarnir svo margfaldaðir enn á ný. Ó já 2007 það er sko farið að glitta í það ár eða allavega drauminn um það ár hjá forsetanum og Mogganum sem virðast hafa snúið bökum svo þétt saman að þar kemst hnífurinn ekki á milli. Og nú er forsetinn aftur farinn að tala um að ekki megi tala þetta eða hitt niður. Í því felst auðvitað að það eigi að tala hlutina upp, hvort sem nokkur innistæða er fyrir því eða ekki. Eða kannski helst ef engin er innistæðan eins og reyndin var í lofræðum forsetans um útrásarvíkingana.

Sá danski Lars Christensen frá Danske bank sem kunni að lesa í efnahagstölur bankanna fyrir hrun og sagði réttilega að þeir væru ekki einu sinni á brauðfótum heldur að þeir væru komnir á hnén kemur nú fram með allt aðra hluti. Hann er bjartsýnn, hann segir að ríkisstjórnin hafi einfaldlega gert ótrúlega hluti frá hruni. Árið 2006 var hann sakaður um öfund og maður veit ekki hvað og hvað og sjálfur er maður ekki saklaus af því að hafa hugsað honum og fleiri Dönum þegjandi þörfina. En hann var ekki að tala neitt niður og ekki að tala neitt upp, heldur bara að skýra frá staðreyndum sem áttu að blasa við. A.m.k. stjórnvöldum, Seðlabankanum og Fjármálaeftirlitinu rétt einsog Lars.

Vonandi hefur hann rétt fyrir sér núna líka. Vonandi styrkist krónan á næstunni, eða fljótlega um 25 prósent, vonandi er allt á uppleið. Það væri þá ríkisstjórninni að þakka því ekki hefur stjórnarandstaðan verið svo uppbyggileg. Ekki hefur endalaust karp og þref um Icesave hjálpað til. Eða öll sú orka sem hefur farið í það eina mál. Þegar Steingrímur J. hefur þurft að hlaupa til og byrsta sig hvað eftir annað við AGS til að þoka málum áfram í stað þess að nýta kraftana í uppbygginuna.

Eina sem réttspáandi Daninn sér sem vandamál er einmitt nei-ið við Icesave. Það skapar óvissuna, það skapar hættuna í framtíðinni. En það þýðir ekki að segja, hvað ef. Eg og hefði skila engu. En það þýðir heldur ekki að kalla eftir vantrausti á ríkisstjórnina sem þrátt fyrir allt mótlætið vegna hrunsins sjálfs hefur líka náð að hrinda mótlætinu innanlands þannig að minnsta kosti að það er farið að rofa til - sem gæti náttúrulega dregist á langinn verði ruslflokkurinn ofaná. Sem manni finnst líklegra, en það má vona.

Það er samt ekki þar með sagt að ríkisstjórnin sé hafin yfir gagnrýni. Langt frá því, henni hefur verið mislagðar hendur, en ef Lars hefur rétt fyrir sér þá er það verk hennar. Og það er hún sem er enn að bjarga málunum en nei-sinnar eru auðvitað ekki að því. Þeir sitja bara hjá enda þurftu þeir aldrei, og þeir vissu það, að taka ábyrgð á afstöðu sinni og afleiðingum. Ekki einu sinni forseti útrásarvíkinga og nú nei-sinna.

Enda voru svo margir að kjósa um eitthvað allt annað, kjósa á móti ríkisstjórninni eða á móti Bjarna Ben, að ryðja brautina.
-

Fátt er svo með öllu.....

2011-04-11T18:34:00.001Z

Neiið á laugardag getur borið í sér tvennt sem er nokkuð gott.

Þótt nauðsynlegt sé fyrst að minnast á að aðallögfræðingurin af lögfræðingunum sjö segir nú að þeir hafi aldrei sagt að dómstólaleiðin gæti ekki reynst verri kostur en samningaleiðin.

Það er náttúrulega gott að vera vitur eftir á, og enn betra náttúrulega að tryggja eftir á, svona frekar en ekki. Breytir auðvitað litlu hverjir súpa seyðið af þessum misskilningi fyrir kosningar, það er allavega ljóst að lögfræðingar munu ekki verða atvinnulausir á næstunni og milljónaeftirlaunaþegarnir sem skrifa nafnlaust þessa dagana ekki heldur og þurfa ekki að hafa neinar áhyggjur af afkomunni.

En það sem neiið getur leitt af sér er að staða þjóðarbúsins verði þannig þegar kemur að því að kjósa um ESB aðildina að mikill meirihluti segi já þar sem annað verði í raun ekki í stöðunni. Hættan er sú að því fylgi einnig verri samningur en ella en vonandi ná menn samt hagstæðum samningi fyrir Ísland. En klárlega munum við hafa úr lélegri spilum að spila.

Hitt er náttúrulega það ef endurkoman verður að veruleika. Því Davíð myndi þá á skömmum tíma takast að rústa Sjálfstæðisflokknum, hrunflokknum sínum, og opna á svigrúm fyrir hófsaman íhaldsflokk meðan öfgaliðið væri í minnihluta í sínum Davíðs-flokki. Hann kann til verka í rústagerðinni maðurinn sá. Það yrði þá "eðlilegra" flokkaástand á Íslandi, líkara því sem það er annarsstaðar á Norðurlöndum.
-

Bjarni Ben tapaði og klúðraði jáinu

2011-04-10T13:24:00.002Z

Það sem skipti sköpum í atkvæðagreiðslunni í gær var lynkuskapur Bjarna Benediktssonar formanns Sjálfstæðisflokksins. Þegar hann samþykkti samninginn á Alþingi og fékk flesta sjálfstæðismenn með sér var hann ekki bara að gera það rétta og skynsama í stöðunni heldur líka að takast á við öfgahægrið í flokknum.

En maður var varla búinn að segja nei sko, hann ætlar að taka þennan slag og sýna hver er við stjórnvölinn í flokknum, þegar hann samþykkti að málið færi í þjóðaratkvæðagreiðslu og bakkaði þar með í málinu um mörg skref, gaf öfgahægrinu færi á sér sem þeir nýttu til hins ýtrasta.

Og svo þegar kemur að því að eigi að fara að kjósa um málið segir Bjarni ekki annað en að kvarta undan því að Áfram-hópurinn noti orð hans á Alþingi með mynd í auglýsingum og á fésbókarsíðu sinni. Annað heyrðist ekki frá Bjarna Ben. Hann beitti sér ekkert, ekki orð, lét öfgahægrið um sviðið.

Hann er svolítið einsog fótboltamaður, skorari af guðs náð, sem leikur á hvern andstæðinginn á fætur öðrum og er kominn upp að vítateigslínunni og aðeins markvörðurinn eftir, þegar hann hættir, skilur boltann eftir á línunni og hleypur til baka í vörnina.

Þetta var stórfurðulegt og ótrúlegt að fylgjast með þessu. Enda var það svo í upphafi að helmingur sjálfstæðismanna sögðust í skoðanakönnunum ætla að kjósa með, helmingur á móti. Þetta hlutfall fór í að 75 prósent sjálfstæðismanna sögðust ætla að segja nei og eflaust á endanum hefur hlutfallið orðið hærra. Hefði Bjarni talað með málinu hefði hlutfallið getað orðið öfugt, og það hefði miklu meira en dugað til.

En það heyrðist ekki múkk í Bjarna Ben formanni flokksins. Hann gerði ekkert nema kvarta við Áfram. Þannig að þetta er fyrst og fremst hans tap. Hans klúður.

Enda heyrir maður það að hópur manna sé farinn að safna pálmablöðum, æfa hósanna, heysanna og búnir að verða sér úti um asna, það er allt núna tilbúið fyrir endurkomuna og Hr. Hrun getur þá bara orðið forsætisráðherra og seðlabankastjóri líka. Það væri a.m.k. eftir öðru.

Hér ætla ég svo bara að vitna í mann sem lýsir ástandinu nokku vel:

Íhugun út frá úrslitum

Ég get ekki sagt annað en að nú hljóti háværu nei-sinnarnir sem vita allt betur en aðrir að taka við stjórn landsins. Ég ætla ekki að fara að telja upp nöfnin,þið þekkið þá,

En mikið hef ég lítinn áhuga á að vera hluti af þeirri óreiðuþjóð nei-sinnanna.

PS. sé á viðbrögðum (viðkvæmni) heiðursmannanna á amx að þetta með endurkomuna er greinilega komið lengra á veg en maður hélt, sbr. líka HHG sem gagnrýnir nú forystu Sjálfstæðisflokksins og segir "Nýir og harðskeyttari menn ættu að taka við og veita forystu í þeim málum, sem þarf að reka." Lesist Davíð enda kemur þetta svo: "Það sást líka á hinum mögnuðu skrifum Davíðs Oddssonar í Morgunblaðinu, hversu mikill munur er annars vegar á reyndum og kjörkuðum stjórnmálamanni eins og honum og hins vegar á mörgu því fólki, sem gefur sig að stjórnmálum um þessar mundir,".

Og bæti því við að amx-ararnir ljúka samlíkingunni.

-

Kveðum burt leiðindin segjum já í dag.

2011-04-09T10:27:00.000Z

Í dag förum við á kjörstað til að ljúka leiðindamáli. Og það er bara já sem lýkur málinu í samkomulagi, nei er áhætta og glannaskapur og fimm ára moð fyrir dómstólum, fimma ár með verri lánskjörum, fimm ár í frosti.

Kjósum já, kjósum með sáttinni við nágrannaþjóðirnar, kjósum já með samkomulagi sem allir geta unað við, samkomulagi þar sem ábyrgðinni er dreift á allar þjóðirnar þrjár. Ábyrgðinni af því að hafa ekki komið skikk á útrásarvíkinga og bankabófa. Sérstakur saksóknari og íslenskt réttarkerfi heldur áfram á þeirri braut að koma lögum yfir þá sem þau hafa brotið.

Segju já við viðspyrnu handa atvinnulífinu þannig að hægt verði að minnka atvinnuleysi og auk kaupmáll smám saman, bæta lífskjör þjóðarinnar til framtíðar. Við höfnum frosti í fimm eða tíu ár.

Segjum heiðarlega já við samningi sem hefur verið í smíðum í meira en tvö ár og það er ekki heiðarlegar manna siður að hlaupa frá slíku verki.

Munum að samkvæmt nýjustu fréttum um veræmæti þrotabús Landsbankans er langlíklegast að Icesave skuldin verði engin þegar upp er staðið, það er ekki slæmur díll.

Verum jákvæð, hlustum á Vigdísi Finnbogadóttur sem hefur alltaf unnið þessari þjóð gagn og aldrei ógagn.

Já er málið, áfram já.

Afhverju beita Hollendingar og Bretar bara ekki hervaldi?

2011-03-22T15:48:00.001Z

Hún er einkennileg þessi tugga um að Bretar og Hollendingar semji um Icesave-helvítið af því að þeir haldi að þeir myndu tapa dómsmáli. Lögfræðingarnir sjö, sem ekki þarf að endurtaka hvað Baggalútur kallar, hamra á þessu. Í hvaða veröld býr fólk sem heldur þetta?

Auðvitað reyna Bretar og Hollendingar fyrst að semja, menn byrja ekki á því að fara með mál fyrir dómstóla. Það væri kallað barbarismi í flestum lýðræðislöndum held ég. Menn reyna alltaf mildari leiðir fyrst. Nú og svo hefur Ísland alltaf verið að semja um málið, allt frá Davíðshruninu.

Og stjórnarandstaðan hefur líka verið að semja um málið en hluti hennar hleypur bara frá því núna þrátt fyrir að þeirra maður í samninganefndinni Lárus Blöndal gæti ekki verið skýrari í því að útlista að það eigi og verði að samþykkja þennan samning við vinaþjóðir.

Því ef röksemdafærslan heldur um að Bretar og Hollendingar séu svo vissir um að þeir tapi málinu og séu bara að semja þess vegna mætti alveg eins spyrja afhverju þeir bara beiti ekki hervaldi gegn Íslendingum? Ekki gætum við varist þeim. Ef þeir eru með tapað mál fyrir dómstólum og Ísland neitar enn einu sinni að borga er það þá bara ekki næsta skref?

Dettur einhverjum það í hug í alvöru? Held ekki.

Vegna þess að siðaðar þjóðir semja um sín mál. Vilji þjóð vera þjóð meðal þjóða gerir hún það. Þannig heldur hún reisn sinni. Það gerir hún ekki með því að senda vinaþjóðum fingurinn. Það þarf þá ekki að troða honum neinsstaðar.
-

Þegar himinn og jörð farast

2011-03-21T17:48:00.001Z

Það gerðist ekkert daginn eftir síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu og það mun ekkert gerast þann 10. apríl þótt það verði sagt nei. En ef menn halda að það hafi engar afleiðingar að segja nei vaða menn í villu og svíma.

Himinn og jörð farast ekki í einu vetvangi í þessu tilviki, það er þannig þegar jarðskjálfti uppá 9 á Richter ríður yfir. En ekki við það að segja nei, því eftir það farast himinn og jörð smám saman og að því er virðist án þess að stór hluti þjóðarinnar taki eftir því.

Við höfum nú þvælst í samningagerð vegna Icesave síðan í janúar í fyrra. Fram og aftur en samt náð býsna góðum samningi fyrir Íslands hönd. Samningi þar sem allar þjóðir axla ábyrgð, samningi sem leiðir til þess að lítið sem ekkert þurfi að greiða fyrir Icesave-helvítið því endurheimtur upp í forgangskröfur nálgast að verða 100 prósent (en það þýðir ekki það sama og að heimtur verði 100 prósent, ó nei kröfurhafar munu tapa hundruð milljarða króna og nokkrum þúsundum milljarða ef allir bankarnir eru taldir saman). Sem sé þetta er góður samningur, útlit er fyrir sáralítil fjárútlát en samt hamast menn enn á móti því að gera samninga við vinaþjóðir, hamast á móti því að við verðum þjóð meðal þjóða. Hamast og hamast í því að gera okkur að óreiðuþjóð.

Á þessum tíma, frá síðustu þjóðaratkvæðagreiðslu, hafa jörð og himinn smám saman verið að farast. Það hefur gerst með því sem ekki hefur gerst. Fjárfestingar eru í lágmarki, Evrópubankinn segir nei við Landsvirkjun og Norræni fjárfestingabankinn lánar bara þegar Evrópubankinn segir ok þótt það sé búið að skrifa undir lánasamninginn. Sem sé litlar sem engar fjárfestingar af því að það fæst ekki lánsfé. Og alls ekki á viðráðanlegum vöxtum. Þetta þýðir það að atvinnuleysi minnkar ekki einsog það gæti verið að minnka. Þannig að himinn og jörð hafa svo sannanlega farist hjá kannski 1000 til 2000 fjölskyldum á landinu. Gjaldeyrishöftin hafa verið óbreytt þennan tíma, Seðlabankinn kaupir gjaldeyri til að eiga fyrir því ef það verður sagt nei, kaupir gjaldeyrinn þannig að króna styrkist ekki heldur veikist eitthvað þessi síðustu misseri. Verðbólgan dettur því ekki jafnmikið niður og hún ætti að gera.

Þetta þýðir að kaupmátturinn er lítið sem ekkert að batna, það þýðir kannski ekki að himinn og jörð farist, við getum lifað við það. En ætlum við og viljum við lifa við óbreyttan eða minnkandi kaupmátt næstu 2, 3 eða 5 árin? Eða jafnvel enn lengur?

Því þetta síðasta rúma ár hefur himinn og jörð verið að farast, og ef það verður sagt nei þann 9. apríl munu himinn og jörð halda áfram að farast. Ístak verður að skila hjólaskóflunni sem var keypt til að nota í Búðarhálsvirkjun o.s.frv. Það verður að semja um áframhaldandi veru AGS hér á landi, það verður að semja um áframhaldandi gjaldeyrishöft. Ríkisstjórnin verður í því fyrst og fremst að tækla neikvæð áhrif neisins, verða í því að reyna að fá eitthvert lánsfé á sem allra skástum ofurkjörum, reyna að greiða erlendu lánin sem verða á gjalddaga, og nota til þess gjaldeyrisforðann sem annars átti að fara í það að afnema gjaldeyrishöftin, Og stærsta verkefnin verður að tækla málatilbúnað Breta og Hollendinga og reyna af fremsta megni að halda Íslandi inn í EES.

Við eigum svo sem fullt af "good-will" víða í Evrópu en ekki endalaust. Verði okkur hent út úr EES þá er nú næsta víst að LÍÚ fari fyrir alvöru að væla.

Allt þetta vita menn í atvinnulífinu - í Samtökum atvinnulífsins - en vilja samt ekki gera neitt til að hvetja fólk til að samþykkja þennan góða samning okkar við vinaþjóðir.

Þetta allt saman veit ASÍ fullvel en þar vilja menn heldur ekki hvetja af alvöru sitt fólk til að vera ábyrgt og segja já 9. apríl

Þetta veit Bjarni Benediktsson fullvel en gerir samt ekkert í því að standa við samþykkt Sjálfstæðisflokksins á samningnum.

Þetta vita líka Samfylking og Vinstri-græn en gera samt ekkert af alvöru til að tryggja framgang málsins.

Hvað er eiginlega í gangi? Ætlar Sjálfstæðisflokkurinn að nota þetta til að klekkja á ríkisstjórninni, ætla einhverjir Vinstri-grænir að bregða fæti fyrir ESB umsóknina með þessu?

Vei þeim sem eru tilbúnir að fórna fjöreggi þjóðarinnar í slíkum tilgangi.

Fara frekar hingað inn og "Líka við"
-

Baggalútur kallar þá dvergana sjö

2011-03-11T20:06:00.005Z

Sjaldan hafa jafnmargir lögfræðingar haft jafnmikið rangt fyrir sér í jafnmörgum greinum.

Greinaskrif sjö lögfræðinga í Fréttablaðinu þrjá undanfarna daga þar sem greinilega er verið að stíla á það að ná athygli Séð og heyrt hluta þjóðarinnar með stuttum greinum, er einhver furðulegustu skrif sem ég hef séð. Maður skilur ekki hvernig sjö menn sem allir hafa náð lögfræðiprófi geti hafa sest niður og skrifað jafn mikla vitleysu í svo fáum orðum. Þeim sést greinilega ekki fyrir og verður að segjast að þeir eru sennilega smitaðir af ofstækisumræðunni sem á uppruna sinn í Hádegismóum. Það er miður.

Grein 1:
"Af hverju hafa Bretar og Hollendingar ekki stefnt íslenska ríkinu fyrir dóm til greiðslu á Icesave-kröfunum fyrst þeir telja okkur eiga að borga?

Það er þýðingarmikið að Íslendingar átti sig á svarinu við þessari spurningu: Þessar kröfuþjóðir vita að þær myndu að öllum líkindum tapa slíkum málum. Þær vita að þær munu ekki ná fram kröfum sínum á hendur íslensku þjóðinni nema hún taki á sig skuldbindingar til að greiða með samningi.

Góðir Íslendingar, við skulum ekki láta það eftir þeim. Fellum Icesave-lögin."

Það er með ólíkindum að það séu lögfræðingar sem skrifa undir svona rugl. Stunda þeir ekki lögfræðistörf dagsdaglega? Íslendingar hafa frá því eftir hrun átt í samningaviðræðum við Breta og Hollendinga um Icesave. Hafa margsinni samþykkt að borga og eru þess vegna alltaf að semja. Hafa þessi lögfræðingar aldrei reynt að ná samkomulagi fyrir umbjóðendur sína? Myndu þeir meðan á samningaviðræðum stendur fara í mál við viðsemjandann, fara með skuldamálið fyrir dómstóla? Er ekki nokkuð ljóst að þá yrði lítið úr samningaviðræðum. Hver eru þá líka heilindi þessara manna sjálfra ef þeir myndu gera slíkt? Hollendingar og Bretar eru náttúrulega gamlar nýlenduþjóðir en ég held samt að í dag kunni þær mannasiði góða og hafi einhverja æru. Og hvernig dettur þessum lögfræðingum í hug að Bretar og Hollendingar séu með tapað mál? Fara þeir aldrei fyrir dómstóla með hæpnar kröfur og vinna samt? Í raun eru þeir að segja að ef menn eru sannfærðir um að vinna í dómsmáli færi enginn í mál, það væri engin þörf fyrir lögfræðinga og dómstóla. Og þeir láta einsog allir sjái að Íslendingar séu með unnið mál, jafnvel þótt þeir hljóti að hafa heyrt af áliti ESA.

