Málið er að árið 1997 tóku ný lög gildi um LSR og eftir 1. janúar það ár var honum skipt upp í A-deild og B-deild. Stór hópur þá starfsmanna ríkisins fór í A-deildina og allir sem eru ráðnir eftir þá dagsetningu fara í A-deildina. Eftir í B-deild sat þá nokkur hópur, fyrst og fremst eldri starfsmenn ríkisins. Flestir yngri en 40 ára fóru í A-deild (og margir eldri líka) og flestir sem fengu annað kaup en bara dagvinnulaunin strípuð.
Árið 2009 voru um 80 prósent allra sjóðfélaga í A-deildinni. Sú deild er þannig uppbyggð að lagt er inn í sjóðinn jafnóðum allt það fé sem síðar verður greitt út. Launamaðurinn greiðir 4 prósent og ríkið greiðir núna 11,5 prósent. Dæmið er reglulega reiknað upp á nýtt og komi í ljós að féð í sjóðnum dugi ekki þá verður að hækka hlut ríkisins, samkvæmt lögum. Ríkið ábyrgist að þau réttindi sem launamaðurinn ávinnur sér verði greidd út. Einnig er mögulegt að lækka hlut ríkisins ef það kæmi út úr reikningsdæminu. Þannig er A-deildin sjóður sem greitt er inn í jafnóðum bæði af launamanninum og ríkinu og ríkið þarf ekki að leggja honum til fé í framtíðinni. Ríkið gerir það jafnóðum. Það er að minnsta kosti þannig sem málið er lagt upp samkvæmt lögum.
B-deildin er annarskonar. En ríkið ákvað í byrjun (rétt einsog ríkið er sitt eigið tryggingafélag) að borga starfsmönnum sínum lífeyri af peningum framtíðarinnar. Þannig að ríkið greiðir lífeyrinn ekki jafnóðum með laununum heldur síðar þegar lífeyrir er tekinn út. Þannig getur samanlögð skuldbinding næstu hálfa öldina orðið nokkuð há upphæð. Og út frá þeirri upphæð búa menn til dómsdagsspár sínar. En þetta er einfaldlega val ríkisins um hvenær greitt er. Reyndar hafa töluverðar upphæðir verið lagðar inn í B-deildina til að lækka framtíðarskuldbindinguna.
Auðvitað er mun skynsamlegra að leggja strax til hliðar en ekki ávísa greiðslum á framtíðina. Og þess vegna var breytingin gerð þarna árið 1997. Þeirri ríkisstjórn var sem sé alls ekki alls varnað. Og má líka fá í leiðinni hrós fyrir að greiða upp erlendar skuldir ríkisins og einnig að leggja fé inn í LSR til framtíðarinnar. Gott mál.
Svo minnkar auðvitað B-deildin. Það er gangur lífsins. Og eftir nokkra áratugi, og líklega eftir nokkuð fáa áratugi, verður hún orðin mun minni en í dag. Mun ekki telja 20 prósent sjóðfélaga hjá LSR.
Þannig að ég skil ekki áhyggjur manna af þessu. Í stað þess að ríkið greiði lífeyri þessa fólks í dag, sem myndi líka kosta fé, verður það gert þegar það tekur út lífeyrinn. Skuldbindingin er vissulega stór, en hana á ekki að greiða út í einu lagi heldur í marga áratugi og fer þess utan sífellt minnkandi.
Munurinn á lífeyriskerfi hins opinbera og því sem er á almennum markaði er svo önnur saga. Þar hlýtur krafan að vera að bæta kjörin á almenna markaðnum, að launagreiðendur hækki sitt framlag og jafnvel að einhvernveginn ábyrgist atvinnurekendur að lífeyrir verði svo og svo mikill þannig að ekki þurfi að koma til skerðingar á lífeyrinum.
-
0 skilaboð:
Sendu inn athugasemd