Grein 2:
"Hvernig stendur á því að sumir menn halda því fram að íslensku þjóðinni beri siðferðileg skylda til að borga Icesavekröfurnar?

Er það vegna þess að íslenskir ríkisborgarar stóðu fyrir starfseminni erlendis, þegar menn lögðu peninga sína á þessa reikninga?

Ber almenningur á Íslandi siðferðilega ábyrgð á þessari atvinnustarfsemi Íslendinga erlendis?

Auðvitað ekki. Þeir sem lögðu fé inn á reikningana í þeirri von að hafa af þeim hærri vexti en buðust hjá öðrum, verða að bera sína áhættu sjálfir.

Það er siðferðilega rangt að velta henni á okkur og það er siðferðilega rangt af okkur að taka við henni og leggja byrðarnar á börnin okkar. Fellum Icesavelögin ."

Ekki batnaði það við þessa grein.

Hvert er siðferði þessara lögfræðinga? Því er sennilega auðsvarað, það felst bara í lagatækni og lagakrókum, ef maður finnur klásúlu í samningi til að hanga á þá gerir maður það. Þessi menn eru vanir því að Hæstiréttur dæmi einmitt þannig, ekki eftir heildarmynd og alls ekki eftir siðferði. Samt ætla þeir nú ekkert í mál, þeim finnst greinilega að Hollendingar og Bretar eigi að finna það hjá sjálfum sér að bera siðferðilega ábyrgð á þeim kónum Sigurjóni og Björgólfi og þeirra liði.

Mér finnst ég ekki bera neina ábyrgð á þeim, en það er nú margbúið að sýna fram á tengsl þess flokks sem ég þori að veðja að þessir sjö lögfræðingar hafi kosið allt sitt hunds og kattarlíf, við einkavæðingu Landsbankans og nauðsyn þess að sá banki væri í kallfæri við Flokkinn hið minnsta. Það er búið að sýna fram á hvernig bankinn var aldrei borgaður og líka búið að segja frá tugmilljónunum sem runnu í Flokkinn frá bankanum. Það er siðferði í lagi.

En það er samt aukaatriði. Málið er að þetta var íslenskur banki, Bretar margbúnir að fara fram á að Icesave yrði fært í breska hluta bankans og þá undir þeirra ábyrgð. En nei það var ekki gert. Þetta var því íslenskt útbú rétt einsog Háaleitisútibúið, en þar voru allar innistæður tryggðar en ekki í útibúinu í London. Bretar bera auðvitað sína ábyrgð og Hollendingar líka en þeir hafa líka axlað hana, þeir borguðu meira út en þeir vilja fá til baka frá Íslendingum og nú bjóða þeir þannig vaxtakjör að þeir koma væntanlega líka út í mínus út af því. Það er töluvert betra siðferði en lögfræðinganna sjö.

Hvað ætli Hollendingum finnist um siðferði íslenska fjármálaeftirlitsins, seðlabankans og stórnvalda annarra sem heimiluðu opnun Icesave í Hollandi í maílok 2008, þegar mönnum átti að vera ljóst að Landsbankinn væri búinn að vera? Hádegismórinn heldur því einmitt fram að hann hafi þá verið farinn að vara við - hægri vinstri. En samt var þetta bara leyft. Tær snilld.

Nei mitt siðferði segir að við berum okkar ábyrgð, þetta var íslenskur banki, við erum í EES, við settum upp Tryggingasjóð innistæðna, okkar eftirlit var í molum, við réðum pólitíkus sem seðlabankastjóra og miðað við viðtalið við Alistair Darling vissu stjórnvöld varla í þennan heim né annan. Íslenskt útibú Landsbankans í Hollandi og Bretlandi sem borgaði innistæðueigendum bara lágmarkið og það með láni Hollendinga og Breta meðan innistæðureigendur á Íslandi fengu allt sitt. Mér finnst við í raun sleppa vel.

Mér finnst ég ekki bera ábyrgð á skuldum óreiðumanna, hvort sem þeir eru íslenskir eða erlendir en afhverju á íslenskur almenningur að hafa allt sitt á þurru en ekki breskur eða hollenskur almenningur, hvar er siðferðið í því? Ég held heldur ekki að þetta sé mál til að fara í stríð við heimskapítalismann út af, að fara í stríð við hinn svo mjög ógeðfelda fjármálageira, sem er nú þegar á hraðri leið aftur til 2007, vil ég ekki gera börnunum mínum. Jafnvel þótt litla Ísland ynni slíkt stríð þá væri fórnarkostnaðurinn slíkur að við myndum í raun tapa. Og ekki bara við heldur líka börnin og barnabörnin. Heimskapítalismann verður að tækla á annan hátt, þótt ég haldi nú að sjömenningarnir hafi í raun ekkert á móti heimskapítalismanu, þeir vilja bara ekki borga þessa skuld. Það er þeirra siðferði. Ég vil frekar sjá að við stoppum íslensku bankana í að fara í sama far aftur, stoppa nú þegar ofurlaunin og bónusa. Ég vil banka fyrir fólk ekki fyrir bankastjóra.

Grein 3
"Við erum öll orðin leið á endalausu málæðinu um Icesave. Getur sá leiði átt að valda því að við samþykkjum lögin til að losna við málæðið? Varla.

Ef við samþykkjum lögin eiga umræður um þetta ömurlega mál eftir að lifa á Íslandi um ókomin ár, meðan við erum að greiða þessar kröfur sem okkur hefur aldrei borið lagaleg skylda til að greiða.

Við verðum því að hafna kröfunum ef við viljum einhvern tímann fá frið fyrir síbyljunni um þetta. Fellum Icesavelögin. Um fjárhagslegt traust

Af hverju er því haldið að Íslendingum að við munum glata fjárhagslegu trausti annarra ef við borgum ekki Icesavekröfurnar? Þeir sem segja þetta eru hættir að reyna að halda því fram að okkur beri skylda til að borga þær. Hvenær hafa menn áunnið sér fjárhagslegt traust með því að taka á sig þungar skuldbindingar sem þeim ber ekki skylda til að taka á sig?

Slíkt er auðvitað eingöngu fallið til að kalla yfir sig fyrirlitningu annarra, í besta falli meðaumkun. Menn treysta ekki lyddum í fjármálum.

Fellum Icesavelögin."

Og nú í dag tók nú steininn nú alveg úr.

Er enga dómgreid að finna meðal sjö lögfræðinga? Halda þeir virkilega að Icesave-helvítið bara hverfi ef menn hafna að borga? Halda þeir að Bretar og Hollendingar myndu sætta sig við það? Halda þeir að Norðurlandaþjóðirnar sem hafa lánað okkur peninga gegn því að semja um Icesave segi bara, ok þetta er nú í góðu lagi? Og allir hinir líka?

Halda þessir lögfræðingar einsog fyrrverandi seðlabankastjóri að það verði bara allt gott hjá skuldara bara ef hann borgar ekki? Sjá hér. Ég bjó nokkur ár í Bandaríkjunum og þar hafa þeir ekki svartan lista yfir skuldara heldur hvítan lista. Þeir sem borga skuldir sínar á gjalddaga og standa alltaf í skilum þeir fá lán aftur og þeir fá betri kjör á lánin. Hinir sem ekki standa í skilum þeir annaðhvort fá ekki aftur lán eða þá á himinháum vöxtum með margföldum veðum. Að halda að fjárhagslesgt traust muni aukast við að borga ekki Icesave er slík æfing í rökfræði að fátt annað eins hefur sést. Og það dugir ekki að segja að okkur beri ekki skylda til að borga, það er nefnilega enginn annar sem lítur þannig á málið, þ.e.a.s. enginn annar sem hefur með fjárhagslegt traust að gera, ekki ríkistjórnir hinna norrænu ríkjanna, ekki ESB, ekki önnur ríki Evrópu, ekki Moodys og þeir félagar allir, ekki norræni fjárfestingabankinn og ekki Evrópubankinn, ekki seðlabankar annarra þjóða, enginn. Og þess vegna þýðir nei 9. apríl að við samþykkjum að vera óreiðumenn í útlöndum öllum.

En nú er ég farinn að vorkenna sjömenningunum. Aumingja mennirnir! Þeir sjá ekki að þeir sem borga, jafnvel þótt þeir eigi mögulega lagatæknilegan rétt á að borga ekki, eru einmitt ekki lyddur. Það eru þeir sem segja ég borga ekki, ég borga, ég borga ekki neitt, sem eru lyddurnar, þeir sem hlaupa frá ábyrgð sinni, það eru lyddurnar.

Sem betur fer fyrir lögmannastéttina skrifaði Jakob R. Möller líka grein í Fréttablaðið í dag. Rétt er að vitna í lokin í hans lokaorð:

"Þeir sem komnir eru vel yfir miðjan aldur og efnalega vel settir þurfa í sjálfu sér engu að kvíða (öðru en spotti á erlendum grundum). Ungu fólki sem enn liggur mikið á mun sýnast efnalegar framfarir mjög miklu minni en það nú væntir. Framtíð þess væri stefnt í óvissu. Allt til þess að efla enn smáborgaraskap og fávizku þeirra sem vilja allt til vinna að koma höggi á þá sem veittu umboðið til samninga um lyktir Icesave-deilunnar. Hætt er við að stórmennskukast þeirra sem ævinlega vilja segja: Komdu ef þú þorir, sérstaklega ef þeir eru í tryggu skjóli, gæti reynzt dýrkeypt."
-
PS. 14. mars. Enn ein greinin en Ágúst Borgþór Sverrisson svarar því vel í dag í bloggi með yfirskriftinni:

"Bull dagsins frá lögfræðingunum sjö

Þær verða ekki gáfulegri eftir því sem þeim fjölgar, örsendingar lögfræðinganna sjö í Fréttablaðið.

Sú nýjasta er efnislega á þá lund að í útlöndum sé fólk ekkert að spá í Icesave-málið, það hafi um annað að hugsa og málið rati ekki á forsíður dagblaða.

En Icesave-skaðinn snýst ekki um það sem almenningur í útlöndum er að hugsa frá degi til dags. Álitshnekkirinn út af Icesave stafar af því hvernig Ísland kemur fyrir í augum lánastofnana, fjárfesta og stjórnmálamanna.

Stjórnvöld hér hafa margoft lýst yfir ábyrgð sinni í málinu og vilja til að semja um greiðslur. Þegar samkomulag er gert er það síðan fellt í þjóðaratkvæðagreiðslu. Íslendingar koma fyrir eins og þeir vilji ekki standa við gerða samninga.

Fólk sem starfar við eitthvað uppbyggilegt í þessu samfélagi vill fá þetta mál út úr heiminum. Þrátt fyrir áróðurinn eru þær upplýsingar farnar að síast inn að kostnaðurinn af samningnum verði hugsanlega enginn og í versta falli það lítill að almenningur mun ekki verða hans var í framtíðinni.

Og málið út úr heiminum.

Verði samningurinn felldur veit enginn hvað þetta mál á eftir að hanga lengi yfir okkur og hvað það á eftir að kosta okkur á endanum."
-

Hógvær framsetning staðreynda skilar sér

2011-03-10T19:35:00.003Z

Það hafa gegnum tíðina verið miklar sveiflur í viðhorfi landsmanna til aðildarinnar að Evrópusambandinu. Það sýna skoðanakannanir. Í dag var birt ein ný könnun sem Samtök iðnaðarins lét gera. Sú könnun staðfestir það sem Eurobarometer könnunin sýndi um daginn að það er mikil sveifla í átt til Evrópusambandsins. Til Já Ísland.

Könnun SI.

Það er gott þar sem hagsmunir okkar til framtíðar liggja í því helst að ná góðum samningi og ganga í Evrópusambandið. Við viljum vera þjóð meðal þjóða og við eigum heima með Evrópuþjóðum og þar með norrænum þjóðum. Það hefur verið hluti okkar vandræða undanfarin ár að hafa um of hallað okkur að Bandaríkjunum og náttúrulega um of að frjálshyggjunni. En hvort tvegga er nú vonandi liðin tíð.

Á tímum alþjóðavæðingar þar sem stórfyrirtækin verða stærri en þjóðríkin treystum við fullveldi okkar og sjálfstæði með inngöngu í Evrópusambandið, ekki með einangrun. Það sama á við um bændur, innganga verður erfið fyrir þá en með henni skapast þó tækifæri til framtíðar meðan einangrunin leiðir einungis til samdráttar og enn fátækari bænda.

Staða okkar innan ESB verður líka sterk sem ein rödd af 28 með á mörgum sviðum sama styrk og hin 27 ríkin. Annars staðar verður styrkur okkar hlutfallslega meiri en íbúafjöldinn segir til um og svo með samvinnu við Danmörku, Svíþjóð og Finnland verðum við gild þátttökuþjóð í Evrópu.

Þar er ekkert að óttast, því með samvinnu við aðrar þjóðir tryggjum við fullveldið. Hin leiðin að halda á heiðina með Bjarti í Sumarhúsum er ávísun á sömu örlög og hann hlaut. Þar munum við tapa fullveldinu.

En þótt það sé dágóð sveifla í rétta átt má betur ef duga skal. En ofstækið í Heimsýn og Hádegismóum fækkar neisinnum ef eitthvað.

Já Ísland um málið.
-

Lér konungur og upplýsingar

2011-03-04T20:03:00.001Z

Náði að krækja í miða á Lé konung í gær, síðustu sýninguna. Þetta var skemmtileg sýning og sviðsmyndin hreint frábær. En leikritið sem er auðvitað harmleikur fjallar fyrst og fremst um upplýsingar og mat á því sem maður heyrir og mat á þeim sem maður á að þekkja en gerir kannski ekki, kannski af elliglöpum eða kannski af hroka og sjálfumgleði.

Lér klikkar hvað eftir annað, hann fellur fyrir innihaldslausu blaðri eldri dætra sinna en nær ekki að skilja þá yngstu. Jarlinn af Glostri lætur síðan líka blekkjast af sniðuglega hönnuðum lygavef óskilgetna sonar síns Játmundar.

Þetta fær mann til að hugsa um nútímann og hvað er að gerast á Íslandi í dag. Hér virðist nefnilega stríð í gangi þar sem menn slá ryki í augu annars fólks af miklum móð. Það er nærtækast að taka eitt stærsta dagblað landsins sem virðist nú ganga lengst í þessu og þá sérstaklega í sambandi við Icesave. Þingmenn Framsóknarflokksins fylgja fast á hæla fyrrverandi seðlabankastjóra í þeim efnum á sama tíma og hann reynir að endurskrifa söguna sér í hag. En hann er nú enginn Shakespeare.

Það var sama hvað Kordelía sagði við Lé, hann trúði frekar fagurgala eldri systranna, og lokaði svo algjörlega eyrunum fyrir skynsemdartali besta og traustasta vinar síns, jarlsins af Kent. Það er augljóst að í tilviki Framsóknar, Icesave og þess alls er Lárus Blöndal jarlinn af Kent. Þeirra maður má í dag varla mæla nema til þess að vera hrakinn af þeim sjálfum burt, rétt einsog Lér hrakti jarlinn burt frá sér. Sá vinur hans sem hélt samt áfram að halda hlífiskildi yfir Lé og gerði allt til að fá hann til að sjá villu síns vegar. Lárus er í því hlutverki.

Mogginn er nú meira einsog elsta dóttirin Góneríl, sést ekki fyrir í græðgi sinni og ofstopa. Heiðarleikinn enginn, æran engin.

En það fer illa fyrir Lé, enda er þetta harmleikur, það fer líka illa fyrir jarlinum af Glostri. Þeir sem ekki sjá í raun hvað er að gerast í kringum þá, þeir sem eru tilbúnir að sjá bara lygarnar og loka augunum fyrir raunveruleikanum, loka á orð skynseminnar, þeir missa sjónina og á endanum allt annað líka.

Hrokafullu dæturnar, græðgissysturnar tapa líka öllu, dramb er ætíð falli næst.

Og vissulega er Icesave harmleikur, þannig hefur það hvelvíti allt farið með þjóðina frá hruni. Jafnvel þótt að við þurfum ekki borga neitt þá hefur þjóðin þegar tapað, og tapað miklu. Töf hefur á svo mörgu orðið, sem lengir atvinnuleysistímabil fólks um jafnvel ár eða tvö, sem tefur uppbygginguna misserum saman. Og það sem er líka verulega slæmt, helvítið atarna hefur klofið þjóðina illa í fylkingar, hefur drepið bjartsýnina í dróma og hefur ýtt undir ofstopa í alskyns umræðu og líka einmitt leyft Morgunblaðinu að breytast í óskapnað. Sem er miður.

Þannig erum við búin að tapa nú þegar. Margir eru svo fastir í sínum skotgröfum og vilja ekki koma inn úr óveðrinu af því að þeim er farið að líða vel þar, svo vel að þeir neita að trúa því að Icesave skuldin fari lækkandi, um tuttugu og eitthvað milljarða á hverjum ársfjórðungi, og fari fram sem horfir þá verður hún horfin einum og hálfum mánuði eftir að þjóðaratkvæðagreiðslan fer fram.

En nei, menn neita að trúa því. Það er ankannanlegt finnst manni þegar Framsóknarmenn tala um að sveiflurnar í verðmætamati Landsbankans séu svo miklar, sveiflurnar í Icesave séu svo miklar. Og fá að komast upp með að segja það. En það eru engar sveiflur, það er bara sveifla í eina átt, átt til aukinnar endurheimtar verðmætanna. Og það kemur til af þeirri einföldu ástæðu að menn höfðu vit á því, og hafa enn, að meta endurheimturnar á mjög varfærinn hátt. Þegar það er gert er næsta víst að endurheimturnar verða meiri en matið einsog raunin er í hverjum ársfjórðungnum á fætur öðrum. Nú er þegar búið að upplýsa fyrir næsta fjórðung að fimm milljarða arðgreiðsla Iceland Foods kemur til lækkunar og upphæðin þá komin í 27 milljarða og verður líklega komin niður í 12 þegar kosið verður.

En þetta má Lér ekki heyra, hann er ekki enn búinn að sjá og skilja. Og mun ekki gera það fyrr en of seint. Þegar Kordelía er dáin.

En sá sem stendur þó upp eftir harmleikinn er Játgeir hinn skilgetni sonur jarlsins af Glostri, hann verður kóngur. Hann var sá saklausasti af þeim öllum, sá sem gleypti lygar bróður síns hráar í einfeldni sinni. Hann hafði ekki reynslu og skynsemi Lés og vit sem hefði átt að opna augu hans. Nei, Játgeir hafði það sér til afsökunar að vera lífsglaður og saklaus, hrekklaus.

Einsog þjóðin þegar hún fór og keypti sér flatskjái í þeirri trú að allt væri alltaf á uppleið.
-

Vandamálið við lífræna ræktun

2011-02-27T15:27:00.002Z

Nýlega var kynnt rannsókn sem sýndi að lífrænt ræktuð matvæli væru ekkert betri en hefðbundin ræktun. Jafnvel virtist sem sumt grænmeti væri næringarsnauðara og meira að segja líka bragðminna. Þetta hljómar ekki vel, flestir hefðu búist við að þessu væri öfugt farið. En þetta er greinilega eitthvað sem vert er að rannsaka betur.

Ég hef aldrei verið hrifinn af lífrænt ræktuðum matvælum. Kannski er það bara af nísku einni saman því lífrænt ræktaði maturinn er yfirleitt, ef ekki alltaf, töluvert mikið dýrari. En það er samt af annarri ástæðu sem ég er lítt hrifinn.

Ef maður setur þetta í stærra samhengi og ímyndar sér að lífræn ræktun sé betri á alla kanta, þá væri auðvitað eðlilegt að öll matvæli væru ræktuð á þann hátt, á það hlytu menn að stefna um hnöttinn allan. En þá kemur upp vandamál. Það er miklu minni uppskera af lífrænt ræktuðu en þessu hefðbundna. Og ef allir ræktuðu allt lífrænt þá gætum við bara ekki brauðfætt heiminn.

Er það þá svo, ef við gefum okkur að hið lífrænt ræktaða sé betra og hollara, að það séu bara við hinir ríku Vesturlandabúar sem ættum að njóta þess? Og ekki nóg með heldur leiðir okkar lífræna ræktun þá til minni framleiðslu og það verður til minni matur í heiminum.

Þess vegna hefur mér aldrei hugnast þessi ræktun. En heilbrigð skynsemi finst mér nú að mætti viðhafa. Ég hef ekki skilið t.d. bann við tilbúnum áburði, en finnst að menn ættu að nota sem minnst af honum. Sama á auðvitað við um skordýraeitur og lyf. Allt má og á það að vera í hófi.

Ég held líka að ef menn hafa áhyggjur af því hvað fer ofaní munn og maga að þeir ættu kannski fyrst að skoða tilbúin matvæli og öll litarefnin, og rotvarnarefnin, og allt þetta aukadót sem er sett í matvæli.

Sumt er eflaust í lagi en annað ekki. Það væri örugglega vert að rannsaka það líka samhliða því að rannsaka betur hvort hið lífræna sé betra eða ekki.

-

Að koma við kauninn

2011-02-24T19:53:00.001Z

Einu sinni þótti það nokkur heiður ef minnst var á mann í leiðara Morgunblaðsins, sú tíð er liðin. Samt er ég mjög ánægður með að fjallað er um bloggskrif mín í leiðara Morgunblaðsins í dag þótt ekki sé ég sjálfur nefndur á nafn. Það er samt í ætt við lágkúru blaðsins þessa dagana að skrif mín eru spyrt saman við vinnustað minn sem kemur málinu ekkert við. Talað um sérstaka áróðursdeild míns vinnustaðar. Þetta kemur auðvitað ekki á óvart, satt best að segja og því miður. Ég hefur áður bloggað um hvernig margir og sérstaklega á öfgahægrivængnum reyna að bregða fæti fyrir fólk með starfi þess. Fyrir því er reyndar löng hefð eins og lesa má um í riti Guðna Th. um Gunnar Thoroddsen.

En ég er ánægður með að hafa greinilega náð athygli ritstjórans með skrifum mínum, það er honum held ég hollt að lesa þau. Ég held reynar að viðbrögðin sýni frekast ritstjóra sem er illa haldinn af samviskubiti á sama tíma og hann er í fullkominni afneitun. Í þeirri stöðu verður maður sár og reiður þegar manni er bent á mistök sín. Sérstaklega hafi þau nú kostað þjóðina mörg hundruð milljarða króna. En það er skemmtilegt að hann aumingja ég og mín takmörkuðu skrif skuli hafa þessi áhrif.

Það bendir líka til þess að ritstjórinn hafi áhyggjur af því að aðrir lesi þessi skrif og séu þeim sammála, og jafnvel að augu einhverra kynnu nú jafnvel að opnast við lesturinn. Auðvitað er ég því ánægður með að fá þannig stimpil.

En það virðist einsog ritstjórinn trúi sínum eigin þverstæðum, eftir því sem hann endurtekur þær oftar. Í leiðara dagsins er enn hoggið í þann knérunn að lánshæfi Íslands muni aukast ef ekki verður greidd Icesave skuldin (hvort sem það er skuld með réttu eða röngu) því mótsaðilar okkar muni ekki þora fyrir dómstóla með málið o.s.frv., o.s.frv.

Það er eiginlega stórmerkilegt ef ritsjóri dagsins er nú sá ritstjóri sem einu sinni seðlabankastjóri að hann átti sig ekki á einföldum staðreyndum varðandi lánshæfi. Staðreyndum sem ekki bara þeir hjá Moody's þekkja heldur langflestir Íslendingar úr daglegu amstri. Moodys segir nú reyndar bara beint og felulaust að lánshæfi Íslands falli í ruslflokk hafni þjóðin Icesave-samningnum.

En flestir Íslendingar hafa einhvern tímann lánað vini sínum eða kunningja eða ættinga peninga eða bók eða dvd-disk. Við það meta menn fljótlega lánshæfi viðkomandi.

Sá sem borgar manni til baka eða skilar bókinni áður en maður man eftir skuldinni/láninu hann fær umsvifalaust öndvegis lánshæfi. Komi til þess að hann falist að nýju eftir láni fær hann það orðalaust og strax.

Sá sem borgar til baka eða skilar um leið og hann er minntur á það fær sæmilegt lánshæfi í manns huga en maður hugsar sig um tvisvar áður en maður lánar viðkomandi aftur og metur kannski vel upphæð eða verðmæti bókar. Maður lánar þeim síður nema maður sé tilbúinn til þess að fá bókina ekki aftur.

En sá sem ekki borgar, sá sem borgar ekki þótt hann sé ítrekað minntur á skuldina, sá sem segist ætla að borga og fær hjá mannir reikningsnúmer og segist leggja inn á mann um kvöldið eða daginn eftir og gerir það svo ekki, sá sem þannig hagar sér hvað eftir annað, hann fær ekki aftur lán. Lánshæfi hans fer í ruslflokk hjá manni og alveg sama hversu smá upphæðin er þessum manni lánar maður ekki neitt, ekki einu sinni þótt manni sé skítsama um bókina.

Og það þýðir ekki hér að segja að við eigum ekki að borga Icesave og að þetta sé ekki skuld og að það muni finnast lagakrókar ef til málaferla kemur sem muni redda okkur. Það þýðir ekki, sumir ganga reyndar svo langt að segja að auðvitað eigum við að fara dómstólaleiðina og ef við töpum málinu þá eigum við samt ekki að borga, við eigum að fagna ef við vinnum en ekki taka mark á dómstólnum ef við töpum því það sé ekkert hægt að ganga að okkur, það er mikil reisn yfir þeim málflutningi.

Nei það þýðir ekki að segja þetta vegna þess að Hollendingar og Bretar líta á þetta sem skuld, Svíþjóð, Noregur, Danmörk líta á þetta sem skuld, Evrópusambandið lítur á þetta sem skuld, AGS lítur á þetta sem skuld, Moody's lítur á þetta sem skuld og líka Fitch Ratings og Standard & Poor's. Það einfaldlega skiptir máli.

Og hvernig getur það ekki verið skuld þegar margar ríkisstjórnir eru búnar að viðurkenna það, þegar búið er að gera marga samninga um endurgreiðslu o.s.frv.

Nei þegar skuldari borgar ekki þá fær hann ekki aftur lán og þess vegna fer lánshæfi hans í ruslflokk alveg sama hversu vel hann stendur annars, alveg sama þótt skuldastaða hans lagist við það að hann sjálfur afskrifi skuldirnar eða hætti að kalla þær skuldir. Hann fær samt ekki lán. Það er engin þverstæða í því, einfaldlega fjárhagsleg skynsemi þess sem lánar.

-

Neikvæður áróður nei-sinna jákvæður

2011-02-23T18:28:00.001Z

Evrópusinnar hafa haldið sig frekar til hlés undanfarna mánuði að minnsta kosti voru þeir ekki mjög áberandi fram til nóvember í fyrra. Neikvæður áróður nei-sinna hefur að sama skapi verið frekar áberandi.

Eigi að síður hefur orðið gríðarleg breyting á afstöðu Íslendinga til aðildar að Evrópusambandinu. Sjá hér til dæmis á heimasíðu Já Íslands.

Fram kemur að "nú telja 28% aðspurðra að aðild Íslands að ESB væri almennt góð en 34% að aðild væri almennt slæm. Þetta er talsverð breyting frá fyrri könnun en þá voru sambærilegar tölur 19% og 45%." Nú er könnun sem var gerð í nóvember í fyrra en var birt núna en fyrri könnunin er síðan í maí í fyrra. Þetta er gífurleg breyting sem sést mun betur ef maður horfir framhjá þeim sem eru hlutlausir (ég held reyndar að mikill meirihluta þeirra sé hlynntur aðild í raun, en fólk bíður eftir samningnum).

Hér sést hvernig þeim fjölgar sem telja aðild almennt góða og að sama skapi fækkar þeim sem telja hana slæma. Maí-mánuður vinstra megin og nóvember hægra megin.

Það má setja línutitið líla svona upp:

Hér sést að í maí 2010 voru hlutföllin þau að 30 prósent voru með aðild en heil 70 prósent andvíg. Þetta hlutfall hafa menn töluvert notað þegar fjálglega hefur verið sagt að þjóðin sé á móti aðild og að það þurfi nú ekki einu sinni að sækja um og að draga eigi umsóknina til baka. En nú er hlutfallið sem sé allt, allt annað, eða 45 prósent hlynnt og 55 prósent andvíg.

Það er nánast spurning hvort það sé ekki bara réttast í stöðunni að láta nei-hreyfinguna um sviðið og Já Ísland haldi sig til hlés. Þetta er gríðarlega afstöðubreytinga á ekki lengri tíma. Það er ekki spurning að þetta hlutfall á eftir að batna enn þegar umræðan verður orðinn raunsærri og farin að fjalla um hvað raunverulega fellst í aðild en ekki rugl um herskyldu og annað slíkt. Skynsemin kemst greinilega í gegn - með hægðinni. Og auðvitað mun Já Ísland halda sínu striki og meira að segja fara að gefa í á næstunni. Þess verður þá ekki lengi að bíða að hlutföllin snúist við, fleiri verði hlynntir aðild og færri andvígir. Það er til mikils að vinna fyrir þjóðina. Já Ísland.

-

Kóngur eigingirninnar, ég ég forsetinn og aðdáandi hans númer 1

2011-02-21T21:14:00.006Z

Það fer að renna upp fyrir manni afhverju Ólafur Ragnar Grímsson naut svo óvænt lýðhylli í forsetakosningunum 1996, eitthvað sem fæstir áttu von á og aumingja Davíð Oddsson varð strax að lúta í lægra haldi af því að einkaskoðanakönnun sem gerð var fyrir hann leiddi í ljós að enginn vildi hann í embættið.

En þegar maður fylgist með þessari þjóð fagna því að forsetinn með hverri rökleysunni eftir aðra -- fullur af sjálbirgingshætti -- synjar Icesave-samningi Íslands við Bretland og Holland þá áttar maður sig á því að stór hluti þjóðarinnar er jafn sjálfselskur og forsetinn. Forsetinn er þess vegna alveg rétt kjörinn ég ég forseti og konungur eigingirninnar hjá þessari þjóð! Hæfir kjaftur skel.

Maður er ekki lengur reiður og heldur ekki sár. Maður er vonsvikinn og miður sín en fyrst og fremst skammast maður sín fyrir að vera Íslendingur.

Það voru íslenskir bankar, íslenskir bankamenn sem stofnuðu þessi útibú og settu þessa reikninga á fót. Það voru íslenskir bankamenn sem opnuðu Icesave í lok maí vitandi vits að Landsbankinn væri svo gott sem búinn að vera. Þar stálu þeir vitandi vits, með opin augun, 300 milljörðum króna af hollenskum sparifjáreigendum. Auðvitað er maður reiður þessum mönnum, þetta framferði hlýtur að flokkast sem glæpur og maður bara gefur sér að menn muni verða dæmdir fyrir -- og kannski fást einhverjir smáaurar upp í gimmikkið líka. En það sem er verra í þessu er að íslensk stjórnvöld, fjármálaeftirlitið og Seðlabankinn áttu að vita þetta allt saman, áttu að stöðva þetta í tíma, áttu að gera svo margt en voru svo uppteknir við að sinna ekki-eftirlitshlutverki sínu að þeir fengu 10,0 fyrir það í frjálshyggjuskólanum.

Það er nefnilega alveg við hæfi núna að sá sem hrópar hæst, sá sem skammar fréttamenn fyrir að spyrja forsetann spurninga -- ekkert sérstaklega gagnrýninna -- er einmitt maðurinn sem átti að grípa í taumana, en því mátti hann ekki vera að því svo mikið hafði hann að gera við að tapa 300 milljörðum króna frá íslensku þjóðinni að hann gat ekki litið upp. Þetta er maðurinn sem einkavinavæddi bankana, maðurinn sem lét Landsbankann í hendurnar á mönnunum sem hann sagði vera í kallfæri við Sjálfstæðisflokkinn, og sendi vin sinn inn í bankaráðið til að fylgjast með. Þessi maður þykist nú geta sagt þjóðinni fyrir verkum úr launsátri nafnlausra skrifa.

Afhverju eru hlustendur Útvarps Sögu ekki fyrir utan hjá honum? Afhverju eru lesendur Morgunblaðsins, safnarar undirskrifta og fólkið sem er uppfullt af heilagri reiði yfir því að við sitjum uppi með reikninginn fyrir Icesave ekki fyrir utan hjá Davíð Oddssyni og spyrja hann um hans ábyrgð? Spyrja hvernig hann gat tapað 300 milljörðum króna með veðlausum ástarbréfum? Hvernig hann gat látið allt íslenska bankakerfið í hendurnar á bófum sem aldrei borguðu krónu fyrir bankana en stálu svo öllu innan úr þeim og veðsettu margsinnis og hirtu allt aftur og aftur? Hvernig hann sat aðgerðalaus þótt hann segist nú vita að allt bankakerfið var á vonarvöl? Afherju hann gerði ekki neitt?

Nei það er einhvernveginn við hæfi að Davíð Oddsson mæri nú ég ég forsetann sem aldrei fyrr. Það er ekki skítlegt, það er einhvernveginn voða sætt.

Maður skammast sín fyrir að hlusta á þessa Íslendinga sem segja að það sé glæpsamlegt að við nú eftir langa og stranga samninga borgum frá 0 kr uppí 45 milljarða króna fyrir Icesave-helvítið. Þetta finnst mörgum landanum stórglæpur, en ekki að Davíð hafi glutrað niður 300 milljörðum. Og ekki finnst þeim glæpur að þessir sömu bankamenn og vinir sumra töpuðu ekki bara Icesave heldur töpuðu þeir 6000 milljörðum króna af fé útlendinga. Nei það er allt í lagi, þessir útlendingar eiga svo mikla peninga og við svo litla. Allt í lagi þótt þeir hafi tapað 6000 milljörðum og ætla ekki að rukka okkur um það. Og helvítin skulu sko ekki hafa af okkur þessar núll krónur plús fyrir Icesave. Nei það heitir svívirða í hugum Íslendinga. 6000 milljarða tapið heitir eitthvað annað.

Nei þessi mínir landar vilja ekki viðurkenna neina ábyrgð, þótt bæði Bretar og Hollendingar hafa viðurkennt sinn hluta af ábyrgðinni með því að gera við okkur góðan samning, góðan fyrir Ísland og Íslendinga. Samning sem búið er að sýna fram á að skilar þeim engum vöxtum, heldur duga vextirnir rétt til að halda í við verðbólguna. En nei forsetinn segir nei og baðar sig í sviðsljósinu.

Og snerist það ekki einmitt um það eitt að baða sig í því ljósi, í útlöndum jafnt sem hér heima? Næst getur maður átt von á því að Ólafur Ragnar segist hafa fundið upp internetið, svo mikið segist hann nú hafa gert fyrir lýðræðið í heiminum [sic].

Nú skiptir engu máli að Alþingi hafi samþykkt Icesave með miklum meirihluta, risastórum meirihluta réttara sagt, nei þetta er ómarktækt Alþingi. Ó hó en bíðum við, Alþingi er ekki alveg ómarktækt því það má taka mark á minnihlutanum þegar hann greiddi atkvæði um þjóðaratkvæðagreiðsluna, en bara minnihlutanum, merkilegt, það má ekki taka mark á meirihlutanum þótt 33-30 meirihluti sé góður meirihluti, bara hinum. Af því að það hentar? Eða hvað?

Og allt í einu eru allir kjósendur á Íslandi orðnir að löggjafarsamkundunni, en bara í þessu máli. Og forsetinn situr við símann og spyr hvort menn hafi skráð sig á netinu fyrir því að verða vanskilamaður í útlöndum og ef maðurinn segir já það er rétt, þá segir forsetinn vei, gott, nú get ég synjað og steypt mér á bólakaf í sviðsljósið, það er svo gaman. Skítt með þjóðina, skítt með afleiðingar, en það sagði hann beint út í gær, afleiðingarnar af því að hafna samningnum er aukaatriði. Fussum svei segi ég.

Afleiðingar ættu að vera ljósar. Lán fást ekki nema geng háum vöxtum, kannski verða menn að skila hjólaskóflunni stóru sem var keypt fyrir Búðarháls. Gjaldeyrishöftin munu vera við lýði í mörg mörg ár, það verður stöðnun og stopp og atvinnuleysið minnkar ekki. Ég hefði gaman af því að sjá þá sem nú hrópa hæst gera það fyrir framan fullt Háskólabíó af fólki sem gæti verið með atvinnu í dag ef ekki væri fyrir Icesave-töfina.

En við viljum verða vanskilaþjóð. Og hvernig fer fyrir vanskilamönnum? Það er merkilegt með þessa þjóð, það er einsog stór hluti hennar hafi alist upp við að henda gluggaumslögunum óopnuðum í ruslið, eins og Guðmundur Andri Thorsson benti á í Fréttablaðinu í dag. Það eru vanskilamennirnir sem vakna á hverjum degi með þau orð á vörunum að greidd skuld sé glatað fé. Nei henda bara reikningunum í ruslið og svo þegar þeir eru krafnir um greiðslu þá verða þeir fullir vandlætingar og segja hvað viltu upp á dekk, ég skulda ekki neitt, ég borga mína skatta, hvað er að þér maður? Eða, benda á að þetta sé nú orðin svo stór skuld að þeir geti ekkert borgað hana, það verði bara einhver annar að borga hana af því að hann eigi nú engan pening. Hann þurfi nú líka að gera þetta og hitt, kaupa bensín á bílinn og borga af Stöð 2 og fara í ríkið o.s.frv., o.s.frv. Hann hafi það nú svona og svona og hann eigi nú sinn rétt og fjandinn hafi það að hann borgi nokkuð, og hendir svo næsta gluggaumslagi í ruslið.

Nei við viljum vera vanskilaþjóð, við viljum slá okkur á brjóst og segja að við borgum ekki, það geti nú bara einhver annar borgað, aðrar þjóðir eigi nú svo mikla peninga og þeim munar nú ekkert um þetta, það sé réttlæti. Skundum á heiðina með Bjarti.

Foj.

Maður fer að halda að það hafi einmitt verið krónískir skuldarar sem yfirgáfu Noreg fyrir 1100 árum. Það hafi verið frekjurnar, sérgæskuliðið, sjálfsbirgingsfólkið sem fór. Liðið sem hendir reikningunum í ruslið og skilur ekkert af hverju er verið að ætlast til þess að það borgi, það sé nú alveg saklaust og hvílíkt óréttlæti, við förum bara, förum til Íslands. Þar erum við frjáls og þurfum ekki að borga skuldir okkar. Ekki í 1200 ár.

Vill maður búa í svona þjóðfélagi?

.

Ólíkindatólið á Bessastöðum

2011-02-17T09:39:00.000Z

Ef tekið er mið af rökum forseta Íslands þegar hann synjaði Icesave staðfestingar fyrir rúmu ári, þá getur hann ekki annað en skrifað undir lögin núna. En það er ekki þar með sagt að hann muni gera það, ó nei.

Fyrir ári reiknaði hann út nýjan meirihluta á Alþingi. Annan en þann sem greiddi atkvæði fimm dögum áður. Þá var því hafnað að fara í þjóðaratkvæðagreiðslu en Ólafur Ragnar sagði að yfirlýsingar á Alþingi (líklega eitthvað sem Ögmundur Jónasson sagði um þjóðaratkvæðagreiðslur) og áskoranir frá einstökum þingmönnum hafi sýnt að meirihluti alþingismanna hafi viljað þjóðaratkvæði. Þetta sagði nú forsetinn þótt nýbúið hafi verið að greiða atkvæði á einmitt þveröfugan máta. En hann sem sé bara reiknaði sér annan þingmeirihluta en reyndist í atkvæðagreiðslu á Alþingi. Mig minnir reyndar að það hafi munað einu atkvæði.

Mogginn í dag segir nú ekki frá því í forsíðufyrirsögn að Icesave hafi verið samþykkt með 44 atkvæðum gegn 16. Eða af um 70 prósentum þingmanna. Nei fyrirsögnin er að þingið hafi fellt þjóðaratkvæðagreiðslu.

Og það er auðvitað alveg rétt hjá blaðinu. Það er ekki vinnandi vegur að forsetinn geti reiknað annan meirihluta á Alþingi að þessu sinni. Meirihluti fyrir því að fara ekki í þjóðaratkvæðagreiðslu um Icesave var afdráttarlaus og öruggur, 33 gegn 30. Það voru engar yfirlýsingar þess eðlis við atkvæðagreiðsluna að hægt sé að fara í einhverja Bessastaðahringi með það. Og ég hef ekki nokkra trú á því að Ögmundur eða einhver annar þingmaður hafi sent Ólafi Ragnari einhverja áskorun um að gera eitthvað annað en hann sjálfur greiddi atkvæði um í gær.

Þjóðaratkvæði var hafnað, tvívegis, af öruggum meirihluta Alþingis.

Auðvitað er mál að linni núna, fyrir utan hvað það er kauðslegt og vitlaust að þjóðin greiði atkvæði um vaxtakjör.

Hin rök forsetans fyrir ári síðan voru um undirskriftasöfnun InDefence. Sú söfnun tók mánuði og skilaði um 56 þúsund undirskriftum. Forsetinn taldi sig líka þurfa að taka mark á þeim - eðlilega.

Nú er líka í gangi undirskriftasöfnun, en hún er því miður bara ekki marktæk. Það er gersamlega ómögulegt að vita hvað margir hafa í raun skrifað undir. Þeir eru örugglega margir en þeir eru líka alveg örugglega ekki eins margir og teljari síðunnar gefur til kynna.

Það er einkennilegt að jafnt og þétt bætist í hópinn þegar maður hefði mátt halda að áköfustu andstæðingar þess að semja um Icesave myndu ekkert vera að bíða með að skrifa undir. Það ætti því að draga eitthvað úr hraða undirskriftanna með tímanum - hefði maður haldið.

Auk þess má einnig gefa sér að stór hluti þeirra sem hafa skrifað undir, einhver hluti þeirra a.m.k., ætli sér að greiða atkvæði með lögunum komi til þjóðaratkvæðagreiðslu.

Að öllu samanlögðu, svo maður beiti fyrir sér Hæstaréttaraðferðinni, þá getur forsetinn ekki annað en skrifað undir, taki hann mark á ársgamalli eigin röksemdafærslu, þar sem í raun hinn nýji meirihluti sem forsetinn reiknaði sjálfur inn í þingið réð mestu um ákvörðun hans sjálfs.

En Ólafur Ragnar Grímsson er nú víst alveg eins vís til þess að finna einhver allt önnur og ný rök að þessu sinni. Það kemur í ljós.

Lestur kölska á biblíunni

2011-02-05T17:06:00.000Z

Það er náttúrulega ekki von á góðu úr ranni bændaforystunnar sem vill ekki heyra öll sjónarmið varðandi umsóknina að Evrópusambandinu heldur bara stinga höfðinu í sandinn og treysta á Styrmi Gunnarsson, Ásmund Einar Daðason og Hjörleif Guttormsson fyrir nú utan hádegismórann sjálfan. Treysta á þá til að viðhalda óbreyttu ástandi og já óbreyttri risatollavernd (sem mun reyndar hvort eð er á endanum minnka og hverfa með alþjóðlegum samningum). Nei það má ekki ræða við ESB og alls ekki vera undirbúinn ef að aðild kemur, ó nei.

Þetta stendur hinsvegar á visi.is:

„Það hefur fátt hjálpað íslenskum neytendum síðustu misseri eins og tollvernd," segir Haraldur Benediktsson, formaður Bændasamtakanna. Án tollverndar í landbúnaði, segir hann, er engin ástæða til að ætla annað en að bændur, aðrir framleiðendur og aðilar á markaði hefðu hækkað verð til neytenda um sextíu prósent í takt við þá hækkun sem varð á innfluttum vörum þegar krónan féll 2008.

Spurður um rök fyrir þessu segir Haraldur að áður hafi því verið haldið fram að hátt matarverð væri verndartollum að kenna. „Hvers vegna hækkar þá ekki íslenska búvaran jafnmikið núna, þegar innflutta varan hækkar svona mikið?" spyr Haraldur.

Og í þessu er auðvitað ekki heil brú. Samkvæmt þessu ættum við eiginlega að þakka olíufélögunum fyrir að hafa stundað samráð og okrað á neytendum árum saman, því annars væri bensínverðið enn hærra í dag en það er. Auðvitað hækkar ekki það sem framleitt er innanlands eins mikið eða eins hratt og það sem flutt er inn þegar gengið fellur á einum degi (eða svo gott sem) um tugi prósenta. En smám saman mun þetta allt leita jafnvægis og þegar bændur verða að borga meira fyrir allt það sem þeir þurfa að flytja inn, sem er mikið, þá endar það með því að því verður velt á neytendur.

En við skulum taka dæmi. Menn eru sammála um að matarverð muni lækka við inngöngu í Evrópusambandið. Menn eru kannski ekki sammála um prósentutöluna en nefnd hefur verið lækkun uppá 10 - 25 prósent. Það er ekkert smáræði, ekki einu sinni lægri talan. En við skulum miða við 15 prósenta lækkun og til að einfalda hlutina skulum við miða við matareikning upp á 80 þúsund krónur á mánuði (3-4 manna fjölskylda til dæmis).

Það þýðir að eftir inngöngu myndi matarreikningurinn lækka um 12 þúsund krónur. Eða um 144 þúsund krónur á ári. Svíþjóð og Finnland gengu í Evrópusambandið 1995 eða fyrir um 15 árum. Það þýðir að íslenskir neytendur, íslenskar fjölskyldur, eru búnir að borga á þessum tíma, aukalega, 2.160.000 krónur. Rúmar tvær milljónir króna. Ef lækkunin yrði 25 prósent erum við að tala um 3,6 milljónir króna. Og náttúrulega meira ef menn eru með hærri matarreikning á sínu heimili. Þetta eru árslaun manns sem fær 200 eða 300 þúsund krónur útborgað eftir skatt.

Ég veit ekki af hverju Haraldur er að tala um 60 prósenta hækkun því mér sýnist matar og drykkjarvöruliður neysluvísitölunnar hafa hækka um 25 prósent eða svo frá hruni.

Hvernig getur það að hafa eytt 2-3 milljónum króna í hærra matarverð á síðustu árum talist bjargræði núna þótt maður kaupi rök bændaforystunnar um að ef ekki kæmi til tollaverndin hefðu allar landbúnaðarvörur hækkað um 60 %? (Sem stenst engan vegin því mjólkur, osta og eggjaliður vísitölunnar hefur hækka um u.þ.b. 20 prósent en liðurinn í heild 25 prósent, u.þ.b.). Því þótt þessi matvara hafi hækkað mun minna en annað, nær það aldrei að vega upp þessar 2-3 milljónir króna, nær ekki nema rétt að narta í þá tölu.
-

Bjarni bjargar flokknum

2011-02-05T11:22:00.000Z

Það hlaut að koma að því að Bjarni Benediktsson formaður Sjálfstæðisflokksins tæki slaginn við aftursætisbílstjórann í Hádegismóum og hans amxara. Og ekki seinna vænna fyrir hann. Ég held að hann hafi með Icesave útspili sínu bjargað Sjálfstæðisflokknum og náttúrulega sjálfum sér líka.

Auðvitað er hann líka að hlusta á atvinnulífið, hvers stuðning flokkurinn hefur átt dyggan, en ég trúi því líka að hann hafi horft á þjóðarhag. Ákvörðunin hlýtur að hafa verið tekin með þessi sjónarmið öll í huga og fleiri til. Hvað sem því líður þá var þetta góð ákvörðun hjá Bjarna. Slagurinn við mórann er þá hafinn og kannski ekki alveg víst hvernig hann fer fram en ég held að það sé samt öruggt að Bjarni mun hafa betur. Öfgahugmyndir og ofstæki eiga nefnilega ekkert roð í skynsemi og ábyrgð og heiðarleika þegar til lengri tíma er liðið.

Sjálfstæðisflokkurinn getur þá eftir slaginn tekið við þar sem frá var horfið í viðleitni hans til að gera upp við fortíðina sem Davíð stöðvaði með fimmaurabrandararæðu sinni á síðasta landsfundi. Í leiðinni þarf hann líka að gera upp við fortíðina sem birtist í bókinni um Gunnar Thor.

Ég hef enga trú á því að flokkurinn klofni, það gætu komið einhver hægriframboð önnur í næstu kosningum en ég held ekki að þau nái miklum árangri (nema ef Bjarni heldur áfram með ESB áherslur Davíðs), öfgahægrimennirnir stofna ekki einu sinni flokk og þegar Davíð þagnar loksins munu amxarnir verða atkvæðalitlir enda bara lítill hávær hópur.

Það verður þá aftur undir villiköttunum í VG komið hvernig og hvaða möguleikar verða á stjórnarmynstri næstu 20 - 30 árin.
-

Ábyrgðartilfinning.

2011-02-01T17:27:00.002Z

Fyrr í vetur átti ég um kvöld leið um Laugaveginn. Þegar ég kom að versluninni Sautján, sem er með flísalagða útveggi, stöðvaði útlendingur mig. Hann talað bjagaða ensku með líklega þýskum hreim og benti upp á húsið og niður á gangstéttina.

Á gangstéttinni lágu flísabrot og uppi mátti sjá að einar tvær flísar höfðu dottið af. Flísarnar eru stórar, líklega 35x35 cm eða jafnvel 40x40. Þær eru þykkar og þess vegna jafnvel lífshættulegt að fá þær í hausinn eftir nokkurt fall.

Sjá mátti að fleiri flísar búlguðu út og voru kannski ekki alveg við það að detta en samt frekar lausar. Útlendingurinn hafði af þessu greinilega miklar áhyggjur, enda skildist mér helst á honum að hann hefði verið þarna á gangi þegar flísarnar duttu af húsinu. Hann átti nú erfitt með að tjá sig maðurinn en vildi greinilega ekki láta þetta afskiptalaust.

Þannig að ég sem ætlaði í fyrstu bara að kinka kolli og halda áfram göngunni þreif upp farsímann og hringdi í 112, fékk samband við lögregluna og sagði þeim frá þessu. Þeir sögðust myndu skoða málið. Útlendingurinn róaðist þótt hann skildi ekki neitt af því sem fram fór milli mín og lögreglunnar.

Ég sá nú ekki hvað gerðist í kjölfarið en þegar ég átti aftur leið þarna um nokkrum dögum seinna var búið að setja nýja flísar í stað þeirra sem duttu og væntanlega hafa hinar verið festar betur eða þeim skipt út líka.

Ég sá svo í gær að nú er menn byrjaðir að rífa allar flísarnar af. Enda kannski kominn tími á þær og hætta á frekar hruni þarna á Laugaveginum.

En þar sem ég sá það fór ég að hugsa um ábyrgðartilfinningu. Sjálfur hafði ég hana ekki mikla og ætlaði bara að halda áfram för, en útlendingurinn sem átti líklega minni hagsmuna að gæta, lét sig ekki fyrr en eitthvað var gert í málinu. Það var maður sem var með ríka ábyrgaðrtilfinningu sem lét ekki tungumálaörðugleika aftra sér frá því að gera það sem rétt er.
-

Kjósa aftur, það er win-win mál.

2011-01-30T14:45:00.000Z

Er þetta ekki mjög einfalt mál með stjórnlagaþingið? Ef kosningar eru dæmdar ógildar þá er kosið aftur. Ég sé ekki að það sé mikið vandamál í þessu tilviki frekar en þegar það hefur gerst í sveitarstjórnarkosningum til dæmis.

Ég legg til að það verði kosið síðasta laugardag í apríl. Þessir 522 sem buðu sig fram verða aftur í kjöri ef þeir svo kjósa. Þeir geta dregið framboð sitt til baka (eða óskað eftir því að þeir verði ekki kosnir) en nýir geta ekki boðið sig fram. Enda er bara verið að endurtaka kosninguna vegna formgalla á kosningaumgjörðinni síðast. Úr þeim ágöllum verður bætt í samræmi við úrskurð Hæstaréttar, það þarf ekki að setja nein ný lög eða flækja þetta of mikið. Hækka skilrúmin, setja lás á kjörkassana, hengi fyrir básana og tryggja að gersamlega ómögulegt sé að rekja kjörseðil.

Nú með þessu þá gefst einnig frekara tækifæri fyrir kjósendur til að kynna sér frambjóðendur og fyrir hvað þeir standa, líklegt er einnig að nokkrir þessara 522 dragi framboð sitt til baka sem aftur einfaldar alla umfjöllun um aðra frambjóðendur. Kjósendur eru nú líka miklu betur að sér um kosningafyrirkomulagið og fjölmiðlar reynslunni ríkari og eiga auðveldar nú með að fjalla um frambjóðendur og fyrir hvað þeir standa.

Kjósendur eru líka núna mun betur að sér um hvað þetta snýst allt saman og eiga enn auðveldar en áður að taka upplýsta ákvörðun um hverja þeir vilja kjósa og afhverju. Og þeir eru líka í dag mun betur að sér um hvernig best er að skrifa allt að 100 tölustafi á blað.

Stjórnlagaþingið gæti svo tekið til starfa í júlí eða ágúst. Lokið störfum fyrir áramót eða tekið sér lengri tíma ef þarf.

Er það ekki bara win - win??

Látum ekki lagatæknina eyðileggja lýðræðið

2011-01-25T21:09:00.001Z

"Hafi nokkur dæmt Íslendinga frá þeirra æru þá eru það þeir sjálfir, ma chére madame. Íslendingar láta aldrei steini óvelt til að sanna að sú lagagrein sem þeir eru dæmdir eftir sé úr bálki sem einhver norskur kóngsbjálfi nam úr gildi fyrir mörgum hundruðum ára; eða fari í bág fyrir einhver gild fyrirmæli úr þeirra gömlu hundheiðnu statútum Grágás. Þeir segja þau lög ein gildi hjá sér sem sýkna þá af öllum glæpum." - Halldór Kiljan Laxness , úr Íslandsklukkunni.

Já við sjáum um okkar æru sjálf svo mikið er víst. En af því að ég var nú á frábærri sýningu Þjóðleikhússins á sunnudaginn, á Íslandsklukkunni datt mér þetta sítat í hug eftir atburði dagsins.

Hvað er það sem hefur gerst? Var svindlað í kosningunni? Komust aðrir á stjórnlagaþing en þeir sem voru kosnir? var einhver svikinn um eitthvað eða á honum svindlað?

Nei það ber enginn brigður á það að kosningin skilaði því sem lagt var upp með, 25 fulltrúum á stjórnlagaþing, í samræmi við það sem þeir sem mættu á kjörstað kusu. Þeir komust á þing aðrir ekki.

En hvað gerist?

Það er öfl í þessu þjóðfélagi sem mega ekki hugsa til þess að þjóðin hafi eitthvað um stjórnarskrána að segja. Öfl sem vilja halda um taumana í gegnum flokksvélar sínar og leyfa pöpulnum að kjósa á 4 ára fresti, þess á milli á pöpulinn að þegja og hlýða. Helst að bogra í sveita sína andlitsins svo til dæmis kvótaeigendur geti makað krókinn. Ég held nefnilega að það sé rétt hjá forsætisráðherra að þeir sem um þetta hafa vélað áratugum saman séu nú logandi hræddir um að þjóðin vilji og fái því framgengt í gengum stjórnlagaþing að auðlindirnar séu eign þjóðarinnar og að útgerðarmenn verði að gjöra svo vel að skila kvótanum og óveidda fiskinum aftur.

Og hver var þá andinn í þjóðfélaginu eftir að úrslit kosninganna um stjórnlagaþing lá fyrir? Gáfust þeir upp sem börðust á móti stjórnlagaþingi? Nei. Þeir leituðu leiðanna gömlu, sem Laxnes talaði um, að láta sýkna sig af öllum glæpum, það kunna þeir. Hlaupa í lagatækni, útúrsnúninga og hártoganir. Það er þrautaleiðin. Fram koma þrír menn, þrjú lítilmenni.

Þetta eru ekki menn sem fara á hjólinu sínu alla leið fyrir mannréttindadómstól Evrópu til að þess að sækja réttlæti, til þess að aðskilja dómsvald og umboðsvald. Til þess að koma Íslandi áleiðis til siðaðra þjóða. Nei það vakir ekki fyrir þeim.

Og þeir eru svo óforskammaðir að viðurkenna það, kærendurnir. Höfuðpaur þeirra, Skafti Harðarson, segist nú vonast til þess að úrskurður Hæstaréttar leiði til þess að stjórnalagaþingið verði blásið af, alveg fyrir fullt og allt. Samt bauð hann sig fram til stjórnlagaþings. Hvers vegna gerði hann það? Það skil ég ekki.

En ég skil afhverju hann kærði. Það gerði hann vegna þess að hann er á móti konseptinu stjórnlagaþing og kætist nú yfir því að kosningin hafi verið úrskurðuð ógild. Þremenningarnir kærðu ekki af lýðræðisást, þeir kærðu ekki af því að kosningunni hafi verið þannig ábótavant, að vilji kjósenda hafi ekki komið fram. Nei, þeir fundu galla í umgjörðinni, spotta til að hártoga, óbrotið blað til að snúa útúr. Þeir gerðu þetta ekki að heiðarleika eða réttsýni, eins og Jón Kristinsson á Akureyri á sínum tíma, (þótt þrjóska hafi eflaust spilað þar inn í) nei, þeir vildu eingöngu koma í veg fyrir stjórnlagaþingið. Koma í veg fyrir að fólkið færi eitthvað að ráðskast með það sem margir telja að fáir útvaldir eigi að hafa um að segja og fá að græða á milli þess sem þeir grilla á kvöldin.

Skítt með lýðræðið, ef það er ekki mér og mínum að skapi, þá skulum við ná þeim á lagatæknilegu atriði, skín í gegn um þetta allt að þeir hafi hugsað. Það finnst mér aumt. Mun aumara en léleg framkvæmd kosninganna.

Augljóslega var framkvæmd kosninganna ábótavant, en það breytir samt ekki niðurstöðunni. Og það kemur ekki til greina að leyfa þessum þremur að komast upp með að eyðileggja stjórnlagaþingið, að koma í veg fyrir vilja þjóðarinnar í þessum efnum. Vilja til að breyta þvert á peningaöflin í þessu landi.

Við sættum okkur ekki við að lagaflækjur hafi af okkur lýðræðið.

PS. Vil bara ítreka að ég er ekki að gera athugasemd við niðurstöðu Hæstaréttar, sem gat sennilega ekki komist að neinni annarri niðurstöðu útaf klúðrinu við framkvæmd kosninganna. Ég geri athugasemd við það að lítilmennin þrjú voru að gera hvað þeir gátu til að koma í veg fyrir stjórnlagaþing, ekki voru þeir að þessu af umhyggju fyrir framkvæmd kosninga á Íslandi. En nú er bara að láta það ekki stöðva stjórnalagaþingið, bara fresta því eitthvað. Og ef til þess kemur að menn kjósa aftur er þá ekki líka rétt að láta kjósa um auðlindirnar, hvort þær eigi að vera í þjóðareigu, kjósa um kvótakerfið? Ég legg til að það verði kosið um innköllun aflaheimilda, fyrningarleiðina, er það nema sanngjarnt? Og fyrst menn eru byrjaðir má alveg kjósa um það hvort eigi að halda áfram aðildarviðræðum við Evrópusambandið.

Viljum við Kína og BNA?

2011-01-10T17:06:00.001Z

Stórveldi eru stórveldi. Þau beita afli hvernær sem þeim þykir það henta. Og þau hafa þá tilhneigingu að beita valdi miklu oftar en þörf er á vegna þess að það er svo miklu einfaldara og "þægilegra" að fara slíka leið. Þægilegra fyrir stórveldin, það er að segja. Ekki fyrir Birgittu Jónsdóttur sem nú verður fyrir barðinu á stórveldi.

Og er varla hægt að ímynda sér meiri stærðarmun.

Bandaríkjastjórn er úti að aka í þessu twitter máli og kröfu sinni um að twitter segi frá öllu. Það er líklegt að menn verði að hugsa þau mál öll upp á nýtt. Verður t.d. ekki nauðsynlegt fyrir okkur Íslendinga að setja upp okkar eigin twitter og Facebook vefþjóna hér á landi til þess að forða því að stórveldn teygi krumlur sínar í okkar einkamál.

Fordæma má líka í Wikileaks málinu döngunarleysi PayPal og Visa og þeirra kóna allra, sem loka á fullkomlega lögleg fyrirtæki sem ekkert hafa ólöglegt gert og eru ekki einu sinni grunuð um ólöglegt athæfi, hvað þá meira. Nei það þarf að stöðva þessi stórveldi.

Stórveldi sem stunda mannréttindabrot þegar þeim hentar. Og er sama hvort ríkið heitir Kína eða Bandaríki Norður Ameríku. Og má hér nefna að bæði þessi ríki ástunda dauðarefsingar í miklum mæli. Annað fyrir alls kyns minniháttar brot og helst hafi menn eitthvað við stjórnsýsluna að athuga og hitt landið hefur margsinnis orðið uppvíst að þvi að taka af lífi saklausa menn, en ætlar samt að halda ófögnuðinum áfram.

Þetta eru stjórveldin sem forsetinn okkar og hann Ásmundur blessaður Einar vilja halla sér að. Þar sé nú framtíðin og gott að gera fleiri samninga við þessi ríki, bara til þess að taka ekki þátt í samstarfi 27 Evrópuríkja, bara alls ekki það. Allt er betra en það í huga þeirra félaga.

En sér einhver fyrir sér að Evrópusambandið myndi heimta einkatölvupósta Birgittu Jónsdóttur sem hún sendi í gegnum twitter?

Spádómur um gott ár

2010-12-30T18:59:00.003Z

Ég spái því að árið 2011 verði ár breytinga og viðsnúnings. Ef forsetinn gerir enga vitleysu klárast Icesave í febrúar, endurskoðanir AGS klárast í kjölfarið og við getum kvatt sjóðinn. Við munum samt ekki geta lagt af gjaldeyrishöftin því það gerist ekki fyrr en á lokaspretti aðildarumsóknarinnar að ESB, ekki fyrr en við sjáum til lands í gjaldmiðilsmálum. Með krónuna óbreytta lifum við ekki. Nema við sættum okkur einfaldlega við 20-30 prósent verri lífskjör en eru í nágrannalöndunum.

Ég held ekki að menn muni þora að taka þá áhættu að afnema gjaldeyrishöftin og með það vofandi yfir að gengið myndi falla um marga tugi prósenta; með þeim afleiðingum að allt hækkaði, allar innfluttar vörur og náttúrulega verðtryggðu lánin. Ég held ekki að menn leggi í það að taka þá áhættu, því satt best að segja að ef gjaldeyrishöftin verða afnumið þá er langlíklegast að nokkur hundruð milljarðar króna sem erlendir aðilar eiga hér munu yfirgefa skerið og krónan falla og falla, og þeir sem til þess fá tækifæri munu kaupa gjaldeyri einsog þeir eigi lífið að leysa og gjaldeyrisforðinn klárast á einni nóttu.

Nei menn munu bíða og sjá hvað verður að gerast með aðildarumsóknina. Hvort menn séu farnir að sjá til lands eða ekki. Það verður samt ekki á næsta ári, aðildarferlið mun taka lengri tíma og þess vegna verða gjaldeyrishöft allt næsta ár, þótt menn muni kannski fara í einhverjar smávægilegar afléttingar. Svona til að sýna lit.

Umræðan um Evrópusambandið mun halda áfram og ég spái því að Heimsýnarmenn verði enn orðljótari á næsta ári en þessu sem er að líða; af því að fólk mun smátt og smátt átta sig á kostum aðildar og spyrja sig hvað í ósköpunum andstæðingar Evrópusambandsins eigi eiginlega við og þeim mun ekki líka það Heimsýnarmönnum.

Þeir sem eru andstæðingar Evrópusambandsins á grundvelli sjálfstæðisins, í raun nýfengis sjálfstæðis Íslands, og þess að við eigum að halda í okkar vegferð ein hafa margt til síns máls. Þeir sem ekki eru í ofstækinu, sem maður verður svo greinilega var við, munu hugsa sinn gang. Því þegar menn skoða málið niður í kjölinn þá getur nefnilega verið að sjálfstæðið verður miklu betur varið innan ESB en utan. Fullveldið eilítið minna en tryggara. Fyrir utan að það er einkennilegt að heyra skynsamlegt fólk tala um að við eigum að halla okkur að Kína, eða Bandaríkjunum eða bara einhverju allt öðru en ESB. Kína þarf nú að taka ansi mikið til í mannréttinda- og umhverfismálum áður en það er vænlegt að halla sér upp að þeim.Sama má í raun líka segja um Bandaríkin en því til viðbótar þá hafa þeir bara engan áhuga á okkur, ekki nokkurn, örugglega guðslofandifegnir að hafa ekki hér herstöð.

Það er heillandi að geta verið ein óg óstudd í henni veröld, að lilta Ísland geti bara verið það, en það er rómantík sem ekki gengur upp í breyttum heim. Heimurinn er á hraðferð í alþjóðavæðingu hvort sem okkur líkar betur eða verr. Sú alþjóðavæðing hefur reyndar bæði slæmar hliðar og góðar, en það er önnur saga. Það er ekki lengur þannig að 300 þúsund manna þjóðfélag sem lifir á útflutningi og innflutningi geti látið einsog það sé enginn heimur í kringum það.

En allt mun þetta fá miklu betri umræðu og almennilega á næsta ári.

Ég ók í dag Túngötuna, framhjá franska sendiráðinu, rússneska sendiráðinu og því kanadíska. Það sló mig að það voru tveir fánar hlið við hlið við franska sendiráðið, þeir flögguðu við hlið fána frelsis, jafnréttis og bræðalags fána Evrópusambandsins, og gerðu það greinilega stoltir. Rússneski fáinn var einn og líka sá kanadíski. Það var enginn NAFTA-fáni á stöng við hlið kanadíska fánans, bara hann einn.

Getur verið að menn séu stoltir af hinu ægilega og hræðilega Evrópusambandi?

PS. Að gefnu tilefni. Ekki veit ég neitt um fánareglur Frakklands eða Evrópusambandsins. Sé franska sendiráðið að fara eftir fánareglum, sem er nú næsta víst, þá eru það reglur sem eru franskar eða ættaðar frá Evrópusambandinu og þá samþykktar af báðum. Reglurnar eru þá líklega settar vegna þess að menn eru stoltir af því að vera í Evrópusambandinu og vilja sýna það. Rétt einsog við erum stoltir Íslendingar og sýnum það með því að draga íslenska fánann að húni. En miðað við umræðuna um Evrópusambandið hér á landi, af jafnvel skyndsemdarmönnum sem falla í þá gryfju að tala um glerperlur og eldvatn, þá mætti halda að allir Evrópubúar væru á móti Evrópusambandinu þegar staðreyndin er náttúrulega allt allt önnur. Og ekki að ástæðulausu heldur.

Berufsverbot

2010-12-18T18:18:00.001Z

Upplýsingarnar sem koma fram í bók Guðna Th. Jóhannessonar um Gunnar Thoroddsen þar sem fjallað er um starfsemi kosningamaskínu Sjálfstæðisflokksins segja mikla sögu. Það var stefnt að því þá að Sjálfstæðisflokkurinn ætti trúnaðarmann á öllum vinnustöðum með tíu starfsmenn eða fleiri, að því er kemur fram í skrifum um bókina í fjölmiðlum.

Hver gæti nú hafa verið tilgangurinn með því? Sennilegt má telja að þetta hafi fyrst og fremst verið liður í að byggja upp skrárnar sem notaðar voru þegar merkt var við hvaða kjósendur voru búnir að kjósa og hverjir ekki í kosningum. Með því móti mátti svo hvetja "sína" menn til að fara og kjósa ef þeir voru ekki búnir að því.

Trúnaðarmaðurinn hefur þá ekki getað verið í öðru en að fylgjast með skoðunum manna og skrá þær og láta svo Valhöll vita. Þetta hefur náttúrulega ekki verið neitt annað en persónunjósnir af verstu sort og eiga kannski helst sinn líka hjá Stasi í Austur-Þýskalandi. Og það er rétt að hafa í huga að það er ekkert mjög langt síðan þessa njósnir sannanlega áttu sér stað. En hvenær hættu þær? Hafa þær með öllu hætt?

Nei ég held að það sé enn fylgst með skoðunum fólks og það hugsanlega líka skráð, við skulum samt vona að svo sé ekki, en víst er að einhverjir leggja a.m.k. eitthvað af því á minnið.

Ég furðaði mig til dæmis á því að þegar ég á starfsmannafundi í Ríkisútvarpinu eftir sveitarstjórnarkosningarnar 1998 (hlýtur það það hafa verið) sagði að við ættum ekki að láta það hafa áhrif á okkur hvað Davíð Oddsson segði þunnur og illa sofinn eftir kosninganótt. Minna en einum og hálfum klukkutíma seinna vitnaði Hannes Hólmsteinn Gissurason í þessi orð mín á kaffistofu Háskólans í Odda. (Ég hef nú alltaf séð eftir því að hafa sagt Davíð þunnan, enda vissi ég ekkert um það, en argur var hann í viðtali við Jóhönnu Vigdísi, sem NB ég bað hana um að taka sem vaktstjóri frétta daginn eftir kosningar)

Davíð var svo súr yfir því að R-listinn hafði unnið kosningasigur í Borginni að hann sakaði fréttastofu Sjónvarpsins um að bera ábyrgð á því með fréttaflutningi sínum. Hann gerði reyndar meira en það og heimtaði rannsókn á fréttastofunni í kjölfarið og lét útvarpsstjóri það eftir honum. Auðvitað kom ekkert út úr þeirri rannsókn. En það skýrir kannski samt hvernig Davíð upplifir fjölmiðla, en það er allt önnur saga.

Varla var það skipulega gert að tilkynna Hannesi Hólmsteini um allt sem gerðist innan Ríkisútvarpsins og hver sagði hvað um hvern -- en næsta víst er að vel var fylgst með.

Og það heldur áfram. Fyrst og fremst eru það Sjálfstæðismenn sem í anda Óamerísku nefndarinnar sjá vinstri menn í öllum hornum. Og þar er aldrei farið í boltann heldur alltaf í manninn. Skoðanir eru ekki gagnrýndar út frá staðreyndum eða með skoðanaskiptum heldur er starfsmaðurinn ásakaður um óheilindi og iðulega fjallað um hvar hann starfar. Undir í því liggur alltaf hótuninum um að bola manninum úr starfi, því hvaða máli skiptir það annars?

Ég lenti í þessu eftir síðustu bloggfærslu þegar ég minnist á þessa skoðanakúgun Sjálfstæðisflokksins og þöggunaráráttu sem náði hámarki með Davíð Oddssyni og stjórnun hans með ótta. Ég sá vitnað í þetta á amx sem ég annars aldrei les. Ég rakst á það vegna þess að ég var að fylgjast með vöktuðum fréttum og vefskrifum um Vegagerðina. Og þá kom þetta upp. Af því að amx-verjar eru einmitt í þessu, þeir fara ekki í boltann heldur manninn. Hvað kemur það málinu við varðandi skoðanir mínar á Sjálfstæðisflokknum hvar ég vinn?

Nei ég held að Sjálfstæðisflokkurinn verði að horfast í augu við þessa fortíð sína, einsog flokkurinn var byrjaður að gera í kjölfar rannsóknarskýrslu Alþingis en sem títtnefndur Davíð Oddsson blés út af borðinu með niðurlægjandi aulabröndurum. Flokkurinn þarf nú að horfast í augu við það og líka þessa Stasi-kenndu fortíð sína. Það verður ekki hægt að sætta sig við að fara aftur í þjóðfélag skoðanakúgunar og þöggunar en sú er eimitt hótunin sem felst m.a. í amx skrifunum, komist flokkurinn aftur til valda.

Ég hef oft hugsað það að ég verði nú að fara varlega í það að gagnrýna Sjálfstæðisflokkinn af því að ég hef fyrir löngu gert mér grein fyrir því hvernig unnið er gegn mönnum sem eru annarrar skoðunar, hafi menn til þess tækifæri, og það tækifæri verður til staðar þegar maður er opinber starfsmaður. En ég vil það ekki, ég vil ekki búa í landi þar sem maður þarf að hugsa sig um tvisvar áður en maður segir hug sinn. Neita því að standa í því, en viðurkenni að ég hugsa þannig oft enn. Því það er enn að koma úr þessum ranni, þótt hann sé ekki við völd, athugasemdir sem tengjast mér með vísun í hvar ég vinn.

Og þess má sjá merki í dag sbr. þetta frá Guðlaugi Þór: "Í bréfi, sem Guðlaugur Þór sendi forseta Alþingis, þar sem fram kom formleg beiðni um úttekt Ríkisendurskoðunar, segir hann að sem dæmi um röng og ófullnægjandi svör við fyrirspurninni megi tilgreina, að ekki sé upplýst hvað Stefán Ólafsson, prófessor, fékk greitt fyrir að vera formaður nefndar, vinnu og skýrsluskrif hjá heilbrigðisráðuneyti árið 2009.

Þá sé ekki upplýst hvaða aðilar unnu fyrir Háskóla Íslands við mat á áhrifum á skattbreytingum, við útreikninga á ýmsum þjóðhagsstærðum í tengslum við samning Sameinuðu þjóðanna um losun gróðurhúsalofttegunda.

Einnig sé ekki upplýst um kostnað við tímabundin störf Sigurbjargar Sigurgeirsdóttur hjá forsætisráðuneyti, heilbrigðisráðuneyti og utanríkisráðuneyti á árunum 2007-2008 og ekki sé upplýst um kostnað við vinnu Þórólfs Matthíassonar fyrir eftirlistnefnd um sértæka skuldaaðlögun." (Af mbl.is, sá ekki að aðrir miðlar vitnuðu svona nákvæmlega í bréf Guðlaugs). Sjá líka þessa frétt og þessa, þar sem Jóhanna Sig. svarar Guðlaugi.

Hvað er nú merkilegt við þetta? Það er nú það, en hver skyldi nú hafa fylgst þannig með störfum prófessora við Háskóla Íslands, hverjum er uppsigað alveg sérstaklega við Stefán Ólafsson og bróður minn Þórólf? Það kæmi mér ekki á óvart ef þetta kæmi ekki beint frá Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni, það kæmi mér á óvart ef það væri öðruvísi, en auðvitað getur Guðlaugur Þór hafa tekið þetta alfarið upp hjá sjálfum sér. Hér er a.m.k. enn verið að fara í boltann, ekki manninn.

Þetta er hinsvegar þegar á allt er litið stórhættulegt framferði sem felst í þessum óbeinu hótunum um starf manna og því verður að linna og þess vegna verður Sjálfstæðisflokkurinn að gera þetta upp og gera hreint fyrir sínum dyrum, ég hef nefnilega þá trú að langfæstir Sjálfstæðismenn séu sammála þessum og þvílíkum vinnubrögðum, hversu heitt sem þeir nú vilja græða á daginn og grilla á kvöldin.

Ég heiti á þá að taka á þessu og koma í veg fyrir skoðanakúgun og þöggun af hvaða tagi sem er.

Wikipedia:

On January 28, 1972, West German Chancellor Willy Brandt and the premiers of the states instituted the so-called Radikalenerlass (Anti-Radical Decree). Under this law, people who were considered to have radical views, especially if they were members of such parties, could be forbidden to work as civil servant (Beamter) and in other public sector occupations such as teaching. The decree was declared as response to terrorism by the Red Army Faction.

Berufsverbot is the common name for the decree by people who opposed it, because they claim it contradicts the freedom of occupational choice guaranteed by the Basic Law of Germany.

The law was applied unevenly after 1979, and many of the states of Germany repealed the relevant legislation. Other states, like Bavaria, are still applying the decree.

Eigingirni þriggja þingmanna Vinstri-grænna

2010-12-16T21:37:00.001Z

Sumir hafa sagt að það sé ekki stórmannlegt af þremur þingmönnum Vinstri-grænna að styðja ekki fjárlagafrumvarp ríkisstjórnarinnar, síns eigins fjármálaráðherra sem er þar að auki formaður flokksins. Það er rétt að það er ekki stórmannlegt.

Ég lít samt frekar á þetta sem eigingirni þessa fólks. Nú geta þau barið sér á brjóst og þóst hafa verið að verja velferðina og verið að standa við sannfæringu sína og allt það. Og til þess er leikurinn kannski gerður. Við erum svo merkilegri en hin, við hugsum um fólkið í landinu, erum á móti AGS og ESB og stöndum með okkar fólki, hljómar í gegn. Og Lilja Mósesdóttir segir á fésinu hjá sér:

"Spurning hverjum er sætt í þingflokknum - þeim sem fylgja eftir vilja félaga sinna og ályktunum flokksins eða þeim sem afvegaleiðast innan múra valdsins."

Sem sagt meirihluti þingflokks Vinstri-grænna, formaður og varaformaður flokksins ganga gegn stefnu flokksins. En er það svo? Verður þá Lilja ekki að stofna sinn eigin Vinstri-græna flokk, fyrst meirihluti þeirra sem eru í flokki með henni núna eru að brjóta gegn flokknum og hennar vilja? Eða vill hún að allir hinir þingmennirnir segi sig úr þingflokknum og stofni nýjan flokk og hún og Atli og Ásmundur verði eftir í Vinstri-grænum?

Þessum þremur getur liðið betur með því að segja við sig sjálf að þau hafi nú staðið á sínu, gegn formanninum afvegaleidda og gegn afvegaleiddum félögum sínum. Það er eflaust voðalega þægilegt. En gengur það ef þarf að stjórna landinu?

Tökum röksemdir þeirra aðeins lengra, hvað ef allt sem þau vildu hefði nú verið samþykkt, gegn vilja allra hinna? Hvað þá? Hefði þá bara allt verið í lagi? Ef þau eru þeirra skoðunar að það eigi nú þegar að senda AGS heim og taka bara lán og fresta niðurskurði og hætta við ESB umsóknina, hvað þá? Hvað með hina sem eru ekki á sömu skoðun? Og hver á þá almennt að ráða? Hver hefur rétt fyrir sér og verða þá ekki allir að fá að ráða? Og hvað er þá til ráða? Hvernig verður landinu þá stjórnað?

Auðvitað gengur þetta ekki upp. Við búum við meirihlutalýðræði, í því felst að meirihlutinn ræður, þess vegna er myndaður ríkisstjórnarmeirihluti. Þingmenn innan þess meirihluta taka slaginn innan síns þingflokks, ef þeir verða undir verða þeir að beygja sig fyrir meirihlutanum. Annars verður engu stjórnað.

Auðvelda leiðin er að fara leið þremenninga, en það er aumingjaleg leið, heigulsleið því hún lætur þér líða vel rétt á meðan, þú þarft ekki að horfast í augu við raunveruleikann, þú þarft ekki að taka á málunum, þú lætur bara aðra gera það. Þetta lendir allt á formanni Vinstri-grænna, og má hann nú ekki við miklu einsog hann virðist hafa nóg að gera þessa dagana.

Og hvað felst í þessu hjá þremenningunum þegar litið er lengra fram á veg? Jú það þýðir að eftir tilvist þessarar ríkisstjórnar má ljóst vera að ekki verður mynduð ríkisstjórn á Íslandi næstu 20 - 30 árin án þátttöku Sjálfstæðisflokksins. Sá flokkur, sem hefur einmitt haft töglin og hagldirnar í íslensku stjórnmálalífi - vegna tvístringseðlis vinstri manna - og þar með lífi þjóðarinnar, fær þetta allt aftur fært á silfurfati. Þannig leiðir þessi vitleysa þremenninganna, sem halda að þeir séu svo sjálfstæðir, til þess að íhaldið, með sitt 30 prósenta fylgi, ræður öllu áfram - aftur. Fær aftur völdin til að leiða okkur í nýtt hrun, nýja þöggun, nýja skoðanakúgun gegn þeim sem ekki eru valdinu þóknanlegir, vegna þess að flokkurinn veit að hann mun alltaf halda völdum hvort sem hann fær 30 prósent eða 33 prósent eða 38 prósent upp úr kjörkössunum. Alltaf.

Vegna þess að það verður ekki aftur mynduð nein vinstristjórn, engin stjórn með þátttöku Vinstri-grænna af því að það má alltaf búast við því að þingmenn þess flokks gangi á svig við meirihlutalýðræðið í landinu og geri bara það sem þá langar til. Það er eiginlega svo einfalt.

Og sorglegt.

Það verður nefnilega seint aftur þannig að meirihluti vinstri flokkanna verði svona mikill, eins mikill og hann varð strax eftir að Sjáflstæðisflokkurinn hafi lagt efnahagslífið í rúst. Meirihlutinn er núna 35 á móti 28, og þess vegna fellur stjórnin ekki í dag þótt þrír hlaupist undan merkjum í eiginhagsmunaskyni. En stjórn með eins eða tveggja þingmanna meirihluta mun ekki hafa upp á það að hlaupa, og íhaldið hleypur í stjórn.

Hvað eru þessi þrjú að gera í stjórnmálum? Hverju vilja þau ná fram? Vilja þau fella stjórnina? Vilja þau að minnihlutinn ráði? Þau sjálf? Sjá þau ekkert út fyrir sig sjálf?

Ekki er mikil heimsýn á þessum bæ.

Afhverju ég mætti ekki á mótmælin í gær

2010-10-05T18:20:00.000Z

Veturinn 2008 - 2009 mætti ég hvern einasta laugardag á Austurvöll, bæði þegar það voru fáir og líka þegar þar voru margir. Ég mætti við Seðlabankann og ég var fyrir utan Þjóðleikhúsið og fyrir utan Alþingi á virkum dögum og já líka eitthvað á Austurvelli þegar eldar brunnu um kvöld.

Þá voru kröfurnar skýrar, kröfurnar sem Hörður Torfason hafði spíssað á sínum kurteisu og yfirveguðu laugardagsmótmælum. Ríkisstjórnina burt, seðlabankastjórann burt, forstjóra Fjármálaeftirlitsins burt, nýjar kosningar.

Allt gekk það eftir. En hverju er verið að mótmæla núna? Það er bara hluti sem vill ríkisstjórnina burt, Óli Björn Kárason og hans fólk vill það. Margir, jafnvel flestir, geta ekki hugsað sér að sjá Sjálfstæðisflokkinn setjast í ríkisstjórn og heldur ekki Framsókn.

Ég segi einsog Guðmundur Andri Thorsson: Ég styð ríkisstjórn Jóhönnu Sigurðardóttur. Það er engin önnur betri stjórn í spilunum. Það komu 27 nýir þingmenn á Alþingi eftir síðustu kosningar, hefur það einhverju breytt? Eigum við að skipta aftur út 27 manns og þá verður allt gott? Treystum við þjóðinni til þess að kjósa bara ekki aftur yfir sig Hrunstjórn eða einkavinavæðingastjórn?

Nei, kosningar núna bæta ekkert, breyta engu, en skapa hættu á enn meira rugli, enn meiri vitleysu.

Ríkisstjórnina má gagnrýna fyrir margt, það er ekki vandamál. Ég hef aldrei skilið afhverju ekki er komið meira til móts við þá sem lakast standa og eru að missa ofan af sér húsnæðið. En ég skil það að það er ekki hægt að fara einhverja flata lausn sem skilar bara milljörðum í vasa skuldugra sjávarútvegsfyrirtækja sem neita að greiða eðlilegt gjald fyrir afnot af auðlind okkar allra, það myndi skila fúlgum í hendur skuldugra útrásarvíkinga og til auðmann og líklega minnstu til þeirra sem minnst mega sín núna.

Auðvitað er ljóst að það eru einfaldlega engir peningar til, þeir verða ekki búnir til úr engu og alls ekki teknir að láni, útlendingar eru einfaldlega búnir að loka á þá leið, hvað sem mönnum finnst um það. En það skiptir þá enn meira máli hvernig farið er með það sem þó er til skiptanna og það er einsog fjölskyldur sem eru að missa húsin sín bera skarðan hlut frá borði miðað við fyrirtækin, bankana og jafnvel auðmenn og útrásarvíkinga.

Ég hef heldur ekki skilið afhverju ríkið þjarmar ekki að bönkunum ef þeir eru ekki að standa sig í því að afskrifa hjá venjulegu fólki. Það er óþolandi að það séu afskrifaðir 2,6 milljarðar króna hjá Halldóri Ásgrímssyni og fjölskyldu, afskriftir sem gætu bjargað húsnæði 1000 fjölskyldna. Mér finnst það bara vera glæpur. En ríki er ríki og ríkisstjórn verður að stjórna og á þá að taka á bönkunum, eða bara að þjóðnýta þá ef ekki vill betur.

Ef ég væri að missa húsið mitt væri ég örugglega niðri á Austurvelli núna, líka með þessum 10 sem mættu við upphaf þings í dag klukkan tvö. En ég er ekki að missa húsið mitt og hef auk þess skilning á því að það er búið að lækka launin mín, ég hef ekki og mun engar launahækkanir fá í 3-5 ár, húsnæðislánið mitt hækkar og hækkar, allt hækkar í verði og kaupmáttur minn hefur líklega í raun lækkað um 30 - 40 prósent, það er ekkert smáræðis. En það verður ekki eitthvað til úr engu og ég verð að taka á mig skellinn þótt ég beri enga ábyrgð á þessu, á 10 ára gamlan bíl, túpusjónvarp og hef aldrei kosið Sjálfstæðisflokkinn.

En þetta er ekki heldur Jóhönnu Sigurðardóttur að kenna og ekki Steingrími J. Sigfússyni að kenna. Það er frjálshyggjunni, hinni óheftu markaðshyggjutrú að kenna, það er ríkisstjórnum Framsóknar og Sjálfstæðis sem stjórnuðu hér frá 1995 til 2007 að kenna, þeim sem einkavinavæddu bankana, sem hættu eftirliti með flestu og öllu sem sneru að peningum. Sem lækkuðu skattana á hina ríku en juku þá á hina fátæku, sem með ójöfnuði juku á vanda þjóðfélagsins. Og það er ríkisstjórn Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks að kenna sem ekki brást við vandanum þótt hann væri stafaður ofaní a.m.k. suma ráðherrana. Ríkisstjórninni sem stakk höfðinu í sandinn og lét sem ekkert væri, ljúgandi að okkur og ljúgandi að útlendingum.

Ég get vel tekið undir gagnrýni á ríkisstjórnina núna um að hún verði að standa sig miklu betur gagnvart fólki og láta vera að vernda bankana svona mikið, en það þýðir ekki að ég vilji fá nýja stjórn.

Ég get heldur ekki staðið á Austurvelli með Óla Birni Kárasyni þótt við séum fjórmenningar eða fimmmenningar. Óli Björn stendur fyrir óhefta frjálshyggju. Hvers vegna stendur hann þá á Austurvelli? Hvað hagsmunir eru það? Er hann og fleiri sem eru honum sama sinnis á Austurvelli af því að þeir eru að missa húsin sín?

Nei, ekki held ég það. Þeir eru á Austurvelli af því að þeir eru að missa völd í þjóðfélaginu. Það er af sama meiði og ævareiði Sjálfstæðismanna út af Geir H. Haarde og landsdómsákærunni. Hagsmunir og völd og peningar. Þeir finna að þeir eru að missa þetta og þess vegna fara þeir á Austurvöll.

Ég vil ekki styðja þá aftur til valda, ég vil ekki styðja þá aftur til að beita skoðanakúgun sinni og berufsverbot-mennsku ríkisstjórna Davíðs Oddsonar. Nei takk.

Ég styð Jóhönnu Sigurðardóttur, ég vildi óska þess að hún væri meiri leiðtogi, gæti leitt og róað þjóð sín. Hún er því miður ekki þannig, en maður getur ekki fengið allt. Það er nú eitthvað sem Íslendingar ættu að hafa lært af Hruninu, ef eitthvað.

Landsdómur og ævareiði

2010-09-30T20:13:00.001Z

Það er margt í mörgu í maganum á henni Ingibjörgu. Nú er sagt að Sjálfstæðismenn séu alveg ævareiðir út af því að Geir H. Haarde sé einn ákærður fyrir afglöp í starfið og gæti endað fyrir Landsdómi. En afhverju eru þeir svona reiðir, því það virðist sem reiðin sé mikil? Er það af því að eitthvert plott sem þeir héldu að væri í gangi gekk ekki upp? Og hvað plott var það þá? Eru menn ekki að tala um svik nokkurra Samfylkingarmanna? Var þá búið að gera eitthvert samkomulag?

Ég hef ekki trú á því að Samfylkingin í heild sinni hafi plottað þannig. Sumir segja að flokkurinn sé of klaufalegur til að geta plottað á þennan hátt. Ég held að það sé rétt. Kannski héldu Sjálfstæðismenn bara að þetta yrði svona að enginn yrði ákærður af því að Samfylkingin myndi heykjast á því að ákæra Ingobjörgu Sólrúnu og Geir myndi þá lenda með henni í því. Ekki veit ég það.

En mér er eiginlega sama þótt þeir séu reiðir.

Það eru margir reiðir í þessu þjóðfélagi okkar og mér finnst að flest það fólk eigi meiri rétt á því en Sjálfstæðismenn sem verða reiðir út af atkvæðagreiðslu á Alþingi, útaf afstöðu 3-4 Samfylkingarþingmanna. Svo eru þeir eiginlega ekki reiðir út í nema suma þingmenn þess flokks og ekki virðast þeir vera mjög reiðir út í Framsóknarmenn og heldur ekki Vinstri-græn. Afhverju ekki?

En hvar voru Sjálfstæðismenn þegar fólk reiddist og hópaðist út á Ausutvöll og hrópaði vanhæf ríkisstjórn. Vegna þess að ríkisstjórnin var vanhæf. Reiddust Sjálfstæðismenn þegar Geir H. Haarde gat ekki með nokkru móti komið Davíð Oddssyni út úr Seðlabankanum? Reiddust þeir því að maðurinn sem tapaði 2-400 milljörðum króna, maðurinn sem klúðraði yfirtökunni á Glitni, maðurinn sem sagðist vera með lán frá Rússum en var ekki, þegar hann kom í Kastljós og kastað olíu á eld Breta, reiddust þeir því að þessi maður neitaði að hypja sig og hélt að hann einn og enginn annar gæti bjargað málunum? Ég sá þá sem nú reiðast mest, ekki reiðast þá?

Reiddust þeir þegar í ljós kom að fólk hafði verið blekkt til að taka fé út af bankareikningum og leggja inn á markaðsssjóðsreikninga? Reiddust þeir þegar í ljós kom að lánið sem Seðlabankinn lét Kaupþing fá (í fyrsta sinn reyndar með alvöru veði) fór ekki í að bjarga bankanum heldur fóru milljarðarnir eitthvert annað? Reiddust þeir þegar í ljós kom að Fjármálaeftirlitið hafði lítið sem ekkert gert árum saman?

Eiga þeir núna meiri rétt á reiði en það fólk sem hefur misst húsið sitt, eða bílinn sinn? Eiga þeir meiri rétt á að reiðast en við sem höfum síðustu tvö ár tekið á okkur launalækkun í stað eðlilegra launahækkana? Reiddust þeir þegar við reiddumst af því að verðbólga fór í 18 prósent og verðtryggðu lánin hækkuðu og hækkuðu? Reiddust þeir þegar gjaldeyrislánin fóru til fjandans með genginu? Reiddust þeir þegar verðhækkanir dundu yfir? Reiddust þeir þegar þurfti að hækka skatta og hækka skatta til að hjálpa til við að stoppa upp í fjárlagagatið í kjölfar Hrunsins. reiddust þeir þegar skorið var niður og skorið enn meira niður í útgjöldum ríkisins? Þegar framlög til velferðarþjónustunnar voru snarminnkuð? Hafa þeir reiðast á sama hátt og nú yfir 30-40 prósenta kaupmáttarrýrnun?

Hafa þeir meiri rétt núna til að reiðast en þeir sem hafa misst vinnuna út af Hruninu? Hafa þeir meiri rétt en þeir sem hafa þurft að flytjast með fjölskyldum sínum til annars lands út af Hruninu?

Nei auðvitað ekki.

Ég ákvað fyrirfram að sætta mig við niðurstöðu Alþingis. Geir var einn ákærður. Það gerir ekki veg Ingaibjargar Sólrúnar meiri. Geir var forsætisráðherra og bar af þeim fjórum sem gátu fengið ákæru núna langmesta ábyrgðina. Ingibjörg Sólrún bar líka nánast jafnmikla ábyrgð sem formaður annars stjórnarflokksins, hvað sem líður tæknilegum liðum í stjórnskipuninni.

Hún hefur sett mikið niður að undanförnu. Hvorki hún né Geir sögðu af sér vegna Hrunsins, þau sögðu bæði af sér vegna veikinda. Þannig að það er ekki hægt að segja að þau hafi axlað sína ábyrgð. Sína pólitísku ábyrgð. Það hefði verið hægt að segja það hefðu þau sagt af sér vegna afglapa í aðdraganda Hrunsins, það gerðu þau ekki. Ingibjörg Sólrún gerði það reyndar á vissan hátt á fundi hjá Samfylkingunni, löngu seinna en allt allt of seint.

En það verður ekki hjá því komist að Ingibjörg Sólrún og Geir fóru til útlanda og töluðu máli bankanna þvert á það sem þau vissu þá um stöðuna. Þau lugu. Svo virðist nú reyndar sem Geir hafi nánast haft það fyrir sið undir það síðasta að ljúga að fréttamönnum. Og þá var hann náttúrulega um leið að ljúga að þjóðinni. Þau fóru í víking til að laga ímyndarvanda en horfðu framhjá raunverulegum vanda. Þau hlustuðu ekki á fulltrúa erlendara ríkja sem hvöttu þau til að leita til AGS, buðu fram aðstoð við að minnka bankana og koma Icesave í útibú. Þau tóku ekki mark á því þegar útlendingar vildu ekki lána okkur meira, vildu ekki opna fyrir okkur lánalínur. Þau héldu bara áfram að stinga höfðinu í sandinn.

Þannig að mér finnst einfaldlega ekkert að því að ákæra Geir og Ingibjörg Sólrún hefði átt að vera með honum í því. Hinir skipta minna máli finnst mér. Ingibjörg Sólrún sleppur á tæknilegu atriði. Tæknilegum mistökum, kannski?

Auðvitað hefðu þeir sem voru ráðherra í ríkisstjórn Geirs að kalla inn varamenn, það hefði verið heiðarlegt og sanngjarnt. En það var ekki gert.

En það er aukaatriði. Aðalatriði málsins er að Ísland fór á hliðina og fólkið sem var í aðstöðunni til að mýkja fallið nýtti hana ekki til þess. Þess vegna á að ákæra þau. Þau eiga sínar málsbætur og þær eru margar. Þær munu koma fram.

En stærðargráða atburðanna er þannig að það er ekki hægt að horfa framhjá þessum afglöpum þeirra. Þetta var á þeirra vakt. Hundruð milljarða aftur og aftur töpuðust vegna þess að ekki var brugðist rétt við. Er það þá réttlæti að kæra níu manns fyrir að ráðast á Alþingi, níu manns sem voru reið og mótmæltu aðgerðarleysi stjórnvalda, en láta þau sem töpuðu upphæðum á við heil fjárlög sleppa alveg?

Hrunvaldurinn sjálfur ætlar reyndar að sleppa og gjammar sem aldrei fyrr út í móa. Því miður virðist ekki annað ráð en að loka eyrunum fyrir gjamminu.

Það er óréttlæti sem rétt er að reiðast yfir.

Hefðbundin stjórnarandstaða tapar

2010-09-27T18:56:00.003Z

Mér finnst þessi fyrirsögn Fréttablaðsins ekki alveg í samræmi við það sem mér finnst vera fréttin í þessari skoðanakönnun. Vissulega veikir það könnunina hversu fáir tóku afstöðu til flokks. En eigi að síður það sem mér finnst fréttin í þessu er sú að hinir hefðbundnu stjórnarandstöðuflokkar Sjáflstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn tapa nærri 11 prósentustigum frá síðustu könnun Fréttablaðsins. Hreyfingin bætir við sig um helmingnum af tapi þeirra en flokkast varla sem hefðbundinn stjórnarandstöðuflokkur. Vinstri græn fá svo hinn helminginn af tapi D og B en Samfylkingin stendur í stað.

Ástandið er nú þannig í þjóðfélaginu að kannski er fátt eðlilegt en ég held samt að það sé þannig að það sé í hæsta máta óeðlilegt að stjórnarflokkar bæti við sig en stjórnarandstaðan tapi fimmtungi af fylgi sínu. Það er nefnilega ekkert smáræði, þannig séð.

Tap þeirra mælist í 6-7 þingsætum og slíkur fjöldi skiptir sköpum við stjórnarmyndanir. En þetta er auðvitað könnun og mælir bara stemminguna núna og alls ekki á kjördag - hvenær sem hann nú verður. Og mælir kannski helst gífurlga þreytu á hinum hefðbundnu stjórnmálum.

En nú hljóta líka þingmenn að vera farnir að átta sig á því að hanaslagurinn á Alþingi skilar þeim engu og okkur þjóðinni enn minna. Þeir virðars að minnsta kosti ætla að greiða atkvæði um ákærur á hendur ráðherrum fyrir Landsdóm. Það leit út fyrir að þeir myndu kannski fara að þæfa málið og ég satt best að segja bjóst við að Sjálfstæðismenn myndu vaða í málþóf, það þyrfti ekki mikið til að stoppa málið á þessu stigi, svona rétt fyrir 1. október.

Maður óttast náttúrulega þá í staðinn að þeir ætli að geyma sér það í Icesave og blóðuga baráttu um að koma skikk á sjávarútveginn.

Til hamingju með afmælið Ómar Ragnarsson

2010-09-16T10:34:00.001Z

Snillingurinn sjötugur í dag

Hann Ómar er sjötugur í dag og allir vita af því og allir vita hver Ómar er og fyrir hvað hann stendur. Það er bara einn Ómar Ragnarsson. Það eru forréttindi að hafa kynnst manni einsog Ómari og fengið að vinna með honum.

Ómar er náttúrulega snillingur og enginn er með eins mörg járn í eldinum og hann. Hann er líka náttúrulegur snillingur og hans mestu afrek felast í baráttunni fyrir varðveislu íslenskrar náttúru og það stendur hjarta hans næst held ég.

En ég ætlaði ekki að mæra Ómar um of, ekki víst að honum líki það sérstaklega vel. Heldur ætlaði ég bara að segja frá því þegar ég sá Ómar fyrst.

Það var annaðhvort sumarið 1973 eða 1974 þegar ég var bensíntittur í kaupfélagssjoppunni á Hvolsvelli. Einhverra hluta vegna stóð ég úti við dælu þegar ég sé bíl koma á nokkrum hraða í átt að bensínstöðinni. Þegar bíllinn kom nær sá ég að þetta var pínulítill bíll sem kom akandi inn á planið á mikilli fart. Í stað þess að leggja beint við tank, keyrði hann framhjá og tók snarlega U-beygju og kom þannig upp að tankinu með bensíngatið við hlið dælunnar.

Ómar enn rauðhærður

Ég man að ég hugsaði, hversvegna var maðurinn að þessu? Þó hann hefði sleppt U-beygjunni þá hefði hann nú samt endað með bensínlokið við dæluna. En út úr bílnum rauk hinn þá löngu þjóðþekkti maður Ómar Ragnarsson og bað um að bíllinn yrði fylltur. Ég var engu nær með U-beygjuna þótt ég sæi að þetta var Ómar Ragnarsson, það var miklu seinna sem ég skildi að svona er bara Ómar. Það var bara miklu skemmtilegra að taka eina létt U-beygju - og kannski gerði hann það líka afþví að hann hafði áhorfanda.

Ég fyllti bílinn snarlega og tók það ekki langa stund enda stærð bensíntanksins í takt við stærð bílsins. Sem var held ég einhver smágerð af Fíat og sennilega minnsti Fíat sem var til þá.

Ég fór að vanda inn í sjoppuna til að taka við greiðslu. Þá stendur Ómar þar og fyrir fram hann var ein litil kók (í gleri auðvitað), prins póló, ein pylsa og grænn frostpinni. Ómar var búinn að bíta í pylsuna, fá sér bita af prinspólóinu og var að bíta í frostpinnann. Þegar því lauk fékk hann sér kóksopa. Síðan át hann þetta allt saman í einhverri undarlegri röð þar sem öllu ægði saman.

En þannig er bara Ómar, það er allt gert í einu. Og allt einhvernveginn í gleði og jákvæðni. Hvers vegna að keyra beint að dælunni þegar maður getur tekið smart U-beygju?

Til hamingju með afmælið Ómar og takk fyrir mig.

Það er ekki hægt að nútímavæða Landsdóm núna

2010-09-14T18:45:00.001Z

Það sem ég held að ergi flesta sem mest varðandi hugsanlegan Landsdóm er að hvort heldur er þremenningarnir eða fjórmenningarnir þá eru þau ekki helstu sökudólgar hrunsins á stjórnmálasviðinu.

Það er auðvitað óþolandi að uppnefnarinn mikli og stofnananiðurlagningarmaðurinn Davíð Oddsson haldi bara áfram að ljúga að okkur út ritstjórastóli og hafi þeir blaðamenn skömm sem taka beinan þátt í því með honum. Maðurinn sem er svo lítilsigldur að hann heldur áfram uppnefningum sínum í ritstjórnargreinum (sem einu sinni höfðu vigt); slíkur maður á sjálfur skilið að vera uppnefndur og í þessu tilviki er rétt að kalla hann pabba hrunsins, og eiginlega er hann líka afi hrunsins og jafnvel frændi hrunsins og ætti þess vegna að hoppa upp í .....

Ég fletti Mogganum í dag og sá ekki mikið um skýrslu þingmannanefndarinnar en sá heila síðu eftir Agnesi nokkra Bragadóttur, um ólgu innan Samfylkingarinnar. Var það nú aðalmálið við þessa skýrslu að hún væri rædd innan Samfylkingarinnar, og skapaði alveg örugglega ólgu rétt einsog annarsstaðar? Fulltrúar Samfylkingarinnar í nefndinni þurftu svo að senda frá sér yfirlýsingu í dag um að skrif Agnesar væru tilhæfulaus, að því er varðar að einhver hafi þrýst á þau. En hitt sem ég sá var leiðari uppnefnarans, sá mikli fjölmiðlamaður sá á þessum tímapunkti það helst í umræðunni um skýrsluna að aðrir fjölmiðlar hefðu ekki tekið rétt á málinu! Æ, æ, æ.

Ég ætla rétt að vona að þeir áskrifendur sem eru eftir láti ekki blekkjast. Hættan er að það sé einmitt að gerast, því miður. Það er gömul saga og ný að áróður virkar, að á endanum fer fólk að trúa lyginni ef hún er endurtekin nógu oft.

En þá að Landsdómi.

Það er ekki hægt að koma núna og segja að Landsdómur sé gamaldags og þess vegna megi ekki draga ráðherrana fyrir dóminn. Þetta segja jafnvel lögfræðingar í fréttatímum án þess að það komi fram að þeir eru Sjálfstæðismenn og starfa á landsfundum flokksins í nefndum sem einmitt gætu lagt til breytingar á Landsdómi. En enginn hefur komið með slíka tillögu nema Jóhanna Sigurðardóttir og sú tillaga fékkst ekki tekin á dagskrá.

Þannig að menn sitja uppi með Landsdóm og verða að sætta sig við það. Rétt einsog við verðurm að sætta okkur við það að það er ekki hægt að draga Davíð Oddsson fyrir Landsdóm.

Réttlætið er ekki fullkomið en það þýðir ekki að það eigi að gefa það alveg upp á bátinn.

Það er ekkert skemmtilegt að rétta eigi yfir þre- eða fjórmenningunum. Það er sársaukafullt, fyrir þau auðvitað, og líka fyrir okkur hin. En það er sársaukafullt að horfast í augu við mistökin sem maður hefur gert. Geri maður það ekki þá lærir maður heldur ekki af þeim og leggst bara í að haardera.

Það er því nauðsynlegt að fara með málið fyrir Landsdóm og ganga í gegnum það ferli allt saman. Það er ekki síður nauðsynlegt að rannsaka einkavæðingu bankanna í botn. Og það er líka rétt að rannsaka afhverju Þjóðhagsstofnum var lögð niður. Er ekki betra að hafa það á hreinu áður en hún verður endurreist?

Samtímis á auðvitað að halda áfram að rannsaka bankamennina og útrásarvíkingana, dómur yfir ráðherrum þýðir ekki að þeir séu lausir allra mála.

Það þarf bæði að mæla hag og vöxt til að fá út hagvöxt.

2010-09-12T19:41:00.002Z

Andri Snær Magnason rithöfundur bendir réttilega á það í frábærri grein í Fréttablaðinu í gær að það dugi okkur alveg að vaxa hægt og rólega og í takt við þörfina. Við þurfum ekki að tífalda rafmagnsframleiðslu okkar á fimm eða tíu ára fresti. Það er auðvitað góð sannindi nú sem fyrr að sígandi lukka er best.

Lífsgæðin, eða a.m.k. gangurinn í þjóðfélaginu, eru gjarnan mæld með hagvexti. Vöxturinn er mældur ársfjórðungslega af Hagstofunni og Jóhanna og Steingrímur lentu í því í byrjun þings að fagna vexti í þjóðfélaginu en daginn eftir kom Hagstofan með tölur um samdrátt, endurskoðaðar tölur reyndar. Síðan er búið að benda á að Hagstofan endurskoðar vöxt landsframleiðslunnar -- þennan ársfjórðungslega -- í mörg ár á eftir að fjórðungurinn er liðinn í aldanna skaut. Og sveiflan er mikil, getur munað alveg 8-9 prósentustigum á milli endurskoðana, fer kannski úr rúmlega 4 prósenta hagvexti í jafnmikinn samdrátt.

Þannig að það er víst ekki að það sé mikið að marka þennan mælikvarða.

Mér finnst hann reyndar arfavitlaus og algjörlega marklaus, en af allt öðrum ástæðum.

Nú er kreppa og vegna hruns krónunnar hefur allur innflutningur tvöfaldast í verði á stuttum tíma og lífskjörin með. Til að bregðast við því, eyðir fólk auðvitað minna, kaupir sér ódýrari bíl eða bíður einfaldlega með að endurnýja bílinn, láta sjónvarpið endast lengur, kaupa minna grænmeti sem er flogið yfir hálfan hnöttinn o.s.frv.

Ekki er kreppan góð og ekki er gott að krónan sé notuð til að skerða lífskjör almennings um tugi prósenta vegna óráðsíðu útrásarvíkinga og bankamanna, vegna linkindar og andvaraleysi stjórnmálamanna sem í krafti heimskulegrar trúar á frjálshyggju lögðu allt eftirlit nánast af. Og þó að það sé kannski ágætt að útflutningur og sjávarútvegur njóti góðs af þá er það ótrúlegt hvað fulltrúar þess síðarnefnda telja sjálfsagt að þeir sitji bara einir að hagnaðinum, þjóðin geti étið það sem úti frýs. En það er annar handleggur.

Málið er að við þurfum ekki alla þessa neyslu, allt þetta drasl sem við erum að kaupa, við getum látið hlutina endast lengur, sætt okkur við minna o.s.frv.

En þá kemur upp annað vandamál. Til þess að koma okkur upp úr kreppunni, hér á landi sem annarsstaðar þá vilja menn að við neytum meira, eyðum og sóum til að halda uppi framleiðslu einhversstaðar annarsstaðar. En til hvers?

Hvernig má það vera að ef við notum fleiri bíla, kaupum sjónvarp áður en það gamla er ónýtt, og fjárfestum í allskyns drasli sem áður en maður veit af endar í ruslinu eða í Góða hirðinum, að þá batni hagurinn?

Til hvers þurfum við að virkja og virkja og virkja til að framleiða enn meira ál og aftur enn meira ál, til að framleiða meira af dóti til að henda eða koma af sér í Góða hirðinn?

Jú, það er einfalt, það nefnilega eykur hagvöxt og aukinn hagvöxtur þýðir bætt lífskjör. Eða hvað?

Auðvitað ekki, a.m.k. ekki eingöngu. Það getur til dæmis bara bætt haginn að fara út í móa og tína ber, manni líður betur, fær hreyfingu, fær ber og andanum er jafnvel lyft. Það getur sem sagt bætt manninn en það mælist aldrei sem hagvöxtur, heldur þveröfugt, það má segja að það dragi úr hagvexti. Og þegar ég keyri á mínum Volvóum sem kaupi átta ára gamla og keyri í átta ár, þá skapa ég sáralítinn hagvöxt. Ekki miðað við að kaupa 15 milljóna króna Range Rovera.

En hvílíkt rugl er það! Af hverju mælir það ekki aukin hag heimsins að nýta Volvóinn minn í botn. Afhverju mælist það ekki sem hagvöxtur ef farsímaframleiðendur myndu búa til einfaldan síma sem gæti enst árum saman? Afhverju mælist það ekki sem hagvöxtur ef ég labba niður í bæ í stað þess að fara á bílnum? Afhverju mælist það ekki sem hagvöxtur ef ég sest svo bara á bekk í sólinni og læt mér líða vel og fer ekkert í Tiger að kaupa eitthvað sem ég þarf ekki.

Afhverju mælist það ekki sem hagvöxtur þegar ég les bók sem ég hef átt í skápnum í tvo áratugi án þess að hafa lesið hana?

Það er svo margt sem bætir minn hag án þess að það mælist sem bættur hagur. Þegar ég faðma kærustuna þá mælist enginn hagvöxtur, afhverju ekki þegar minn hagur vex við það?

Svo er annað. Framleiðsla leggst ekki af þótt menn hætti að framleiða drasl. Drasl sem menn myndu kannski hætta að búa til ef draslið sem ekki raunverulega bætir hag fólks myndi mælast sem neikvæður hagvöxtur.

Það er nefnilega alveg af nógu að taka sem myndi bæta haginn. Hvað með til dæmis bóluefni handa börnum í ríkjum Afríku? Hvað með fleiri vatnsbrunna handa fólki í þeirri sömu álfu? Hvað með meiri mat handa hungruðum heimi, fleiri hús handa fólki sem býr í hreysum? O.s.frv., o.s.frv. Það er endalaust hægt að leggja af draslframleiðsluna og hefjast handa við að bæta haginn og vöxtinn í raun og veru.

Til þess að feta þá braut mættu menn alveg snarbylta því hvernig hagvöxtur er mældur. Er ekki kominn tími til?

Nóbelskáldið, svikaklófesting og tiltekt

2010-09-07T22:13:00.001Z

Fyrst maður er lagður af stað á götu minninganna er alveg eins hægt að halda áfram og hverfa frá árinu 1991 ein tíu ár til viðbótar aftur í tímann. Það voru aðrir tímar. Málið er að það er ekki bara það að ég sé að grúska á timarit.is heldur er ég líka að taka til í gömlu drasli. Jafnvel að henda einhverju. En ekki öllu.

Fann við þessa tiltekt hið merka 1. des. blað stúdenta frá árinu 1981. Þemað var andstaða við kjarnorkuvopn, kalda stríðið var í algleymi, langt í hrun múrsins og það veitti ekki af að stemma stigu við gereyðingarvopnum. Við máttum okkur ekki mikils í þeirri baráttu, en samt, einsog alltaf, þá skiptir allt máli hvað gert er og sagt.

En við gerðum gott betur en það. Við báðum nóbelskáldið Halldór Laxnes að skrifa grein í blaðið okkar. Sem hann gerði fúslega enda var enginn að biðja hann um neitt á þeim tíma, merkilegt nokk. Hann var ekki í tísku árið 1981.

Hann skrifaði líka þessa fínu grein fyrir okkur og við fórum þrír að sækja greinina uppá Gljúfrastein. Það voru auðvitað hvorki tölvur eða farsímar en Auður hafði vélritað greinina fyrir Halldór. Hann tók höfðinglega á móti okkur. Bauð okkur inn í kaffi og með því og vildi spjalla. Auður sá um kaffið, ég sá um að taka myndir af nóbelskáldinu fá sér kaffi, myndir til að nota með greininni ef vildi.

Halldór lék á allsoddi en satt best að segja vissi ég ekki hvort hann var að gera grín, væri kaldhæðinn eða bara að það væri farið að falla undan fæti fyrir honum, svona andlega séð. En það skipti í raun engu, við skemmtum okkur hið besta - allir fjórir.

Þegar við kvöddum fylgdi Halldór okkur til dyra en þetta var sennilega í nóvember og þótt veður hefði verið fallegt, og var enn fallegt þegar við fórum, var komin hundslappadrífa. Skáldið spurði þá hvort við hefðum komið gangandi og hvort við vildum ekki gista. Jafnvel þótt við hefðum komið á bíl. Við héldum að við kæmust nú sennilega klakklaust í bænn. Jú, Halldór hélt að það væri nú sennilegastog ekki þörf á því að gista, þótt það hefði nú bæði verið sjálfsagt og skemmtilegt.

Greinin er góð og á vel við í dag. Hún fjallar um danska orðið tilsnigelse sem Halldór velur að þýða sem svikaklófestingu. Svikaklófesting er þegar við reynum að skeyta okkur með annarra manna fjöðrum. Samanber að hrossataðskögglarnir sögðu "hér fljótum við eplin". Halldór sagðist hafa verið lengi að skrifa greinina og hafa margskrifað hana. Hann sagði líka að nú orðið skrifaði hann sífellt knappari stíl.

Ég hvet ykkur til að lesa greinina, með því að smella á hana hér fyrir neðan. En hann er að benda á að ekki sé hægt að segja á "hinum Norðurlöndunum", enda eru bara ein Norðurlönd. Málfræðilega gengur það ekki upp heldur.

En í raun er hann auðvitað að segja að við Íslendingar séum alltaf að reyna að skreyta okkur með annarra fjöðrum, láta líta út fyrir að við séum merkilegri en aðrar þjóðir með svikaklófestingu. Hann Halldór var glöggur á sína þjóð.

Svo er bara að einhenda sér áfram í tiltektina því myndirnar sem ég tók eru merkilega góðar og eru hér bara skannaðar úr blaðinu, filman er einhversstaðar, en hvar?

Landsfundurinn þegar Davíð var kosinn

2010-09-06T19:13:00.002Z

Fyrst maður fór að álpast inn á timarit.is og kíkja á hvað maður var að gera fyrir tveimur áratugum lá vel við höggi að sjá umfjöllunina um landsfund Sjálfstæðisflokksins 1991, þegar Davíð hjólaði í sitjandi formann Þorstein Pálsson og hafði betur. Og hefði kannski betur ekki haft betur, en það er önnur saga.

Þessi sami Davíð mundi það alla tíð og man enn að ég hafi unnið á Þjóðviljanum. Hann kynnti sér samt ekkert málið og hafði auðvitað ekki hugmynd um að ég vann á Þjóðviljanum sem blaðamaður sem hafði það eitt að leiðarljósi að segja lesendum fréttir. Þess vegna var þetta hlutlaus umfjöllun um landsfundinn og fékk ég meira að segja hrós í Staksteinum Moggans á eftir umfjöllunina enda enginn fjölmiðill sem fjallaði að einhverju ráði um annað en formannskjörið, sem ég fjallaði auðvitað líka um. Fyrir ofan er umfjöllunin á baksíðu Þjóðviljans, og inn í blaðinu var heillar síðu Brennidepill um landsfundinn. Smellið á myndirnar til að stækka þær. Myndirnar Kristins eru líka algjör snilld.

Að tala um innlimun er móðgun við Eistland, Lettland, Litháen og já líka íslensku þjóðina.

2010-09-03T19:02:00.003Z

Um leið og ég óska nýjum samgönguráðherra til hamingju með starfið, óska honum velfarnaðar í starfi og góðrar samvinnu verð ég að gera athugasemd við skrif Ögmundar Jónassonar sem birtust í Fréttablaðinu morguninn sem hann tók aftur sæti í ríkisstjórn Íslands.

Ég hef lengi verið efins um aðild að Evrópusambandinu, (þótt það hafi breyst nokkuð við efnahagshrunið) en eitt hefur þó alltaf vegið þungt og það hefur verið sú staðreynd að Eystrasaltsríkin þrjú sóttu strax um að verða aðildarlönd. Þess vegna óttast ég ekki að við munun á neinn hátt glata sjálfstæði okkar eða fullveldi, þvert á móti.

Ég var þó búinn að gleyma því að löndin þrjú voru varla búinn að lýsa yfir sjálfstæði sínu og Ísland að viðurkenna sjálfstæðið þegar þau lýstu yfir vilja til að ganga í þá Evrópubandalagið, EB. Það kom jafnvel á undan óskinn um að ganga í Sameinuðu þjóðirnar.

Ég man samt vel eftir andanum og svipnum á andlitum þjóðarleiðtoganna Aldirgas Saudargas, Janis Jurkans og Lennart Meri þegar þeir í Höfða undirrituðu yfirlýsingu um stjórnmálasamband Eistlands, Lettlands, Litháen og Íslands með Jóni Baldvini Hannibalssyni 26. ágúst 1991. Ég man það af því að ég var á staðnum. (Smellið á myndirnar til að lesa) Þetta voru stolt andlit sjálfstæðra manna sem voru að kasta af sér oki stórveldisins sem hafði innlimað ríki þeirra hálfri öld áður. Og það var innlimum.

Um þetta skrifar Ögmundur Jónassona í Fréttablaðið: "Nú ber að hafa í huga að hvað snertir Austur-Evrópuríki sem gengu inn í ESB, að þau voru með innviði og stjórnkerfi sem var mjög frábrugðið ESB. Þau voru fjárvana og veitti án efa ekki af stuðningi við aðlögun að stjórnkerfi sambandsins. Sumt hefðu þau eflaust þurft að gera óháð aðlögun að ESB. Annað var beinlínis nauðsynlegt til að innlimun gæti átt sér stað."

Til að innlimun geti átt sér stað.

Ögmundur er að gagnrýna svokallaða IPA-styrki: "IPA er skammstöfun fyrir enska heitið Instrument for Pre-Accession Assistance. Þetta hefur verið þýtt á íslensku sem „aðlögunarstyrkir". Einnig mætti kalla þá „aðstoð í aðdraganda innlimunar"."

Aðstoð í aðdraganda innlimunar!

Þetta er hrein móðgun við Eystrasaltsríkin sem hafa upplifað það að vera innlimuð og þetta er hrein móðgun líka við Íslendinga sem munu greiða atkvæði um aðildarsamning við Evrópusambandið og með því atkvæði ákveða hvort Ísland gengur í ESB eða ekki. Er Ögmundur að segja að þjóðin eigi að greiða atkvæði um "innlimun"?

Auðvitað gengur þetta ekki upp, Ísland sækir um aðild að ESB rétt einsog Lettland, Litháen og Eistland gerðu. Og íslenska þjóðin mun taka ákvörðun um hvort gengið verður inn eða ekki. ESB ákveður svo hvort við fáum inngöngu, og það gera öll ríkin 27, líka Eistland, Lettland og Litháen.

Í Höfða fyrir nærri 20 árum sagði Lennart Meri "að undirskriftirnar væru fyrsta skrefið til að leiðrétta afleiðingar seinni heimsstyrjaldarinnar þegar Eystrasaltsríkin þrjú voru innlimuð í Sovétríkin. Hann sagði að með þessu væru ríkin þrjú að ganga inn í fjölskyldu Evrópuríkja."

Og um það skrifaði ég í Þjóðviljann.

Janis Jurkans lagði, í viðtali við mig, "mikla áherslu á að styrkja tengslin við Vestur-Evrópu og sérstaklega Evrópubandalagið. En hann álítur EB gefa Evrópu stöðugleika og því muni öll Eystrasaltsríkin þrjú sækja um aðild að EB um leið og tækifæri gefst."

Heldur Ögmundur að ríkin sem voru þessa dagana að kasta af sér oki Sovétríkjanna og öðlast sjálfstæði eftir hálfrar aldar innlimun hafi hlaupið til og fengið ESB til að "innlima" sig, nánast samdægurs?

Nei auðvitað ekki, aðildin að EB snerist um að tryggja fullveldið, bæði fjárhagslegt fullveldi og ekki síður pólitískt fullveldi.

Janis Jurkans "sagði ríkin leggja áherslu á inngöngu í Evrópubandalagið auk þess að vilja styrkja tengslin við Norðurlandaráð, hugsanlega í formi stofnunar Norðurlanda- og Eystrasaltsráðs. Þá sagði hann að Eystrasaltsríkin myndu sækja um inngöngu í Sameinuðu þjóðirnar um leið og slíkt væri mögulegt."

Ekkert minna og fyrst kom EB og síðan S.þ. Meira úr forsíðufréttinni: „Ég er mjög ánægð með daginn í dag," sagði Rozalia Siebra fra Lettlandi við Þjóðviljann og stoltið sem skein úr andliti hennar leyndi sér ekki þegar hún lagði áherslu á „mjög". Stolt - vegna þess, einsog utanríkisráðherra Eistlands sagði, að löndin fjögur eru að sönnu smáar þjóðir en að sama skapi stoltar þjóðir."

Já við erum stoltar þjóðir og sem stolt þjóð sækjum við um að aðild að Evrópusambandinu og við munum ganga í sambandið sem stolt, sjálfstæð, fullvalda þjóð og við munum þar vinna með bæði Eystrasaltsríkjunum og norrænu ríkjunum og öllum hinum. Það er enginn að innlima neinn.

Afhverju eru bændur ekki hörðustu talsmenn Evrópusambandsaðildar?

2010-07-04T12:14:00.000Z

Það fer ekki framhjá neinum gífurlega hörð andstaða bændastéttarinnar við aðild að Evrópusambandinu og álíka hörð andstaða við að sækja um og að þjóðin fái þannig að eiga síðasta orðið. Náfrændur mínir, af bændafólki, loka jafnvel á mig á fésinu út af linkum í Evrópusambandssinna. Enda er kannski bara þægilegast alltaf að loka eyrunum, trúa á sitt og alls ekki kynna sér málið. Og á það nú við um fleiri þegar kemur að umræðu um Evrópusambandið.

En afhverju hoppa bændur ekki á aðild? Ég skil það hreinlega ekki. Hver er staðan í landbúnaði á Íslandi? Pabbi minn nefndi það um daginn (og er hann nú alls ekki hlynntur aðild) að það gengi náttúrulega ekki upp að bændur væru að eilífu ölmusumenn. Því það eru þeir í dag. Ef ekki kæmi til gríðarlegra styrkja þá færi lítið fyrir landbúnaði í landinu og ekkert væri Bændablaðið.

Ég fæ ekki betur séð en að landbúnaður hafi mörg undanfarin ár verið á niðurleið. Nema í grænmetinu. Bændum fækkar, störfum fækkar og bændur eru margir hverjir meðal allra tekjulægstu hópa landsins. Framtíðin í núverandi kerfi getur ekki gengið öðruvísi en að bændum haldi áfram að fækka og einingar að stækka. Sér einhver einhverja aðra leið?

Nú er meira segja svo komið að þeir sem reyna að verja styrkjaölmusukerfið leggja til að þeir sem taka ekki við styrk fyrir mjólkurlítra uppá 40 krónur verði sektaðir fyrir vikið um 110 krónur á lítra. Þeir sem mæla þessu bót segja að ef einhver færi nú að framleiða mjólk utan kvóta þá myndi kerfið bresta á endanum. Þarf að segja meira?

Landinn neytir sífellt minna af lambakjöti en í staðinn meira af kjúklingum og svínakjöti. Nú veit ég ekki hvað margir eru í þeim bransa en það eru ekki margir, þetta á meira sameiginlegt með verksmiðjuframleiðslu en hefðbundnum landbúnaði. Fyrirtækin sem í þessu standa fara reglulega á hausinn því vörurnar seljast ekki á alltof háu verði en væru samt ekki samkeppnisfærar við erlenda framleiðslu (nema kannski rétt þessa stundina meðan krónan er í tómu tjóni).

Ekki er framtíðin neitt sérlega björt þarna, þótt reksturinn muni halda áfram.

Grænmetisrækendur hafa verið að sækja í sig veðrið með framleiðslu allt árið og það þrátt fyrir samkeppni í innflutningi og þrátt fyrir hærra raforkuverð en til gæluverkefna í stóriðju og þrátt fyrir minni stuðning en við hefðbundin landbúnað? Hvernig stendur á því?

Gæðin skipta þar öllu máli, þegar maður stendur frammi fyrir því að velja á milli íslenskrar papriku eða tómata og erlendra þá velur maður í langflestum tilvikum íslenskt, gæðanna vegna og þrátt fyrir hærra verð.

Segir það enga sögu?

Málið er að íslenskur landbúnaður a.m.k. þessi hefðbundni er staðnaður og ég sé ekki annað en að hann muni halda áfram á niðurleið ef ekkert annað breytist. Hvar eru þá sóknarfærin?

Finnar og Svíar hafa reynslu af því að ganga í Evrópusambandið og ekki er að sjá að landbúnaður í þeim löndum hafi lagst af, enda varð til hugtakið heimskautabúskapur þegar löndin gengu í Evrópusambandið, hugtak og peningar sem því fylgdu, til að tryggja áframhaldandi búskap á þessum svæðum. Þeir kvarta ekki undan Evrópusambandsaðild en sjá kannski fleiri tækifæri.

Og það er þess vegna sem bændur á Íslandi ættu að vera hörðustu stuðningsmenn aðildar, því þar eru einu sóknarfærin sem möguleg eru bændum. Núverandi ástand þýðir ekkert annað en áframhaldandi barning, áframhaldandi kröfur um meiri ölmusur, áframhaldandi minnkandi lambakjötsneyslu og fækkun búa o.s.frv., o.s.frv.

Við erum ríflega 300 þúsund en með Evrópusambandsaðild opnast markaður hundruð milljóna manna. Og það er enginn að krefjast þess að menn hætti að styrkja landbúnaðinn á Íslandi, það kemur betur í ljós í samningaviðræðunum en það er líklegra en hitt að íslenskur landbúnaður fái einn meiri styrkjaheimildir en nokkur annar. En það sem skiptir miklu meira máli er að með því opnast sá möguleiki að bændur þurfi ekki á eins miklum styrkjum að halda. Og þurfi alls ekki á því að halda að refsa kúnni sem ekki vill styrki.

Áður en við gengum í EFTA borðuðu allir íslenskt sælgæti nema ef menn álpuðust til útlanda og komu heim með Mackintosh og Toblerone. Eftir inngönguna og aðlögunartímabil flæddi erlent sælgæti yfir markaðinn og menn hámuðu í sig Mackintosh og Toblerone. Samt núna áratugum seinna er Íslendingar enn að borða Freyju rís, Nizza, Nóa konfekt, Sírus lengjur með íslenskum lakkrís, kókosbollur og Lindubuff. Hvernig stendur á því? Kynslóðirnar sem borða mest af þessu fæddust eftir að markaðurinn yfirfylltist af erlendu sælgæti, samt hefur það íslenska ekki horfið.

Geta bændur ekki lært eitthvað af því?

Hver er hættan við inngöngu fyrir bændur? Það er ljóst að mjólkurframleiðsla muni halda áfram í landinu vegna nálægðar markaðar. Halda menn að Íslendingar hætti að borða Camenbert íslenskan þótt það fáist meira af útlendum? Neyslan mun breytast og líklega minnka en eru íslenskir ostar ekki nokkuð vel heppnaðir, er ekki möguleiki á því að vinna upp minni heimamarkað? Jú auðvitað, en það er erfiðara en að taka bara við styrkjum og lifa í núverandi einokunarkerfið. En möguleikarnir verða til staðar.

Sama á við um kjúklinga og svínarækt, en þar verður samkeppnin við erlenda vöru hörðust og líklega fækkar þessum búum, en hvað fækkar bændum mikið við það?

Fjárbúskapurinn á nú ekki mikla framtíð fyrir sér hér innanlands, hvað hefur fé fækkað mikið á landinu á undanförnum áratugum? Ég hef ekki töluna en fækkunin er mikil. Munu Íslendingar alveg hætta að borða lambakjöt ef við göngum í ESB? Nei auðvitað ekki, en hinsvegar gætu markaðir opnast í Evrópu fyrir kjöt með sérstöðu sem hægt yrði að selja án nokkurra innflutningshafta. Möguleikinn er alltént til staðar.

Hvað ætti að breytast í grænmetinu? Það er stórfelldur innflutningur á grænmeti, það mun ekki breytast. Hinsvegar mættu stjórnvöld lufsast til að selja grænmetisbændum rafmagn á sömu kjörum og til erlendrar stjóriðju. það er bara réttlætismál.

Ef við göngum ekki í Evrópusambandið þá heldur niðurferð íslenks landbúnaðar áfram eða ástandið helst í besta falli óbreytt. En með aðild opnast fullt af möguleikum og það gæti jafnvel orðið vöxtur í íslenskum landbúnaði. Þess vegna ættu bændur að vera öflugustu stuðningsmenn Evrópusambandsaðildar.

Afhverju að draga umsóknina um ESB aðild til baka?

2010-06-15T11:23:00.002Z

Afhverju vilja andstæðingar Evrópusambandsaðilar draga umsókina um aðild til baka? Jú það er einföld ástæða fyrir því. Eða öllu heldur, það getur bara verið ein ástæða fyrir því: Þeir óttast aææra mest hvað gæti komið út úr aðildarviðræðum.

Það er nokkuð ljóst að ef atkvæði yrðu greidd núna í dag um aðild, myndi þjóðin segja nei. Engin yrði aðildin. Maður sér svo sem heldur ekki mörg teikn á lofti um það að afstaða þjóðarinnar muni breytast mikið á næstunni.

Og hvers vegna eru þá andstæðingar aðildar svona áfjáðir í að draga umsókina til baka? Óttast þeir eitthvað, óttast þeir að þjóðin muni ef til vill skipta um skoðun?

Auðvitað er það málið og getur ekki verið annað. Andstæðingarnir, a.m.k. þessi allra verstu, mega ekki til þess hugsa að aðildarsamningur verði lagður fyrir þjóðina í þjóðaratkvæðagreiðslu. Málið er nefninlega, þótt stundum mætti halda annað af umræðunni, að þjóðin fær síðasta orðið, það er enginn að troða aðild upp á neinn. En þeir mega ekki til þess hugsa að þjóðin fái að taka ákvörðun, því hún gæti jú tekið aðra ákvörðun en þeir vilja.

En það sem andstæðingar aðildar óttast er að þegar aðildarsamningur liggur fyrir og atkvæði verða greidd, þá komi eitthvað allt annað í ljós um Evrópusambandið en andstæðingarnir hafa verið að halda fram. Það komi í ljós málaður skratti á veggnum og ekkert annað.

Það komi einfaldlega í ljós að samningurinn og aðildin hafi það mikla kosti í för með sér fyrir íslenska þjóð að hún muni greiða atkvæði með aðild. Það er það sem hádegismórarnir óttast mest.

Enda bera þeir margir hverjir alls ekki hag þjóðarinnar fyrir brjósti heldur eins og iðulega eiginhagsmuni og sérhagsmuni. Skítt með hina, bara ef ég ræð og ég fæ mitt og að ég og mínir vinir hafi það gott, það er söngurinn, reyndar kunnulegur söngur frá því fyrir hrun.

Ég er ekki sannfærður um að samningur muni verða þannig að öllum verði ljóst hvernig eigi að greiða atkvæði um aðild, en ég held að skrattinn sem nú er búið að mála á vegginn verði þar alls ekki, ég held að margir muni sjá að við eigum aðild með Evrópuþjóðum, að við eigum að hafa áhrif þótt lítil verði, að við eigum að vinna innan ESB með þjóðum Norðurlanda, að við eigum að taka fagnandi á móti ýmsum bótum á sviði neytendamála, réttindamála, mannréttinda o.s.frv. Og að við eigum að taka fagnandi á móti lægra vöruverði og afnámi verðtryggingar þegar við verðum laus við krónuna. Við munum halda áfram að veiða okkar fisk, en það verður erfitt hjá bændum en einungis fyrst um sinn, því án aðildar eiga þeir ekki mikla framtíð fyrir sér, og þeir eiga eftir að sjá það, rétt einsog kollegar þeirra í Svíþjóð og Finnlandi að þar liggja möguleikarnir. Nema þeir vilji bíða eftir því á sultarlaunum að Íslendingar verði 5-600 þúsund.

Og af því að ég er að skrifa um þessi mál þá er rétt að minnast á einkennileg orð Maríu Kristjánsdóttur sem skrifar nú oftast skynsamlega, þessi orð:

-Æ, ég gleymdi því, þjóð er bannorð hjá ESB-sinnum! Af hverju ætli það sé?

Mæli reyndar með því að menn lesi athugasemdirnar við blogg Maríu sem vekur manni bjartsýni. En Maríu vildi ég benda á áhuga Eystrasaltsríkjanna á því að ganga í Evrópusambandið, það var eiginlega þeirra fyrsta verk eftir að losna undan oki Sovétríkjanna. Afhverju ætli það sé?

Það er nefnilega vitlaust gefið.

2010-06-14T18:15:00.001Z

Að sigra heiminn er eins og að spila á spil. Og við komust svo sannanlega að því að það var vitlaust gefið -- þótt það værum við sjálf sem stokkuðum og gáfum. Bankaútrásarliðið áttaði sig á því fyrr en við hin en héldu samt áfram að spila, annað hvort til að bjarga einhverju fyrir sig eða í algjörri afneitun. Aðalgjafarinn, mórinn í hádeginu, er enn í afneitun.

Nú aftur á móti þarf aukinn hagvöxt til að koma okkur upp úr kreppunni. En hvað þýðir það? Jú, það þýðir að almenningur þarf að eyða meira, neyta meira, gera meira. Stundum er talað um að koma peningum í umferð.

En er ekki eitthvað skrítið við þetta? Var það ekki einmitt eyðslan, neyslan og endalaus græðgin sem leiddi okkur í hrunið? Var það ekki að menn þurftu sífellt stærri bíl, eða fleiri bíla, dýrari bíla, fellihýsi, húsbíla, utanlandsferðir, 800 fm sumarbústað, og allt upp í skútur og þyrlur og svo enn hærra kaup og eina milljón evra í bónusgreiðslu fyrir eitt ár. "Meira en nóg, takk".

Á það að vera lausnin okkar í dag að við bara eyðum meira? Þá minnki atvinnuleysið, kaupið hækki og allt verður betra. Eins og það var, kannski?

Er ekki í lagi að staldra aðeins við og hugsa hvort kannski sé réttara að neita meiri neyslu, neyta minna en ekki meira?

Það eru orðnir ansi margir milljarðarnir sem búa á jöðinni, stærsti hlutinn býr við allt annars konar kjör en Vesturlandsbúar. Allt annað og verri kjör en við núna í kreppunni. Þurfum við ekki að hugsa um það?

Gæði jarðarinnar minnka, við eyðum regnskógum, olíulindum, fiskimiðum, tæru vatni og svo framvegis. Ekki í hugsunarleysi vegna þess að við vitum að við erum að ganga á auðævi jarðarinnar og framtíðarinnar.

En samt er það ráðið í efnahagskreppunni, hér þar sem hún er miklu verri, rétt eins og annars staðar -- að eyða bara meiru. Koma þeim hinu frægu hjólum atvinnulífsins af stað. Og allt á kostnað framtíðarinnar, eða er það ekki?

Þurfum við að eyða meiru? Þurfum við fleiri Benz jeppa? Felst aukin hamingja í því að aka um á Benz jeppa? Auðvitað ekki. Við vitum það öll.

Afhverju ekki að eyða meiru í eitthvað annað. Það er svo margt sem hægt er að gera til að bæta lífið án þess að það þurfi að snúast um neyslu og aftur neyslu.

Við verðum að breyta þessu. Við verðum að fara að mæla hagvöxt á annan hátt en við gerum. Við verðum að mæla aukin lífsgæði sem hagvöxt. Þegar ég kaupi ekki eitthvað sem ég þarf ekki á að halda finnst mér að það ætti að auka hagvöxt. Það sparar gæði jarðarinnar til framtíðar, þegar ég held áfram að keyra á mínum gamla Volvó. Þá þarf ekki að smíða annan, það þarf ekki að flytja allt í þann Volvó til Svíþjóðar, það þarf ekki að flytja bílinn hingað. Og svo framvegis, og svo framvegis. Sparar gífurlega mikið af efni og olíu og ég veit ekki hvað. En núna mælist það sem neikvæður hagvöxtur að ég keyri áfram á mínum gamla Volvó. Það er líka neikvæður hagvöxtur ef einhver bara leggur bílnum sínum og fer að hjóla eða ganga.

Er ekki augljóst að þetta er eitthvað vitlaust? Er ekki augljóst að við verðum að mæla hagvöxt eftir því hversu mikið hagur okkar batnar. Hagur þess sem hættir að keyra allt og fer að labba í staðinn eykst verulega.

Allt gengur út á að fólk hafi vinnu, en verðum við ekki að finna annað handa fólki að gera en að framleiða neysluvörur sem engin þörf er fyrir? Eru ekki næg verkefni hér á jörðinni til að bæta haginn? Er ekki betra að bólusetja milljón börn í stað þess að byggja enn einn Benz jeppann?

Förum að mæla hagvöxt sem aukinn hag okkar allra takk. Gefum upp á nýtt og sigrum heiminn.

Austurstræti aftur að göngugötu - sölutjöld

2010-06-12T18:21:00.002Z

.
.
Austurstræti aftur að göngugötu - sölutjöld
.
.